-
چگونه یک نجیبزادهی اسپانیایی مسیر روایت مدرن را تغییر داد؟
گرهای که رمان مدرن از آن باز شد
تصور کنید تاریخ رمان را به شکل یک درخت زنده ببینید: ریشههایی در خاک رمانسهای شوالیهای، تنهای محکم به نام دن کیشوت، و شاخههایی که در چهار قرن به هر سو کشیده شدهاند، از رئالیسم انتقادی گرفته تا جریان سیال ذهن و پستمدرنیسم. این نقشهی شجرهای است؛ نقشهای که نشان میدهد چرا سروانتس بهعنوان نویسنده، یک «گره» در شبکهی ادبیات جهان است.
-
به مناسبت سالگرد درگذشت شاعر رمانتیک معاصر؛
فریدون توللی؛ پلی هوشمند میان شور نو و ریشههای کهن
به مناسبت سالگرد درگذشت فریدون توللی (۹ خرداد ۱۳۶۴)، شاعر برجسته و متفکر ادبی معاصر، به سراغ یکی از مهمترین ویژگیهای شعر او میرویم: توانایی ساختن پلی هوشمند و ظریف میان شور نوآوری و ریشههای عمیق سنت شعری. توللی نه در دام افراط نوگرایی گرفتار شد و نه به تکرار سنت پناه برد؛ او راه میانهای یافت که هنوز هم پس از دههها، تازه و الهامبخش باقی مانده است.
-
نقد و تحلیلی بر رمان «بهسوی فانوس دریایی» اثر ویرجینیا وولف؛
سفری ذهنی برای درک مرگ، عشق و معنا
«بهسوی فانوس دریایی» در ظاهر داستانی ساده دارد اما درواقع سفری درونی به ذهن شخصیتهاست و استعارهای از آرزو، معنا و ثبات در جهانی متغیر است.
-
بازخوانی نسبت فردوسی با قدرت، فرهنگ و مسئولیت تاریخی انسان ایرانی
فردوسی؛ الگو یا عبرت برای روشنفکر معاصر؟
مهدی محبتی: در تاریخ ادبیات فارسی شاعران بزرگی حضور داشتهاند که هر کدام سهمی جدی در شکلگیری زبان و فرهنگ ایرانی داشتهاند. رودکی، عنصری، فرخی، منوچهری و بسیاری دیگر هر یک در جای خود اهمیت دارند؛ اما تفاوت فردوسی در پایداری اوست. کمتر شاعری را میتوان یافت که بیش از سه دهه بر یک موضوع، آن هم در یک قالب مشخص شعری، متمرکز بماند. فردوسی نهتنها زمان، بلکه تمام جان و روان خود را صرف شاهنامه کرد.
-
نگاهی به رمان «نفرین نوبهاران» نوشته بختیار علی؛
انگیزههای رئالیستی پیچیده در روایتی جادویی
بختیار علی با رمانهای «آخرین انار دنیا» و «غروب پروانه» نشان داده بود قصهگویی چیرهدست است اما او در کتاب «نفرین نوبهاران» جور دیگری است. در این یادداشت به برخی از ویژگیهای این اثر پرداخته شده است.
-
یادداشتی درباره آینده نسخ خطی و جنگ؛
نسخههای خطی به یکان یکان بشریت تعلق دارد
محمدرضا بهزادی نوشت: این جنگ با تمام ویرانی و ناخوشیهایش تمام خواهد شد و از فردای سازندگی در عرصه عمران کشور، توجه جدی به میراث نسخ خطی و نفایس فرهنگی شاید مهمترین رسالتی است که بر دوش ما قرار خواهد گرفت.
-
به مناسبت صدمین سالروز تولد شاهرخ مسکوب؛
تجربه زیسته ایرانیبودن
شاهرخ مسکوب از معدود متفکرانی است که مسئله ایران را نه با زبان سیاست و نه با نوستالژی، بلکه از مسیر خوانش شاهنامه و تأمل در سرنوشت قهرمانان آن پی گرفت. آثار او، بهویژه سوگ سیاوش و مقدمهای بر رستم و اسفندیار، تصویری مستند از هویت ایرانی به دست میدهند؛ هویتی که نه بر پیروزی، بلکه بر اخلاق، انتخاب و نسبت انسان با مرگ بنا شده است.
-
به مناسبت زادروز ژاله آموزگار، بانوی مطالعات ایران باستان؛
ایران را تنها نگذاریم
ژاله آموزگار وطن را بیش از آنکه خاک بداند، فرهنگ میداند؛ نه مرز، بلکه حافظه. وطنی که بقای آن تنها با نگهداشتن زبان و روایتها ممکن است؛ فرهنگی که اگر پاسداری شود، همچنان زنده خواهد ماند.
-
نقدی بر نمایش «گردبادک» اثر رحیم رشیدیتبار؛
مین، زمین و اسطوره؛ سفری حماسی در دل طنز تلخ «گردبادک»
رشیدیتبار در این اثر از «درخت آسوریک»، یکی از قدیمیترین متنهای نمایشی-گفتوگویی ایران؛ که جدال میان درخت خرما و بز دربارهی برتری خود است، نیز مدد میگیرد. این متن، یک نمونه کلاسیک از «مناظرهی اسطورهای» میان دو نیروی متقابل است.
-
تحلیلی بر «تخیل» اثر ژانپل سارتر به بهانه چاپ دوباره؛
مانیفست آزادی در آگاهی
«تخیل» بیش از آنکه روانشناسی تصویری باشد، یک مانیفست پدیدارشناسانه درباره ماهیت آزادی در آگاهی است. سارتر با تفکیک دقیق تخیل از ادراک و حافظه، تخیل را از قید نظریههای تصویر-بهمثابه-کپی بیرون میآورد و آن را به کنش خودآگاه و آزاد بدل میسازد.
-
زندگی و زمانه دکتر ابراهیم اسرافیلیان؛
استاد ریاضی که فقه و فلسفه میدانست
ابراهیم اسرافیلیان نماینده دوره دوم مجلس شورای اسلامی و رئیس سابق دانشگاههای علم و صنعت ایران و دانشگاه تربیت معلم تهران بود. او از دوستان و همفکران حسن آیت و از پایهگذاران انقلاب فرهنگی ایران به شمار میآید. او در سالهای 97 و 98 میلادی به عنوان مرد علمی جهان در رشته ریاضی برگزیده شد. در این گزارش زندگی و زمانه او را مرور کردهایم.
-
نگاهی به «یادداشتهای روزانه جلال آلاحمد»؛
اولترا روشنفکر آخوندزاده
توصیفهای تند و کوبنده جلال خواندنی است و خواننده را میکشد، به خصوص که سخت بیپرده و صریح و گاه بیرحمانه است. در آنها میتوان نه فقط چهره بدون بزک و دوزک یک روشنفکر ایرانی را دید، بلکه خویشتن خویش را به نظاره نشست
-
یادداشت؛
همراهی اسطوره و ادبیات در «همانجا بالای کوه»
اصفهان- طیبه صابری، نویسنده اصفهانی در اثر نوجوانانهاش داستانی تازه و بومی خلق کرده که رنگوبویی جادویی همراه با کهنالگوها را با خود دارد.
-
نگاهی به روزنوشتهای فخرالدین شادمان به ویراستاری عباس میلانی؛
وقتی کلاه پهلوی جای عمامه را گرفت
روزنوشتهای شادمان حاوی نکات جالبی از نحوه سلوک سیاسی و اجتماعی او در دوره جوانی است. نشستن پای نطق تدین و مصدق، پرسه زدن در حوالی موسسات وزارت عدلیه و مالیه، متنخوانی در انجمن نظارت، حضور در سخنرانیهای انجمن ایران جوان، حضور در دارالفنون و شرکت در کنفرانس سعید نفیسی درباره کنت دوگوبینو، حضور در خانه فروغی برای مجلس ختم شوهرخواهرش و نیز حضور در مجلس رسمی تشییع ناصرالملک نایب السلطنه احمدشاه قاجار از بخشهای جالب روزنوشتها است
-
به مناسبت ۱۴ مرداد سالروز مشروطه ایرانی؛
ستونِ سست مشروطیت
مساله نفت در دل مشروطه بسیار کمتر از آنچه باید، مورد عنایت تاریخنگاران حرفهای قرار گرفته است اما به گمانم، هنوز زمان برای بازخوانی مشروطه از این دریچه دیر نشده چرا که این «ماده سیاه بدبو» یک تنه به پایه سست شدن مشروطیت بدل گشت.
-
لذت پنهانی خواندن شبانه؛
شب، پناهگاهی است برای زیستن و چه پناهی بهتر از کتاب؟
اگر روز، میدان جنگی است برای بقا، شب، پناهگاهی است برای زیستن. و چه پناهی بهتر از کتاب؟ شاید به همین دلیل است که هنوز، با وجود تمام خستگیها، گوشیهای هوشمند، سریالها، خبرها و هزار حواسپرتی دیگر، باز هم شبها، ما به سراغ کتابها میرویم.