به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، از پوستر سه رویداد ادبی دفاع مقدس سهشنبه ۲۸ مرداد ماه در سالن قصرشیرین با حضور مسولان نظامی، سیاسی و فرهنگی رونمایی شد.
احکام دبیران نیز به احسان عباسلو، دبیر علمی چهاردهمین جایزه یوسف، محمود اکرامیفر، برای دبیری بیست و هشتمین جایزه شعر دفاع مقدس و جواد کامور بخشایش، دبیر جایزه بیست و چهارمین دوره انتخاب بهترین کتاب سال دفاع مقدس اهدا شد.
حاج بابایی، نماینده مجلس شورای اسلامی گفت: امروز در عرصه بینالمللی به دستاوردهای بزرگی رسیدهایم که بر سه مؤلفه استوار است: نخست، تمدن هزارانساله ایران؛ دوم، تمدن ۱۴۰۰ ساله اسلام ناب و سوم، ملتی بزرگ که از نظر هوش، فهم و درک، در شمار ملتهای پیشرو جهان قرار دارد.
او افزود: آمریکا با هدف از بین بردن این سه مؤلفه، جنگ ۱۲روزه را به ایران تحمیل کرد؛ زیرا بر اساس برآوردهای آنها، استمرار این سه رکن میتوانست موجب جهش بزرگ ایران در عرصه بینالمللی شود. اما حضور آنها نهتنها این جهش را متوقف نکرد، بلکه منجر به شکلگیری قلههای جدیدی برای ایران شد.
نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به اهمیت تنگه هرمز ادامه داد: تنگه هرمز تنها یک موقعیت جغرافیایی یا اقتصادی نیست، بلکه موقعیتی امنیتی و نمادی از اراده ملت ایران است؛ ارادهای که در جریان این حوادث، خود را بهخوبی نشان داد.
شهادت رهبر را در شعر، قصه و داستان نشان دهیم
حاجی بابایی گفت: هنگامی که در چنین محافلی حضور مییابم و بزرگی و عظمت کار نویسندگان و هنرمندان را میبینم، با خود میگویم ای کاش ایران یکپارچه روایت شود. ما باید این روایت را بسازیم، تعریف و برای ثبت آن تلاش کنیم.
او در ادامه افزود: به همین دلیل، در جلساتی که با آموزشوپرورش، دانشگاهها و وزرای مربوطه داریم، بر تحول در دانشگاهها، مفاهیم و نگاهها تأکید میکنیم. ایران از یک کشور با قدرت منطقهای به جایگاهی بزرگ در عرصه بینالمللی رسیده است و این جایگاه تنها به اقتصاد، امنیت و جغرافیا محدود نمیشود، بلکه به جایگاه انسانی و اراده ملت ایران مربوط است.
نایب رئیس مجلس با اشاره به ضرورت روایت اظهار کرد: باید بتوانیم شهادت رهبر شهید را با تمام اهداف بلندی که در پی داشت، به تصویر بکشیم؛ آن را به شعر، قصه و داستان تبدیل کنیم و از تمامی ظرفیتهای هنری برای معرفی این جایگاه بهره ببریم.
او افزود: اگر هنرمندان توانستند عاشورا و شهادت امام حسین(ع) را به گونهای روایت کنند که تا روز قیامت ماندگار شود، میتوان با بهرهگیری از هنر و ادبیات، شهادت رهبر شهید را نیز که از جنس همان شهادت و عاشوراست، روایت کرد.
افزایش انگیزه شرکتکنندگان جایزه یوسف
احسان عباسلو، دبیر چهاردهمین دوره جایزه ادبی یوسف گفت: این جایزه در ابتدا به عنوان جایزهای سراسری برای داستانهای حوزه دفاع مقدس شکل گرفت و اکنون به یکی از رویدادهای معتبر ادبی در سطح کشور تبدیل شده است. این رویداد در سه بخش «بزرگسال»، «کودک و نوجوان» و «داستانک» فعالیت میکند و در تلاش است تا از طریق این ظرفیتها، استعدادهای ادبی کشور را شناسایی و معرفی کند.
او ادامه داد: این دوره در سه بخش داستان کوتاه بزرگسال، داستانک و داستان کودک و نوجوان برگزار شد و بر دو محور اصلی استوار بود؛ نخست، دفاع مقدس که همواره محور بنیادین این جایزه است و دوم، «دفاع مقدس ۱۲روزه» که به عنوان بخش ویژه و محوری در دوره چهاردهم در نظر گرفته شد. آثار بسیار ارزشمندی در این حوزه به دبیرخانه ارسال شد و در نهایت ۱۲ اثر به عنوان برگزیده انتخاب شدند. یکی از نکات قابل توجه در این دوره، پراکندگی جغرافیایی برگزیدگان بود؛ بهگونهای که از میان ۱۲ برگزیده، ۱۱ نفر از استانهای مختلف کشور بودند. این موضوع نشاندهنده وجود استعدادهای قابل توجه در حوزه داستان دفاع مقدس در نقاط مختلف ایران است.
دبیر چهاردهمین جایزه ادبی یوسف در ادامه عنوان کرد: در این دوره، مشارکت استانها بسیار چشمگیر بود و بیش از چهار هزار اثر به دبیرخانه رسید. استان آذربایجان غربی بیشترین تعداد آثار را ارسال کرد و پس از آن، استانهای خراسان رضوی، فارس و کرمانشاه در رتبههای بعدی قرار داشتند. همدان نیز همانند دورههای گذشته حضوری موفق داشت و در این دوره، دو اثر برگزیده از این استان داشتیم.
او با تأکید بر ضرورت افزایش انگیزه نویسندگان برای حضور در اینگونه رویدادها بیان کرد: برای ارتقای مشارکت نویسندگان در این حوزه، باید به میزان جوایز و مشوقها توجه ویژهتری شود؛ زیرا این امر میتواند انگیزه آنان را برای تولید آثار بیشتر افزایش دهد. اتفاق فرهنگی بزرگی در حال وقوع است. ادبیات و تاریخ پیوندی نزدیک با یکدیگر دارند و حتی میتوان گفت ادبیات به مثابه تاریخ است. اگر امروز بخواهیم تاریخ را روایت کنیم، یکی از مؤثرترین روشها این است که اجازه دهیم زبان مردم و کسانی که این حوادث را از نزدیک تجربه کردهاند، در روایت تاریخ حضور یابد.
عباسلو تصریح کرد: باید فرصت دهیم تا مردم با روایتهای شخصی خود، تکههای پازل اتفاقاتی را که رخ داده است، کامل کنند. چنانچه بتوانیم انگیزههای لازم را ایجاد کنیم، حجم قابل توجهی از ادبیات تولید خواهد شد که میتواند بخشی از تاریخ آینده ما باشد. در تعامل با داستاننویسان مطرح کشور، بسیاری از آنها بر این باورند که امروزه موضوعات جذاب و فراوانی برای نوشتن وجود دارد. به تعبیر آنها، ما از موضوعات لبریز شدهایم و تنها به بهانهای برای نوشتن نیاز داریم.
رویداد چهارم با نام «ادبیات پایداری» در راه است
سردار مهدی امیریان، رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت با اشاره به برگزاری چهار رویداد ادبی در این سازمان گفت: سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت، یکی از مجموعههای پرفعالیت در بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس است و هر سال چهار رویداد در حوزه ادبیات برگزار میکند. امروز پوستر سه رویداد از این مجموعه رونمایی میشود و رویداد چهارم در حوزه «ادبیات پایداری» در زمانی دیگر برگزار خواهد شد.
او تصریح کرد: نگاه ما بر این است که این رویدادها در حقیقت برای تاریخ و آینده تلاش میکنند. تاریخی که نسل امروز آن را تجربه کرده و دیده است، باید برای آیندگان حفظ و ذخیره شود تا نسلهای بعدی بتوانند از آن بهرهمند شوند. به باور من، کارکرد جدی و اثرگذار این رویدادها، تلاش برای آینده و نسلهای آتی است.
امیریان در ادامه افزود: تولیدات حاصل از این رویدادها باید بازتابدهنده رشادتهای مردم و تمامی اقشار جامعه در عرصه مقاومت در کشور باشد. امروز با اتفاقاتی مواجه هستیم که از سال گذشته در کشور رخ داده است و در کنار فعالیتهای نظامی، حضور مردم در تجمعات و حضورهای شبانه نیز روایتهای مهمی را شکل داده است که در آینده میتوان از آنها استفاده کرد.
رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت با اشاره به بخشهای ویژه رویدادهای امسال گفت: در هر سه رویداد، بخشی ویژه با موضوع «جنگ ۱۲روزه» و «جنگ رمضان» پیشبینی شده است. همچنین، موضوع «رهبر شهید» نیز از محورهای ویژه برنامههای امسال خواهد بود.
او افزود: یکی دیگر از موضوعات حائز اهمیت در سال جاری، ترجمه آثار است. فارغ از میزان مصرف داخلی کتابها، یکی از وظایف ما این است که ادبیات و معارف مقاومت تولیدشده در کشور را به کشورهای دیگر منتقل کنیم تا این ادبیات در کشورهای مقصد نیز تولید و بازتولید شود.
امیریان گفت: امسال درصددیم آثاری را که در این حوزهها برگزیده میشوند، با همکاری «مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی» ترجمه کنیم تا امکان معرفی آنها در کشورهای دیگر فراهم گردد.
ضرورت همافزایی میان دستگاههای مختلف
عبدالرضا عالیزاده، رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی، در نشست معرفی رویدادهای ملی ادبی دفاع مقدس و مقاومت، با اشاره به اضافه شدن بخش بینالملل به جایزه کتاب سال دفاع مقدس گفت: تجربههای سالهای گذشته به تدریج پختهتر و کاملتر شده و انتظار میرود این رویداد در سالهای آینده از نظر عملیاتی و کیفی نیز توسعه پیدا کند.
او با اشاره به نکاتی درباره بخش بینالملل جایزه کتاب سال افزود: امسال قرار است محور بینالملل نیز به جایزه کتاب سال دفاع مقدس اضافه شود و در این زمینه چند نکته قابل توجه است. نخست اینکه معمولاً نویسندگان و داستاننویسان، آثار خود را برای مخاطبان داخلی و جامعه خود تولید میکنند و از ظرفیت قابل توجه مخاطبان خارجی برای شنیدن این روایتها غفلت میشود. یکی از راههای استفاده از این ظرفیت، ظرفیتسنجی ترجمه آثار به زبانهای دیگر است.
رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی ادامه داد: نکته دوم، ضرورت همافزایی میان دستگاههای مختلف است. هر دستگاهی منابع، امکانات و ظرفیتهایی دارد که اگر در کنار یکدیگر قرار بگیرند، میتوان از آنها برای توسعه ترجمه و نشر بینالمللی آثار دفاع مقدس استفاده کرد.
عبدالرضا عالیزاده گفت: همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز ساماندهی ترجمه و بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس میتواند به پیدا کردن بازارهای خارجی و شکلگیری فرایند اقتصادی لازم برای عرضه این آثار کمک کند.با وجود همه گرفتاریها و دشواریهایی که در سال گذشته داشتیم، فرصتهایی نیز برای ما ایجاد شد و توانستیم با کشورهایی که پیش از این ارتباط و شناخت کمتری از آنها داشتیم، زمینه همکاری و همافزایی در حوزه مقاومت را فراهم کنیم.
او افزود: امیدواریم در دوره جدید جایزه کتاب سال دفاع مقدس، علاوه بر توفیقاتی که در سالهای گذشته به دست آمده، در بخش بینالملل نیز گامهای مؤثری برداشته شود. آثاری که در این بخش برای ظرفیتسنجی ترجمه داوری میشوند، در دوره بعد میتوانند از حمایت ترجمه در کشورهای دیگر برخوردار شوند. این حمایت هم میتواند بازاری برای ناشری باشد که اثر را منتشر کرده و هم زمینه برندسازی برای کتاب و نویسنده را فراهم کند. امیدواریم بتوانیم هر سال دستکم چند عنوان کتاب دفاع مقدس را برای ترجمه و عرضه در کشورهای دیگر آماده کنیم.
رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی در پایان گفت: ظرفیت فعلی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ترجمه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ عنوان کتاب به ۲۵ زبان زنده بینالمللی است و میتوان از این ظرفیت برای کمک به توسعه و معرفی آثار حوزه دفاع مقدس در عرصه بینالمللی استفاده کرد.
ادبیات صدای انسانی در برابر آمارهای خشک جنگ است
محمدجواد کامور بخشایش، دبیر علمی بیستوچهارمین دوره انتخاب کتاب سال دفاع مقدس گفت: جنگها پایان مییابند، اما آنچه در حافظه انسانها باقی میماند، نیازمند روایت و بازخوانی است. ادبیات یکی از مهمترین ابزارهای بشر برای حفظ حافظه جنگ، روایت تجربه انسانی آن و انتقال این تجربیات به نسلهای آینده است. ویرانهها بازسازی میشوند، سلاحها کنار گذاشته میشوند، سربازان به خانه بازمیگردند و نسلهای جدید متولد میشوند، اما جنگ در حافظه و ذهن انسان باقی میماند. در این نقطه است که ادبیات وارد میدان شده و با حافظه انسانها برای زنده نگه داشتن یاد جنگ سروکار پیدا میکند.
او در ادامه افزود: ادبیات تلاش میکند تا یک واقعه تاریخی را از ماهیت صرفاً تاریخیاش فراتر برده و آن را به یک مسئله انسانی و فرهنگی تبدیل کند. جنگها پایان مییابند اما رنجها باقی میمانند؛ ادبیات میخواهد نشان دهد که انسانها در یک دوره چه سختیهایی را تحمل کردهاند و نسل امروز و آینده چه وظیفهای در قبال دستاوردهای آن دوران دارند. جنگ در خونها اتفاق افتاده و در ذهن مادران، زندگی کودکان، انتظار همسران، خاطرات سربازان بازگشته و حتی در سکوت کسانی که هرگز نتوانستند آنچه را دیدهاند بیان کنند، باقی مانده است. ما در ادبیات با «آمار جنگ» مواجه نیستیم، بلکه با «انسان» مواجهیم؛ در واقع، ادبیات صدای انسانی در برابر آمارهای خشک جنگ است.
دبیر علمی بیستوچهارمین دوره انتخاب کتاب سال دفاع مقدس عنوان کرد: یکی از کارکردهای مهم ادبیات، توجه به ماهیت انسانی جنگ و حفظ حافظه جمعی یک ملت است. جنگ تمام میشود اما در حافظهها میماند و هر نسل نیاز دارد بداند نسل پیش از او چه تجربهای داشته است. جنگ عراق و ایران تمامی بخشهای کشور را تحت تأثیر قرار داد. یکی از مهمترین ظرفیتهای ادبیات دفاع مقدس این است که انسان را در مرکز روایت قرار دهد. رزمنده صرفاً یک نیروی نظامی نیست، بلکه انسانی است با ترس، امید، دلتنگی، خاطره، آرزو و تجربههای متنوع. هرچه ادبیات بتواند این لایههای انسانی را بهتر روایت کند، تصویر کاملتری از جنگ ارائه خواهد داد.
کاموربخشایش بیان کرد: درباره تجربه دوره گذشته جایزه کتاب سال دفاع مقدس گفت: در دوره قبل، حدود سه هزار اثر بررسی شد و نزدیک به هزار اثر وارد گردونه داوری شدند. با بهرهگیری از داوران باتجربه و متخصص، در نهایت حدود ۵۰ اثر به عنوان برترینها به مخاطبان معرفی شدند. امیدواریم امسال این روند با توان و کیفیت بیشتری ادامه یابد.
او به تلاش برای به تصویب رسیدن جایگاه این جایزه در «شورای عالی انقلاب فرهنگی» اشاره کرد و گفت: در این مسیر از مسئولان و مدیران فرهنگی درخواست کمک و همراهی دارم تا جایگاه واقعی ادبیات دفاع مقدس و این جشنواره تثبیت شود. همچنین در سال جاری، بخش ویژهای با موضوع «دفاع مقدس ۲ و ۳» خواهیم داشت و آثار این حوزه مورد بررسی و داوری قرار گرفته و جایزه ویژهای برای آن در نظر گرفته خواهد شد.
تاثیر هوش مصنوعی بر شعر جنگ
اکرامی با اشاره به تاثیر رقابت در جامعه گفت: جامعه را نمیتوان بر اساس رقابت تربیت کرد و انتظار داشت که در محیطهای کاری و اجتماعی، رفاقت حاکم باشد. اگر جامعه را بر پایه رقابت تربیت کنیم، افراد به جای کمک به یکدیگر، بخشی از انرژی خود را صرف جلوگیری از موفقیت دیگران میکنند.
دبیر جشنواره شعر دفاع مقدس ادامه داد: چهار یا پنج دوره دبیر جشنواره شعر دفاع مقدس و شعر فجر بودهام و در دورههای مختلف فعالیت کردهام. یکی از جاهایی که همیشه با افتخار در آن حضور داشتهام، جشنواره شعر دفاع مقدس است. از شعرهایی که به این جشنواره میرسد، لذت میبرم و از نظر عاطفی و محتوایی تحت تأثیر قرار میگیرم.
او درباره تأثیر هوش مصنوعی بر ادبیات عنوان کرد: کتابی با عنوان «شاعری در سایه هوش مصنوعی» نوشتهام که نخستین کتاب در این حوزه است. در این زمینه آقای شاهرضایی نیز به من کمک و راهنمایی کردند به نظرم شاعرانی در عصر هوش مصنوعی ماندگار خواهند شد که به مفاهیم، مسائل ارزشی و واقعیتهای انسانی بپردازند؛ البته به شرط اینکه شاعران بتوانند محتوا را بهدرستی بشناسند.
دبیر بیست و هشتمین جایزه شعر دفاع مقدس با اشاره به مفاهیم اصیل در شعر اظهار کرد: شهادت، ایثار و فداکاری از جمله محتواهای اصیل و همواره تازه هستند، این مفاهیم جزو ارزشهای انسانیاند و اگرچه تاکنون به شعر دفاع مقدس توجه زیادی شده است، لازم است این توجه بیشتر شود تا شاعران بتوانند به وظیفه ذاتی خود عمل کنند.
نظر شما