«زعفران ايران»، اين گياه گرانبها و استراتژيك را از جنبه‌هاي بيوشيمي، شيمي، بيوژنتيك و مراحل مختلف رشد مورد بررسي قرار داده است.
اين كتاب، نگاهي بيسيك داشته و درباره چگونگي مراحل تكوين گل يا گل‌ريزي، تركيب شناسي گل، اقلام زراعي و گونه‌هاي وحشي، اطلاعات ارزشمندي را در اختيار خواننده قرار مي‌دهد. كتاب زعفران ايران، در چهار بخش كلي و هجده فصل تنظيم و ارايه شده است. بخش هاي اين كتاب عبارتند از؛ اول- تنوع ايزوزيمي، پروتئيني و فلاو و نوئيدي، دوم- متابوليسم تشكيل گياه، سوم- ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي تكويني در كشت بافت، چهارم-‌ كورسين و پيكرو كروسين در گياه كامل و در كشت بافت.
چاپ اول كتاب «زعفران ايران با نگاه پژوهشي» با 644 صفحه، همراه با آلبوم تصاوير، در 1050 نسخه و به قيمت 12500 تومان توسط انتشار موسسه اطلاعات در سال 1385 به چاپ رسيده است.
در پي برگزيده شدن كتاب «زعفران ايران» به عنوان كتاب سال جمهوري اسلامي در سال 1386، با هر يك از پديدآورندگان اين اثر، گفت‌وگويي كوتاه انجام داده‌ايم كه مي‌خوانيد.
***
حسن ابراهيم‌زاده در سال 1344 در شهر بغداد به دنيا آمد. وي تحصيلات ابتدايي را تا مقطع دوم دبيرستان در شهر ايلام گذراند و سپس در سال 1361 به حوزه علميه آشتيان و پس از آن به حوزه علميه قم وارد شد. ابراهيم‌زاده در كنار تحصيل، فعاليت هاي نگارشي خود را نيز آغاز كرد. مخاطبان نوشته‌هاي وي اغلب قشر جوانند زمينه مطالعاتي و نگارشي او حوزه‌هاي «سيره و حيات علماي شيعه، جريان شناسي نهضت روحانيت و نقد مسايل سياسي اجتماعي و رسانه‌اي روز» را شامل مي‌شود.
ابراهيم‌زاده به نام‌هاي مستعار حسن ملكشاهي و... نيز در برخي از مجلات و روزنامه‌ها قلم مي‌زند. وي در كنار بهره‌گيري از استادان فقه و اصول، تفسير و اخلاق حوزه، به مدت 10 سال در جلسات نقد و بررسي مركز ادبي حوزه شركت كرده و از او تاكنون بيش از 140 مقاله و 10 عنوان كتاب منتشر شده كه فهرست آن به شرح زير است.

كتاب‌ها:
1. علامه محمد باقر مجلسي (مردي از فردا) / مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي / 1371
2. شيخ كليني (آفتاب حديث) / مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي / 1372
3. شهيد سعيدي (فريادي در سكوت) / با همكاري سيد محمود سعيدي / مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي / 1372
4. شيخ حر عاملي (روايت آزادي) / با همكاري محمود شريفي / مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامي / 1374
5. سيماي ايلام (سراي صداقت) / با همكاري علي عليزاده / انتشارات عصمت / 1377
6. پيكار با منكر( ج اول ) / با همكاري محمد عابدي / ستاد احياء امر به معروف و نهي از منكر، نشر معروف / 1377
7. پيروي خضر خرد / كانون انديشه جوان، مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر / 1380
8. آن سوي شعارها / كتاب ديدار / 1382
9. از چشمه تا دريا / مجموعه مصاحبه‌ها و خاطرات درباره شهيد مطهري/ مركز پژوهش‌هاي اسلامي صدا و سيما / 1383
10. او و ما / نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه كاشان / 1381

مقالات: ‏‏
1- نهالي براي فردا / ديدار آشنا / 49
2- هنري مارتين، بنيان گذار گفتمان قداست شکن / ديدار آشنا/ 49
3- ليندي نامزد جايزه صلح نوبل / ديدار آشنا / 49
4- چه کسي مي‌گويد منتظر قهرمان نباشيد ؟ / ديدار آشنا / 52
5-‌ شک نکنيد ! امام زمان (عج) اينان را .... / ديدار آشنا / 52
6- اين دجال ليبرال دموکراسي / ديدار آشنا / 52
7- يوونتوس قهرمان شد : ادواردو جاودانه / پرسمان پ 9
8- در دوران دانشجويي ازدواج کنم يا نه ؟ / پرسمان / 9
9- خدا نکند که خدا ما را فراموش کند . / ديدار آشنا / 47
10- خالد با تو هستم / ديدار آشنا / 47
11- ولايت مداران از اين آب نمي نوشند . ديدار آشنا / 44
12-‌ يانکي ها خر خوب مي‌خرند . ديدار آشنا / 44
13- حريم را نشکنيد که شکسته مي‌شويد . / ديدار آشنا / 38
14- رئيس جمهور ما مهره ي آمريکا نباشد . / ديدار آشنا / 38
15- خدا مي‌داند خميني چه کرد . پرسمان / 21
16- سياسي يا سياسي کاري / پرسمان / 21
17- اسپارت بوش مرد ... اما چارلي چرچيل هنوز زنده است. / ديدار آشنا / 48
18- لورنس عربستان، کسي که چرچيل بر قبرش گريست. / ديدار آشنا / 48
19- حسين (ع) راه نجات . / پرسمان پيش شماره / 8
20- به زيبائي يک عشق / پرسمان / پيش شماره / 6
21- شب شراب نيرزد به بامداد خمار / پيش شماره / 5
22- زن چه زماني به جايگاه واقعي خويش مي‌رسد؟ / پيش شماره /3
23- دوران سکوت علي عليه السلام دوران سکون نيست / پرسمان / پيش شماره / 2
24- آقاي رئيس جمهور ... / پرسمان / 12
25- چگونه مي‌توانم آرامش داشته باشم ؟ / پرسمان / 8
26- چشمه پاسخ / پرسمان / 4
27- حافظ و پير مغان / پرسمان / 1
28- چلچراغ کاخ سفيد در مرصاد موحدان / ديدار آشنا / 36
29- اسلام اروپائي از راه رسيد / ديدار آشنا / 33
30- پدر روحي فداک پسر نور چشم مکرم / پرسمان / 20
31- انتخابات يک محک است . / پرسمان / 17
32- مرجعيت گلواژه آرامش و امنيت / ديدار آشنا / 27
33- خوشه هاي خرد / پرسمان / پيش شماره / 7
34- امام خميني و ساقيان باده زهر / ماهنامه کوثر / 27
35- فريب مدنيت را نخوريد / ديدار آشنا / 42
36- خشونت چيست؟ خشونت طلب کيست؟ / ديدار آشنا / 41
37- جلال و روشنفکري بيمار / ديدار آشنا / 39
38- ديوانگان عاقل نما / ديدار آشنا / 37
39- آبراهام لينکن در خليج فارس / ديدار آشنا / 31 و 32
40- رضا خان و تمدن بلواري / ديدار آشنا / 30
41- رضا خان و استفاده ابزاري از دين / ديدار آشنا / 29
42- حذف رهبري ديني شگرد افراطيون در طول تاريخ / ديدار آشنا / 19
43- رد پاي تسامح و گفتمان در سقوط تمدن ايران / ديدار آشنا / 18
44- لاف زنان وطن و مردم / ديدار آشنا / 15
45- آشنائي با زندگي آيت الله حاج سيد ابوالحسن مولانا تبريزي / کيهان فرهنگي / 214
47- دانش را به دانائي تبديل کنيد / پرسمان / 22
48- سيد ! چه مصيبتي بالاتر از اين ... / ديدار آشنا / 51
49- اسلام انعکاس حيات / پرسمان / 28
50- راز ماندگاري جنبش دانشجوئي چيست ؟ / پرسمان / پيش شماره / 4
51- بهشت پيامبر (ص) / ماهنامه کوثر / 7
52- انقلاب عاشورايي و تحريف گران (3) / ديدار آشنا / 25
53- انقلاب عاشورايي و تحريف گران / ديدار آشنا / 23
54- پابلونرودا و رئيس جمهور آمريکا / ديدار آشنا / 22
55- ميرزا قرباني توسعه طلبي و ياس / ديدار آشنا / 20
56- مدرس و کلاس اولي هاي مجلس ششم / ديدار آشنا / 17
57- سيد ! نرو ... والله هم مرا مي‌کشند هم تو را / ديدار آشنا / 16
58- سه شهيد گرانقدر و سه جريان انحرافي / ماهنامه کوثر / 16
59- مردباشيد !! از پرسش نهراسيد از پاسخ نگريزيد / ديدار آشنا / 45
60- شکار چيان جوان / ديدار آشنا / 35
61- لوتر و حکم ترور افراطيون / ديدار آشنا / 21
62- روح خطر کردن چرا و چگونه ؟ / پرسمان /11
63- حزب يک وکيل وطن فروش / ديدار آشنا / 43
65- گفتگو با آيت الله سيد مجتبي موسوي لاري / ماهنامه کوثر /23
66- پيامد حذف دين و اخلاق رويش خوشه هاي خشونت در مزرعه جمهوريت / ديدار آشنا / 26
67- مستر همفر دام گستر آزاد انديش مغرور / ديدار آشنا / 50
68- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 16 / تير 1377 / صفحه 45 و صفحه 46
69- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 17 / مرداد 1377 / صفحه 46 و صفحه 47
70- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 18 / شهريور 1377 / صفحه 32 و صفحه 33
71- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 19 / مهر 1377 / صفحه 32 و صفحه 33
72- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 20 / آبان 1377 / صفحه 28 و صفحه 29
73- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 21 / آذر 1377 / صفحه 48 و صفحه 49
74- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 22 / دي 1377 / صفحه 39 ، 40، 41، 42
75- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 24 / اسفند 1377 / صفحه 27 و 28، 28، 30
76- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 27 / خرداد 1378 / صفحه 31، 32، 33، 34
77- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 28 / تير 1378 / صفحه 25، 26، 27
78- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 29 / مرداد 1378 / صفحه 27، 28، 29
79- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 30 / شهريور 1378 / صفحه 39، 40
80- نگاه دوم / ماهنامه فرهنگ كوثر/ سال دوم شماره 31 / آبان 1378 / صفحه 35، 36
81- قلي خان، خان نبود دزد بود/ ديدار آشنا / شماره 14 / مرداد 1380/ صفحه 32
82- پيآمد حذف دين و اخلاق در انقلاب / ديدارآشنا / شماره 26 / مرداد 1381 / صفحه 26، 27، 28
83- شوراي نگهبان تنگه احد / ديدار آشنا / شماره 44 / بهمن 1382 / صفحه 29
84- سخت تر از فراموشي / ديدار آشنا / شماره 47 / ارديبهشت 83/ صفحه 33
85- قهر كردن حق جوان مسلمان ايراني است /ديدار آشنا / ارديبهشت 83/ صفحه 3
86- لمپن هاي اصلاح طلب / ديدار آشنا / شماره 53 / آبان و آذر 1383 / صفحه 36
87- دوم خرداد و تاواني كه انقلاب براي آن پرداخت /ديدار آشنا / شماره 54 / دي و بهمن 1383 / صفحه 34 ، 35
88- عاشوراي خميني (ره) هنوز بوي سيب مي‌دهد /ديدار آشنا / شماره 55 و 56 / اسفند 1383 و فروردين 1384 / صفحه 30 ، 31
89- نجوا با خورشيد ، دل مويه اي در رثاي حضرت امام محمد باقر عليه السلام / ماهنامه فرهنگ كوثر / سال اول، شماره 3 / خرداد 1376 / صفحه 64 الي 68
90- مردي بلندتر از كبير كوه / قطعه كوتاه / درباره شخصيت" آيت الله حيدري ايلامي" از مجموعه" آنكه بزرگتر از نامش بود" / كنگره بزرگداشت آيت الله حيدري ايلامي
91 - يك تار موي سياه / قطعه كوتاه / در رثاي حضرت زينب سلام الله عليها / ويژه نامه صحيفه حوزه / روزنامه جمهوري اسلامي / صفحه نقد و ادب / شماره 47 / ارديبهشت 1381
92- شش گام تا خدا / قطعه كوتاه / در رثاي حضرت علي اصغر عليه السلام / ويژه نامه صحيفه حوزه / روزنامه جمهوري اسلامي / صفحه نقد و ادب / شماره 45 / فروردين 1381
93- «آبروي آب، اشك آب» / قطعه كوتاه / در بي آبي اهل بيت در كربلا / ويژه نامه صحيفه حوزه / روزنامه جمهوري اسلامي / صفحه نقد و ادب / شماره 45 / فروردين 1381
94- «ساقي عطش» / متن ادبي در بزرگداشت «سينه زن دو كوهه ، شهيد دايي محمد بيطرفان» / ماهنامه ديدار آشنا/ شماره 55 و 56/ اسفند 83 و فروردين 48 / صفحه 32 و 33
95- سرمه معرفت / قطعه كوتاه / در رثاي ميرزا مهدي آشتياني ، فيلسوف بزرگ / ويژه نامه صحيفه حوزه / روزنامه جمهوري اسلامي / صفحه ادب و نقد / شماره 30 / مهر 1380 / صفحه 9
96- «رايت فلسطين» / قطعه كوتاه / تقديم به شهيد محمد الدوره / ويژه نامه صحيفه حوزه / روزنامه جمهوري اسلامي / 2 آبان 79 / صفحه 6
97- از حسين فهميده تا« ناصر ابدام» / كيهان / 3 آذر 1371 / صفحه 6
98- پل هاي تهاجم / مجله بصائر/ سال دوم / شماره 9 / تير 1374 / صفحه 47 الي 52
99- سياسي كاري در كتب درسي / روزنامه جمهوري اسلامي / 13 مهر 1378 / صفحه 15
100- غوغا سالاري مطبوعاتي ، اقدام عليه امنيت ملي / 30 ارديبهشت 1377
101- خدا محوري و غوغا سالاري برخي مطبوعات در آستانه برگزاري مجلس خبرگان / روزنامه جمهوري اسلامي / 30 مهر 1377
102- سند و تحليل / مجموعه مقالات اولين همايش اسناد و تاريخ معاصر / آذر 1381 / جلد سوم صفحه 25 الي 34
103- طي طريقت با شهاب شريعت / گنجينه شهاب / مجموعه رساله ها و مقاله هاي علمي در پاسداشت حضرت آيت الله العظمي مرعشي نجفي / دفتر دوم صفحه 413 الي 419
104- نقش امام حسين عليه السلام در احياي تمدن اسلامي / ره توشه راهيان نور / دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم / شماره 35 / سال 1380 / صفحه 29 الي 46
105- تقليد چرا و چگونه / ره توشه راهيان نور / دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم / شماره 39 / تابستان 1380 / صفحه 37 الي 47
106- افطارهاي خونين / (ترور روزه داران توسط سازمان منافقين) / ماهنامه فرهنگ كوثر / سال سوم شماره 34 / سال 1378 / صفحه 19 الي 23
107- جوان در آئينه رمضان / ضميمه ماهنامه فرهنگ كوثر / شماره 22 / دي 1377 / صفحه 3
108- مصاحبه با آيت الله سيد مجتبي لاري / ماهنامه فرهنگ كوثر / شماره 23 / بهمن 1377 / صفحه 76 الي 81
109- مردي از تبار سجاده و شمشير / «نگاهي به زندگي آيت الله بافقي» / ماهنامه كوثر / شماره 13 / فروردين 1377 / صفحه 17 الي 22
110- موريانه اي كه سند طلائي را تهديد مي‌كند / (تحليلي بر خطر نهضت آزادي براي سند چشم انداز بيست ساله) / ماهنامه فرهنگ پويا /پيش شماره 4 / آذر ماه 1383 / صفحه 18 الي 23
111- يك جريان در مقابل دو رهبر/ (نقاط مشترك جريان مهدي هاشمي و افراطيون دوم خرداد در براندازي خاموش نظام) / فرهنگ پويا /پيش شماره 5 / بهمن 1383 / صفحه 8 الي 17
112- پيشگامان عزت 4 شهيد بهشتي / ره توشه راهيان نور/ دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم / تابستان 1381 / شماره 44 / صفحه 147 الي 151
113- شيخ كليني / گلشن ابرار / جلد اول / جمعي از پژوهشگران حوزه علميه قم / نشر معروف / پاييز 1382 / صفحه 16 الي 23
114- قاضي نور الله شوشتري / گلشن ابرار / جلد اول / جمعي از پژوهشگران حوزه علميه قم / نشر معروف / پاييز 1382 / صفحه 185 الي 196
115- شيخ حر عاملي / گلشن ابرار / جلد اول / جمعي از پژوهشگران حوزه علميه قم / نشر معروف / پاييز 1382 / صفحه 223 الي 243
116- علامه محمد باقر مجلسي / گلشن ابرار / جلد اول / جمعي از پژوهشگران حوزه علميه قم / نشر معروف / پاييز 1382 / صفحه 249 الي 258
117- شهيد سعيدي / گلشن ابرار / جلد دوم / جمعي از پژوهشگران حوزه علميه قم / نشر معروف / پاييز 1382 / صفحه 736 الي258
118- حيدري ايلامي / گلشن ابرار / جلد دوم / جمعي از پژوهشگران حوزه علميه قم / نشر معروف / پاييز 1382 / صفحه 907 الي 916
119- مديران زن در دولت جهاني / ويژه نامه در انتظار خورشيد / ماهنامه پرسمان / پيش شماره سوم / آبان ماه 1380 / صفحه 9
120- آيا پرسش هاي بي پاسخ وجود دارد / ماهنامه پرسمان / پيش شماره 5 / دي ماه 1380 / صفحه 22
121- محمد صلي الله عليه و آله و سلم ، پرنفوذترين شخصيت تاريخ / (وجود مقدس پيامبر صلي الله عليه و اله و سلم از نگاه ميشل ا. چ . هارت) / پرسمان / پيش شماره دهم / خرداد 1381 / صفحه 7
122- خدا هيچ قلمداري را بي قلم نكند / (به ياد طلبه نويسنده و محقق مرحوم عباس عبيري) / ماهنامه پرسمان / سال سوم شماره 17 / بهمن 1382 / صفحه 3
123- گپي با امير حسين فردي و رضا امير خاني، لواساني، ابراهيم زاده ، مقومي / پرسمان سال سوم / شماره 18 / اسفند 1382 / صفحه 4 و 5
124- سياسي يا سياسي كاري / (مصاحبه با دكتر مهدي مطهر نيا ) / قسمت دوم / پرسمان شماره 22 / سال سوم / تير 1383
125- دانشگاه دانشگاه است / ( مصاحبه با دكتر مهدي محقق ) / سال سوم / تيرماه 1383 / شماره 22 / صفحه 4 و 5
126- ارزش انسان در كجاست / (به ياد شهيد چمران) / ويژه نامه سرخ سبز پرسمان / پيش شماره دهم/ خرداد 1381 / صفحه 2 و 3
127- او يك ملت بود / (به ياد شهيد بهشتي) / پيش شماره يازدهم / ماهنامه پرسمان / تيرماه 1381
128- گرفتار زندان غرب نشويد / (به مناسبت 13 دي ماه ، سالروز ابلاغ پيام امام خميني به گورباچف) / پرسمان / سال دوم/ شماره چهارم / دي ماه 1381 / صفحه 16 و 17
129- شكوه يك فتوا / (به مناسبت اعلام فتواي قتل سلمان رشدي توسط امام راحل (ره) / پرسمان / سال دوم / شماره پنجم / بهمن 1381 / صفحه 2
130- دو شهيد و يك پرسش و پاسخ / (شهيد بهشتي و شهيد فيضي بخش) / پرسمان / سال دوم / شماره دهم / تير 1383
131- نگاه زيباي ابوذر زمان / (به ياد آيت الله سيد محمود طالقاني) / ضميمه ادبيات داستاني / ماهنامه پرسمان / سال سوم/ شهريور 1382 / شماره 24
132- چه خوش بود كه برآيد به يك كرشمه دو كار / (به ياد آيت الله محمد تقي بافقي) / پرسمان / شماره 27 / سال چهارم / آذر 1383 / صفحه 2
133- نقطه تسليم / (به ياد طلبه همكار، مرحوم عبدالحسين محمدي) / پرسمان / شماره 30 / سال چهارم / اسفند 1383 / صفحه 31
134- غرب از چشم آفتاب «امام و غربزدگي» / نهمين كنفرانس انديشه اسلامي / تهران / 19 بهمن 1370
135- خروش مقدس / زندگي آيت الله مجاهد حيدري ايلامي / با همكاري محمد حيدري / كنگره بزرگداشت آيت الله حيدري ايلامي
136- ايلام از نگاهي ديگر/ با همكاري آقاي علي عليزاده / كنگره بزرگداشت آيت الله حيدري ايلامي

متفرقه: ‏
1.همکاري با بخش فرهنگي آستانه حضرت معصومه سلام الله عليها / (ستارگان حرم)
2.همکاري با نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه‌ها / تحريريه / ماهنامه پرسمان
3. دفتر پژوهش فرهنگي / تحريريه/ ماهنامه پويا
4. پژوهشکده باقرالعلوم سازمان تبليغات / نقد و بررسي مقالات و نگارش
5. چندين کتاب براي برخي از مراکز درباره زندگي علما و جريان هاي سياسي براي قشر جوان / ( در دست چاپ و نگارش)
***
-‌ هدف شما از تدوين اثر و سهم علمي شما در ارايه آن چقدر بود؟
اين كتاب، نتيجه پژوهشي طولاني است كه شروع آن به سال‌هاي پيش از 1357 بر مي‌گردد. تعدادي دكتر و كارشناس ارشد در آزمايشگاه فيزيولوژي گياهي گروه زيست‌شناسي دانشكده علوم دانشگاه تهران، پژوهش روي زعفران را آغاز كردند؛ دقيقا از سال 1354. اين تيم، چهار نفره بود كه حاصل تلاش آن‌ها و نظارت من شد كتاب «زعفران ايران». در واقع اين چهار نفر دانشجويان من بودند كه هم استاد راهنمايشان بودم و هم در دفاعيه آن‌ها حضور داشتم.
-‌ در مقدمه كتاب، اظهار اميدواري كرده‌ايد كه دانشجويان و پژوهشگران ديگري، اين كار را ادامه دهند، تصميم نداريد اين روند را خودتان ادامه دهيد؟
البته، به ادامه كار علاقه‌مندم؛ اما مي‌خواهم كه سايرين هم وارد اين عرصه بشوند. در حال حاضر، دو تن از دانشجويان مقطع PHD چنين پژوهشي را در دست دارند. اگر دو پژوهشگر ديگر نيز با اين دو تن همراه شوند، حتما حاصل تلاش اين تيم چهار نفره، كتاب بعدي يا جلد دوم همين اثر خواهد بود.
-‌ آقاي دكتر! مخاطبان كتاب شما دانشجويان هستند يا زعفران كاران سنتي هم مي‌توانند از آن استفاده كنند؟
مخاطبان اصلي اين پژوهش، مهندسان كشاورزي، فارغ‌التحصيلان زيست‌شناسي يا كساني‌اند كه با گل و گياه سر و كار دارند. بنابراين، افراد متخصص، مي‌توانند با مطالعه اين كتاب، از نظر علمي و افزايش كيفيت زعفران، راهنماي زعفران كاران و زارعان معمولي باشند.
-‌ به نظر شما قيمت اين كتاب براي مخاطبان دانشجو، زياد نيست؟
مي‌دانيد كه تعيين قيمت از عهده ما خارج است، عواملي چون ضوابط قيمت‌گذاري از سوي وزارت ارشاد، قيمت كاغذ و چاپ و... در تعيين قيمت موثرند.
-‌ از كيفيت چاپ اثر، به ويژه تصاوير آن راضي هستيد؟
متن، خيلي خوب شده، همين طور طرح‌هاي سياه و سفيد، اما تصاوير پس از چاپ، افت كيفيت داشته‌اند. اميدوارم در چاپ‌هاي بعدي، با تعاملي كه با چاپخانه موسسه اطلاعات خواهيم داشت، كيفيت چاپ بهتر و تصاوير به تصوير اصلي، نزديك‌تر شوند.
-‌ غير از داوري در انتخاب كتاب سال، اثر شما توسط منتقدان ديگر هم، نقد و بررسي شده است؟
چون كتاب تازه منتشر شده، در اين مورد اطلاع دقيقي ندارم. كار انتشار و توزيع اين كتاب را موسسه اطلاعات انجام داد؛ اما خودمان تعدادي از اين كتاب‌ها را به متخصصان و كارشناساني كه مي‌شناختيم، هديه كرده‌ايم.
-‌ با توجه به سابقه طولاني شما در امر پژوهش، روزانه چند ساعت مطالعه مي‌كنيد؟
غير از چند ساعتي كه به خواب و استراحت مي‌پردازم، بقيه ساعت‌ها را مطالعه مي‌كنم. چند كار اجرايي را هم پذيرفته‌ام، از جمله، دو دوره رييس دانشگاه، دو دوره معاون و يك دوره هم قائم مقام بوده‌ام.
-‌ آقاي دكتر! مطالعات جانبي و غيرمرتبط با حوزه فعاليتتان هم داريد؟
خيلي كم. معمولا كتاب‌هاي علمي را مطالعه مي‌كنم، اما مطالعات جانبي‌ام بيشتر در فلسفه و ادبيات است.
-‌ به نظر شما، نقاط ضعف و قوت انتخاب كتاب سال، چه مواردي‌اند؟
البته كتاب‌هايم تاكنون چندين بار برگزيده شده‌اند و به طور طبيعي انتقاد خاصي به داوري‌ها ندارم، اما گاهي زمزمه‌هايي شنيده مي‌شود كه انتخاب‌ها، يكنواخت و درست صورت نگرفته است. اين حرف‌ها، خيلي برايم اهميت ندارند. به نظرم، بايد مسوولان انتخاب كتاب سال را درك كرد. اين لازم است كه گاهي، اثر و تلاش چندين ساله يك مولف، يا پژوهشگر، توامان مد نظر قرار گيرد. فكر مي‌كنم دليلي براي اعتراض و زمزمه‌هاي دلسردكننده وجود ندارد.
***
طيبه رجبيان در سال 1344 در تهران به دنيا آمد. دوره ابتدايي و راهنمايي را به ترتيب در مدارس بوعلي و كيهان دخت گذراند و دوره متوسطه را در دبيرستان 22 بهمن در تهران طي كرد و در سال 1362 در رشته علوم تجربي مدرك ديپلم خود را گرفت. وي كارشناسي را از دانشگاه تهران در سال 1367 در رشته علوم گياهي و كارشناسي ارشد خود را در سال 1371 اخذ كرد و موفق به دريافت مدرك دكتري تخصصي از همان دانشگاه در رشته فيزيولوژي گياهي در سال 1379 شد. 
براي دسترسي به سوابق شغلي، تجربي و اجرايي دكتر رجبيان روي فايل هاي ضميمه كليك كنيد. 

- چرا زعفران را به عنوان سوژه پژوهشي انتخاب كرديد؟
زعفران، گياهي زراعي اقتصادي و صادراتي است و ايران، از مهم‌ترين كشورهاي صادركننده زعفران است. در حال حاضر در مناطق شمال و شمال شرق هر سه استان خراسان، زعفران كشت مي‌شود كه از نظر كيفيت، در دنيا بي‌نظيرند.
-‌ سهم علمي شما در تهيه اين كتاب چقدر بوده؟
به دو موضوع پرداخته‌ام 1-‌ اثرات دارويي 2-‌ بيوشيمي كلاله و در كشت بافت با دكتر كرميان همكاري داشته‌ام.
-‌ ارايه اين پژوهش، چه مدت طول كشيد؟
استاد ابراهيم‌زاده، از سال 1357 در اين باره پژوهش، تحقيق و مطالعه داشت. تعدادي دانشجوي علوم پايه و زيست‌شناسي هم، به عنوان تيم محقق با ايشان همراه شدند. در حقيقت، اين كتاب نتيجه پژوهشي 30 ساله است كه به ويژه در دهه اخير، فعاليت بيشتر و چشمگيرتري داشته است. تدوين نهايي از سال 1383 شروع و در سال 1385 به صورت كتاب منتشر شد.
-‌ تاثير اين كتاب بر افزايش توليد زعفران هم نقش دارد؟
ببينيد! نگاه ما در اين كتاب بحث اقتصادي نبوده، بلكه نگاه ما، براساس علوم پايه بود. مطالعات ما، مزرعه و آزمايشگاه نبود، اما نتيجه اين پژوهش، خواننده را با بسياري از اطلاعاتي كه كمتر در جايي مي‌يابد، آشنا مي‌سازد. از جمله اثرات دارويي اين گياه. در مجموع، نگاه ما پايدار و بيسيك بوده.
-‌ به اين ترتيب، يعني كتاب ديگري در اين زمينه وجود ندارد؟
نه اين كه نباشد، كتاب‌هايي كه درباره زعفران نوشته شده، عموما به بعد كشاورزي آن پرداخته‌اند و اكثر مولفان اين گونه كتاب‌ها هم، از مهندسان كشاورزي بوده‌اند. اين كتاب‌ها، عموما به بحث كشت، برداشت، آفات و... پرداخته‌اند.
-‌ ويژگي‌هاي كتاب شما در چيست؟
اين كه به زعفران -‌كه گياهي استراتژيك است-‌ نگاه پايه‌اي و علمي شده، ديگر اين كه تاكنون هيچ كتابي، تا اين حد جامع و كامل به اين گياه گرانبها نپرداخته و آخر اين كه اطلاعات كشاورزي، علوم پايه و منابع مورد استفاده در اين كتاب، بسيار غني بوده‌اند.
-‌ چه تفاوت‌هايي در نگاه مولفان خارجي و پژوهشگراني چون شما، وجود دارد؟
نگاه آن‌ها، به دليل تفاوت‌هاي ژنتيكي گياه زعفران است كه بر «بنه‌ها»، «كلاله‌ها»، «طول كلاله‌ها» و... تاثيرگذار است و اين، به دليل متفاوت بودن شرايط جغرافيايي ايران با ساير كشورهاست.
-‌ مشابه خارجي چطور؟
چند نمونه تاليف شده، اما آن‌ها از منظر و نگاه خودشان به زعفران نگاه كرده‌اند.
-‌ غير از مطالعات دانشگاهي و علمي، مطالعات جانبي هم داريد؟
بله، بيشتر مطالعات روزنامه‌اي است. در مجموع، به مطالعات فرهنگي علاقه‌مندم و به مسايل اجتماعي بيشتر علاقه نشان مي‌دهم تا مباحث اقتصادي و سياسي.
***
رويا كرميان در سال 1347 در تهران به دنيا آمد. دوران ابتدايي را در همان شهر و مقطع راهنمايي و دبيرستان را در شهرستان كرج گذراند. پس از اخذ مدرك ديپلم به دانشگاه راه يافت و در سال 1369 موفق شد مدرك كارشناسي خود را در رشته علوم گياهي از دانشگاه تهران اخذ كند. وي مدرك كارشناسي ارشد خود را در همان رشته و از همان دانشگاه در سال 1373 گرفت و مقطع دكترا را در رشته فيزيولوژي گياهي از دانشگاه تهران در سال 1379 به پايان رساند. تاكنون 23 مقاله ارايه داده كه 10 مقاله در مجلات داخلي و 12 مقاله در كنگره‌هاي خارجي به چاپ رسيده و 38 مقاله ديگر در همايش هاي داخلي ارايه شده‌اند، ديگر فعاليت‌هاي رويا كرميان پنج طرح تحقيقاتي، يك ترجمه كتاب به تنهايي و دو ترجمه به طور مشترك، يك تاليف و 16 مورد راهنمايي پايان‌نامه‌هاي دوره كارشناسي ارشد است.

-‌ «زعفران ايران» چندمين كار پژوهشي شماست؟
در پژوهش گسترده‌اي كه منجر به تدوين اين كتاب شد، تنها بخش سوم آن، به نام «ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي-‌ تكويني در كشت بافت، سلول و پروتوپلاست» برعهده من بود. سه بخش بقيه را متخصصان ديگر انجام داده‌اند. غير از اين اثر تا به حال 20 مقاله در زمينه زيست شناسي و علوم گياه شناسي ارايه شده كه حاصل تلاش من و همكارانم بوده است. كتابي را هم در زمستان 1385 به نام «اصول و روش‌هاي زيست شناسي مولكولي، بيوشيمي و ژنتيك گياهي» ترجمه كردم. كتاب ديگري را با تقريبا بيست نفر از همكارانم در سراسر كشور، تدوين و ارايه كرديم به نام «فيزيولوژي گياهي» و بخش سوم كتاب «زعفران ايران» هم آخين كارم است.
-‌ غير از داوري در كتاب سال، تحقيقات شما در مجامع علمي ديگر هم نقد و بررسي شده؟
چون اين كتاب تازه وارد بازار كتاب شده، اطلاع دقيقي ندارم. اما در سال 72-‌ 1371موضوع تحقيقات من در جشنواره خوارزمي برگزيده شد و چون طرح ملي بود، همراه با تحقيقات ژنتيكي پايان‌نامه‌ها، تدوين و كتاب شد.
-‌ به نظر شما، بخش‌هاي مختلف كتاب «زعفران ايران» اين قابليت را دارند كه موضوع مستقل پژوهشي ديگر واقع شوند؟
حتما همين طور است. در حال حاضر خيلي از دانشگاه‌هاي ديگر چنين پژوهش‌هايي را در برنامه خود دارند. ما هم پس از فارغ‌التحصيلي، سوژه را به ساير دانشجويان ارايه داده بوديم تا ادامه دهند. تا در حال حاضر سه پايان‌نامه با همين موضوع و سوژه را دكتر ابراهيم زاده مورد بررسي قرار مي‌دهند.
-‌ ارزيابي شما از بيست و پنجمين دوره انتخاب كتاب سال چيست؟
خوب بود اما بايد در نظر داشته باشيم كه كتاب خوب زياد داريم و جا دارد در برخي از رشته‌ها، به تعداد كتاب‌هاي برگزيده افزوده شود. به نظرم، اگر ملاك‌هاي داوري، اطلاع‌رساني شود در افزايش كيفيت كتاب‌ها، موثر خواهد بود. ديگر اين كه شايسته است به كتاب‌هاي توليدي بهاي بيشتري داده شود تا كتاب‌هايي كه بخش قابل توجهي از آن‌ها گردآوري است.
-‌ پژوهش شما، بيشتر آزمايشگاهي بود تا عملي و در مزارع؟
شايد 90 درصد كار ما در آزمايشگاه‌ها انجام گرفت، آن هم به دليل ذات موضوع تحقيق كه علمي صرف است، بسياري از سوژه‌ها از طبيعت جمع‌آوري و به آزمايشگاه برده مي‌شد.
-‌ آيا مي‌توان بخش‌هايي از اين كتاب را به زبان ساده‌تر براي كشاورزان ارايه داد؟
خير، اين كتاب، كاملا دانشگاهي و آكادميك است و براي محققان و دانشجويان نوشته شده و غير از مباني علمي، نكته عملي براي كشاورزان ندارد. يعني ذات پژوهش‌هاي دانشگاهي چنين است، مثلا موضوع «زعفران» عنوان چند مقاله من و همكارانم بوده كه در سمينارهاي بين‌المللي ارايه كرده‌ايم. نه فقط درباره زعفران، در ساير تحقيقات دانشگاهي هم، اينگونه است. 15 مقاله‌اي را هم كه من و دوستانم درباره ساير گياهان ارايه كرده‌ايم، زبان علمي و مخاطب دانشگاهي داشته‌اند.
-‌ به نظر شما، ترجمه اين كتاب براي غير ايرانيان مفيد خواهد بود؟
البته، حتي دكتر ابراهيم‌زاده پيشنهاد ترجمه اين پژوهش را هم ارايه كرده‌اند. حتما در دنيا، دانشمنداني هستند كه براي رقابت كشورشان با ايران در توليد و صدور زعفران نياز به دانستني‌هاي اين كتاب دارند و اطلاعات اين كتاب، زعفران ايراني و كيفيت برتر آن را به رخ آنها خواهد كشيد.
-‌ كتاب هاي غير علمي هم مطالعه مي‌كنيد؟
راستش، كار تحقيق و فعاليت دانشگاهي، فرصت چنداني براي مطالعه كتاب‌هاي ديگر باقي نمي‌گذارد. هر روز، مشغول و درگير مطالعات دانشگاهي‌ام. اما هر وقت كه فرصتي پيش بيايد، مطالعه كتاب‌هاي تاريخي و شعر را ترجيح مي‌دهم.
***
پروانه ابريشم‌چي در سال 1342 در شهر مشهد به دنيا آمد و بعد از گذراندن دوران ابتدايي و متوسطه مدرك ديپلم خود را در همان شهر گرفت.
وي در سال 1368 موفق به اخذ مدرك كارشناسي علوم گياهي از دانشگاه فردوسي مشهد شد و مدرك كارشناسي ارشد خود را در همان رشته در سال 1373 از دانشگاه تهران اخذ كرد. پروانه ابريشم‌چي سپس در رشته فيزيولوژي گياهي دانشگاه تهران ادامه تحصيل داد و در سال 1379 مدرك دكترا را در اين رشته دريافت كرد.
در حال حاضر استاديار و عضو هيات علمي گروه زيست شناسي دانشكده علوم پايه دانشگاه فردوسي مشهد و مشغول تدريس در دوره‌هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد علوم گياهي و پژوهش در زمينه‌هاي تحقيقاتي مورد علاقه است. «فيزيولوژي و بيوشيمي گياهي»، «فيزيولوژي تنش‌ها»، «گياهان دارويي و تغذيه گياهي» است. حاصل تحقيقات فوق به صورت مقالات متعدد در مجلات معتبر علمي-‌ پژوهشي داخلي و خارجي و مجموعه مقالات كنفرانس‌هاي داخلي و بين‌المللي به چاپ رسيده است.
مشاركت در تاليف كتاب «زعفران، با نگاه پژوهشي» و ترجمه كتاب «فيزيولوژي گياهي تايز و زايگر» از ديگر آثار اوست.

عناوين خلاصه مقالات ارايه شده در سمينارهاي داخلي و خارجي:
1- تشكيل گل در زعفران مزروعي و ارتباط آن با تغييرات اكسين، تركيبات فنلي، فعاليت پراكسيدازي، اكسين اكسيدازي و پلي فنلي اكسيدازي. (اولين كنفرانس علوم و تنوع زيستي گياهي، دانشگاه تهران، شهريور 1381)
2- بررسي كيفي كربو هيدرات‌ها در كلاله‌هاي زعفران‌هاي ايران با استفاده از روش‌هاي كروما تو گرافي لايه نازك و كروماتوگرافي گاز-‌ مايع. (اولين كنفرانس علوم و تنوع زيستي گياهي، دانشگاه تهران، شهريور 1381)
3- بررسي تغييرات اونتوژنتيكي در تركيب پلي پپتيدي مريستم انتهايي ساقه زعفران مزروعي با استفاده از الكتروفورز دوبعدي. (اولين كنگره سراسري زيست شناسي سلولي مولكولي، دانشگاه شهيد چمران اهواز، اسفند 1381)
4- Qualitative analysis of carbohydrates in stigmas of crocus species of Iran by TLC and GLC methods. (first international symposium on saffron biology and biotechnology, Spain, October 2003)
5- انباشت كروم سه ظرفيتي و اثرات آن بر رشد گياه جعفري (اولين همايش سراسري دانشجويي بيولوژي، جامعه، نگاهي به آينده، دانشگاه فردوسي مشهد، ارديبهشت-‌ خرداد 83)
6- بررسي آستانه تحمل گياه اسفناج نسبت به آهن دو ظرفيتي (اولين همايش سراسري دانشجويي بيولوژي، جامعه، نگاهي به آينده، دانشگاه فردوسي مشهد، ارديبهشت-‌ خرداد 83)
7- بررسي مقايسه‌اي رنگيزه‌هاي كاروتنوئيدي كلاله‌هاي زعفران‌هاي ايران به روش HPLC (دوازدهمين كنفرانس زيست شناسي، دانشگاه بوعلي سينا، همدان، شهريور 83)
8- مقايسه كارآيي روش‌هاي مختلف الكتروفورزي براي مطالعه تغييرات اونتوژنيكي در زعفران مزروعي (دوازدهمين كنفرانس زيست شناسي، دانشگاه بوعلي سينا، همدان، شهريور 83)
9- ايزوآنزيم‌هاي پراكسيدازي و اكسين اكسيدازي به عنوان نشانگرهاي مولكولي تشكيل گل در زعفران مزروعي (سيزدهمين كنفرانس زيست‌شناسي، دانشگاه گيلان، شهريور 84)
10- بررسي تغيير خاصيت آللوپاتي در زعفران مزروعي در مراحل مختلف رشد و نمو و ارتباط آن با توليد محصول (چهاردهمين كنفرانس زيست‌شناسي، دانشگاه تربيت مدرس، شهريور 85)

عناوين خلاصه مقالات ارايه شده به صورت پوستر در كنفرانس‌هاي داخلي و خارجي:
1- بررسي برخي مكانيسم‌هاي موثر در تبديل جوانه‌هاي رويشي به جوانه‌هاي زايشي در زعفران مزروعي. (يازدهمين كنفرانس سراسري زيست‌شناسي، دانشگاه اروميه، شهريور 1382)
2- Changes in the polypeptide composition during the ontogenetic development of the shoot apex of Crocus sativus L. analyzed by 2D-PAGE. (first international symposium on saffron biology and biotechnology, Spain, October 2003)
3- Phenetic studies by SDS-PAGE and PAGE analysis of corm proteins in Iranian crocus species and populations. (first international symposium on saffron biology and biotechnology, Spain, October 2003)
4- بررسي تاثير كروم سه ظرفيتي بر غلظت يون كلسيم در گياه جعفري (اولين همايش سراسري دانشجويي بيولوژي، جامعه، نگاهي به آينده، دانشگاه فردوسي مشهد، ارديبهشت-‌ خرداد 83)
5- بررسي تاثير غلظت‌هاي كروم سه ظرفيتي بر ميزان پتاسيم و كلسيم در بخش هاي مختلف گياه جعفري (اولين همايش سراسري دانشجويي بيولوژي، جامعه، نگاهي به آينده، دانشگاه فردوسي مشهد، ارديبهشت-‌ خرداد 83)
6- بررسي تاثير انباشتگي كروم سه ظرفيتي بر ميزان كلروفيل در گياه جعفري (دوازدهمين كنفرانس زيست شناسي، دانشگاه بوعلي سينا، همدان، شهريور 83)
7- بررسي آستانه تحمل گياه جعفري نسبت به غلظت‌هاي مختلف كروم سه ظرفيتي (دومين كنگره بيولوژي كاربردي با دامنه بين‌المللي، دانشگاه آزاد اسلامي مشهد، مهر 83)
8- بررسي اثرات بازدارنده و محرك آهن دو ظرفيتي بر رشد گياه اسفناج (دومين كنگره بيولوژي كاربردي با دامنه بين‌المللي، دانشگاه آزاد اسلامي مشهد، مهر 83)
9- بررسي تاثير غلظت‌هاي مختلف آهن دو ظرفيتي بر ميزان پتاسيم و سديم در بخش‌هاي مختلف گياه اسفناج (دومين كنگره بيولوژي كاربردي با دامنه بين‌المللي، دانشگاه آزاد اسلامي مشهد، مهر 83)
10- Physiological responces of Parsley plants (Petroselinum crispum) to Cr+3 (XVII international botanical congress, Vienna, 2005)
11- Comparison of leaf flavonoides in Crocus spscies (Iridaceae) from Iran (XVII international botanical congress, Vienna, 2005)
12- Isolation and idenyification of crocetin aglycones in Crocus species stigmas by chromatografic methods (XVII international botanical congress, V ienna, 2005)
13- بررسي خاصيت ضد ميكروبي عصاره برگ و ريشه گياه نوروزك در مناطق مختلف استان خراسان (چهاردهمين كنفرانس زيست شناسي، دانشگاه تربيت مدرس، شهريور 85)
14- ريزازديادي گياه نوروزك با استفاده از كشت جنين (چهاردهمين كنفرانس زيست‌شناسي، دانشگاه تربيت مدرس، شهريور 85)
15- بررسي آستانه تحمل شوري در دو رقم گوجه فرنگي (چهاردهمين كنفرانس زيست شناسي، دانشگاه تربيت مدرس، شهريور 85)

عناوين مقالات كامل چاپ شده در همايش‌ها و مجلات داخلي و خارجي:
1- H.Ebrahimzadeh, p.Abrishamchi and M.R.Noori- Dalooi, 1997. Quantitative and qualitative changes in shoot apical meristem of saffron crocus during the period of growth and development. J.Sci.I.R.Iran 8(1): 10-17.
2- H.Ebrahimzadeh, p.Abrishamchi and M.R.Noori- Dalooi, 1997. Study of ontogenetic changes in Crocus sativus L. by study of phenolics and phenol oxidases. J.Sci. I.R.Iran, 8(2): 81-85
3- حسن ابراهيم‌زاده، پروانه ابريشم‌چي و عذرا صبورا، 1377 بررسي تغييرات اونتوژنتيكي زعفران مزروعي (Crocus sativus) از طريق مطالعه پروتئين‌هاي محلول بنه و جوانه. نهال و بذر، جلد 14، شماره 2.
4- H.Ebrahizadeh, p.Abrishamchi,2001. Changes in IAA, phenolic compounds, peroxidase, IAA oxidase and polyphenol oxidase in relation to flower formation in Crocus sativus L.Russian J Plant Physiol. Vol 48, n.2, pp: 223-228
5- بررسي برخي تغييرات بيوشيميايي وابسته به شكسته شدن خواب و تشكيل گل در زعفران مزروعي. (سومين همايش ملي زعفران، مشهد، آذر 1382)
6- P.Abrishamchi, T.Radjabian, and H.Ebrahimzadeh, 2004. Changes in the polypeptide composition during the ontogenic development of the shoot apex of Crocus sativus L.Russian J.Plant Physiol. Vol. 51, N.4, pp:500-507.
7- بررسي تاثير انباشتگي كروم سه و شش ظرفيتي بر رشد و ميزان كلروفيل در گياه جعفري، نشريه علمي-‌ پژوهشي زيست شناسي ايران، جلد 18، شماره 2، تابستان 1384
8- بررسي تاثير انباشتگي كروم سه و شش ظرفيتي بر رشد و ميزان املاح در گياه جعفري، نشريه علمي-‌ پژوهشي زيست شناسي ايران، جلد 19، شماره يك، زمستان 1385

شركت در طرح‌هاي تحقيقاتي:
1- عنوان طرح: بررسي كمي و كيفي رنگيزه‌ها در گونه‌هاي مختلف زعفران در كشت بافت و سلول‌هاي جدا شده. زمان انجام طرح: 72-‌ 1371
سازمان يا موسسه تامين كننده اعتبار طرح: مركز ملي تحقيقات مهندسي ژنتيك و تكنولوژي زيستي.
2-‌ عنوان طرح: بررسي بيوشيميايي و فيزيولوژي اندام‌ها در گونه زعفران مزروعي و مقايسه آن با برخي گونه‌هاي وحشي. زمان انجام طرح: 79-‌ 1376
سازمان يا موسسه تامين كننده اعتبار طرح: دانشگاه تهران، دانشكده علوم پايه
3-‌ بررسي برخي خصوصيات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي گياه نوروزك (Salvia leriifolia) در مناطق مختلف استان خراسان.
زمان انجام طرح: 85-‌ 1384
سازمان يا موسسه تامين كننده اعتبار طرح: دانشگاه فردوسي مشهد، دانشكده علوم پايه
4-‌ بررسي و مقايسه ميزان رشد رويش گياهي Haloxylon persicum اطراف پالايشگاه گاز خانگيران با ساير مناطق استان خراسان
زمان انجام طرح: 1386-‌ 88
كارفرما: پالايشگاه گاز شهيد هاشمي نژاد خانگيران

عناوين كتاب‌هاي ترجمه يا تاليف شده:
1-‌ زعفران ايران از نگاه پژوهشي، انتشارات اطلاعات، پاييز 1385

راهنمايي و مشاوره پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد:
1- بررسي آستانه تحمل گياه جعفري نسب به غلظت‌هاي مختلف فرم‌هاي يوني كروم سه و شش ظرفيتي، آرزو ذاكر، تابستان 83
2- مطالعه آستانه تحمل گياه اسفناج نسبت به غلظت‌هاي مختلف يون آهن، فرشته محمد حسني جور، تابستان 83
3- مطالعه و بررسي بيوسيستماتيك جنس Junicera cass در استان خراسان، پيمان رجايي، تابستان 84
4- بررسي ويژگي‌هاي آللوپاتيك در زعفران مزروعي و ارتباط آن با مراحل مختلف رشد و نمو، رضا سليماني، تابستان 85
5- بررسي تاثير غلظت‌هاي مختلف 2,4-D بر كشت مريستم سيب‌زميني، راضيه رستمي، پاييز 85
6- بررسي گرده‌شناسي و ساختمان بساك در برخي گونه‌هاي تيره خشخاش در استان خراسان، شيرين بهمنيار، پاييز 85
7- بررسي انتخاب محيط كشت مناسب به منظور بهينه‌سازي كالزايي در گياه سرخدار، فرنوش رازي، بهمن 85
8- بررسي رويداد شناسي و برخي خصوصيات فيزيولوژيكي و بيوشيميايي گاه نوروزك Salvia (Ieriifolia) در مراحل مختلف رشد و نمو.

عناوين دروس تدريس شده در دوره‌هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد:
1- فيزيولوژي گياهي 1
2- فيزيولوژي گياهي 2
3- رابطه آب و خاك در گياهان
4- ريخت‌زايي و اندام زايي گياهي
5- متابوليسم گياهي (ارشد)
6- فتوسنتز (ارشد)
7- زيست‌شناسي تكويني در گياهان (ارشد)

-‌ همكاري شما با دكتر ابراهيم‌زاده براي انجام اين تحقيقات و تدوين كتاب «زعفران ايران» چگونه شكل گرفت؟
تحقيقات روي زعفران به صورت گسترده در سال‌هاي 70-‌69 آغاز شده بود و ما تحقيقات در بخش‌هاي مختلف را در اين زمينه زير نظر دكتر ابراهيم‌زاده آغاز كرده بوديم. هدف اصلي ما، ارايه پژوهشي بود كه بتواند به زعفران -‌كه به طلاي سرخ معروف است-‌ از جنبه علمي بپردازد. كتاب‌هايي كه در باره زعفران منتشر شده. عمدتا پژوهشي نيستند و بيشتر به امور كشاورزي آن پرداخته‌اند. البته در تكميل پژوهش‌هايمان، آن‌ها را نيز مطالعه كرديم. خلاصه اين كه مجموعه پژوهش‌هاي مختلف، جمع‌آوري و يكسان سازي شد تا به عنوان يك اثر تحقيقي پژوهشي ارايه شود.
-‌ كدام بخش از اين پروژه گسترده را شما انجام داده‌ايد؟
سهم من از اين كتاب، يك پنجم از كل آن است. عمده امور نگارشي را هر چهار پژوهشگر برعهده داشته و امور ويرايشي و هدايت و يكسان‌سازي را دكتر ابراهيم‌زاده انجام داده‌اند. اما سهمي كه نتيجه تحقيقات من است و در كتاب هم آمده، بخش دوم با عنوان «متابوليسم تشكيل گل» است.
-‌ به نظر شما، اين كتاب قابليت ترجمه دارد؟
صد درصد، چون اين كتاب، مخاطب دانشگاهي و پژوهشگر دارد. در حال حاضر، غير از اسپانيا كه به نوعي رقيب جهاني ما در توليد و صادرات زعفران است، ژاپن و هندوستان هم مشغول به فعاليت و تحقيق شده‌اند. وجود اين كتاب به زبان‌هاي ديگر، مي‌تواند بيانگر پيشگامي ما در نگاه علمي به اين گياه ارزشمند باشد. چون تاكنون در دنيا چنين كتابي تدوين نشده. در ايران هم، تنها مجموعه مقالات پژوهشي خانم دكتر رجبيان بوده كه منتشر شده است.
-‌ غير از پژوهش، مطالعات جانبي هم داريد؟
شايد بيش از 90 درصد از مطالعه من، علمي و پژوهشي باشد. كار پژوهشي، آنقدر وقت‌گير است كه فرصتي براي مطالعه در ساير امور باقي نمي‌گذارد. البته هر وقت فرصت كنم، سراغ كتاب هاي ادبي و روانشناسي مي‌روم يا به كارهاي هنري مي‌پردازم كه معمولا 2 تا 3 ساعت در آخر هفته است. بقيه روزها را هم كه سرگرم مطالعه در موضوعات تحقيقاتي و علمي هستم.
-‌ به نظر شما، برگزاري جايزه كتاب سال چه نقاط ضعف وقوتي داشت؟
در مراسم، اتلاف وقت زياد بود، مي‌شد منسجم‌تر هم برگزار كرد. لحظه اهداي جوايز، خيلي عجله وجود داشت، به نظرم وقتي يك كار جمعي برگزيده مي‌شود، انصاف اين است، زندگينامه همه كساني كه در تهيه آن اثر نقش داشته‌اند، ارايه و به حضار نيز معرفي شوند.
***

عذرا صبورا متولد سال 1344 در تهران است. بعد از اتمام دوره تحصيلات متوسطه، در سال 1364 وارد دانشگاه تربيت معلم تهران و در سال 1368 در رشته دبيري زيست‌شناسي فارغ‌التحصيل شد.
سپس مدرك كارشناسي ارشد خود را در رشته علوم گياهي از دانشگاه تهران در سال 1373 اخذ كرد. وي تحصيلات خود را در مقطع دكترا در رشته فيزيولوژي گياهي در دانشگاه تهران ادامه داد و در سال 1381 مدرك اين دوره را گرفت.
در حال حاضر استاديار و عضو هيات علمي گروه زيست شناسي دانشكده علوم پايه دانشگاه الزهرا و مشغول تدريس در دوره‌هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد علوم گياهي است. در كنار تدريس، همراه با دانشجويان كارشناسي ارشد به پژوهش در زمينه‌هاي تحقيقاتي «فيزيولوژي گياهي» و «بيوشيمي گياهي»، «فيزيولوژي تنش‌ها» و «كشت بافت گياهي» پرداخته و حاصل تحقيقات فوق، چاپ چندين مقاله علمي-‌ پژوهشي در مجلات معتبر داخلي و خارجي و كنفرانس هاي داخلي و بين‌المللي است. از ديگر آثار وي مي‌توان مشاركت در تاليف كتاب «زعفران، با نگاه پژوهشي» و ترجمه كتاب «فيزيولوژي گياهي تايز و زايگر» را نام برد.

مجلات و کنفرانس‌هاي داخل کشور:
1) ابراهيم زاده حسن، ابريشم چي پروانه، صبورا عذرا (1377) . بررسي تغييرات اونتوژنيكي زعفران مزروعي (Crocus sativus L.). از طريق مطالعه پروتيين هاي محلول بنه و جوانه . نهال و بذر ،جلد 14 ،شماره 2 ،صفحات 28-36 .
2) ابريشم چي پروانه، رجبيان طيبه، صبورا عذرا (1381). تشكيل گل در زعفران مزروعي (Crocus sativus L.) و ارتباط آن با تغييرات اكسين, تركيبات فنلي ، فعاليت پراكسيدازي و پلي فنل اكسيدازي. مجموعه مقالات اولين كنفرانس علوم و تنوع زيستي گياهي ايران، تهران، صفحه 23 .
3) رجبيان طيبه، ابريشم چي پروانه، صبورا عذرا (1381). بررسي كيفي كربوهيدرات‌ها در كلاله‌هاي زعفرانهاي ايران با استفاده از روشهاي كروماتوگرافي لايه نازك (TLC) وكروماتوگرافي گاز-مايع(GLC) . مجموعه مقالات اولين كنفرانس علوم و تنوع زيستي گياهي ايران، تهران، صفحه 10
4) صبورا عذرا، ابراهيم زاده حسن، رجبيان طيبه ، شيدايي مسعود (1381). بررسي پراكنش آگليكون‌هاي فلاوونوئيدي در گل‌هاي 8 گونه زعفران ايراني با دو روش HPLC و TLC . مجموعه مقالات اولين كنفرانس علوم و تنوع زيستي گياهي ايران، تهران، صفحه 4.
5) صبورا عذرا، رجبيان طيبه، ابراهيم زاده حسن (1380). بررسي كمي رنگيزه هاي كاروتنوئيدي محلول در آب در كلاله گونه‌هاي مختلف ايران. مجموعه مقالات دهمين كنفرانس سراسري زيست شناسي ايران ، شيراز، صفحات 609-613 .
6) صبورا عذرا، رجبيان طيبه، (1383). بررسي كمي و كيفي گليكو فلاوونوئيدهاي گلپوش 8 گونه زعفران ايراني با استفاده از روش‌هاي TLC و HPLC. مجموعه مقالات دوازدهمين كنفرانس سراسري زيست شناسي ايران ، همدان، صفحه 558 .
7) رجبيان طيبه، صبورا عذرا, ابريشم چي پروانه (1383). بررسي مقايسه اي رنگيزه هاي كاروتنوييدي كلاله هاي زعفرانهاي ايران به روش كروماتوگرافي مايع پرتوان HPLC) ). مجموعه مقالات دوازدهمين كنفرانس سراسري زيست شناسي ايران ، همدان، صفحه 570 .
8) ابريشم چي پروانه، صبورا عذرا (1383). مقايسه كارآيي روشهاي مختلف الكتروفورزي براي مطالعه تغييرات اونتوژنيكي در زعفران مزروعي (L. (Crocus sativus . مجموعه مقالات دوازدهمين كنفرانس سراسري زيست شناسي ايران ، همدان، صفحه 567 .
9) کيارستمي خديجه، ايلخاني زاده مهتاب ، صبورا عذرا (1384). بررسي اثر اللوپاتي Hordeum spontaneum بر روي ميزان پروتيين و فعاليت برخي از آنزيمهاي ارقام گندم. سيزدهمين كنفرانس سراسري و اولين کنفرانس بين المللي زيست شناسي ايران، دانشگاه گيلان – رشت.
10) بهروز بياتي فاطمه، صبورا عذرا ، کيارستمي خديجه (1384). بررسي افزايش مقاومت به شوري در دانه رستهاي گندم با استفاده از تيمار ساليسيليک اسيد. اولين همايش بين‌المللي علوم زيستي ايران، دانشگاه آزاد – کرج.
11) شکوفه حاجي هاشمي، کيارستمي خديجه، صبورا عذرا، شکوفه انتشاري (1384). بررسي اثرات تنش شوري و تيمار پاکلوبوترازول بر روي دو رقم مقاوم و حساس گندم. اولين همايش بين المللي علوم زيستي ايران، دانشگاه آزاد – کرج.
12) پرسياوش ليلا، صبورا عذرا، کيارستمي خديجه، موسوي نژاد زهرا (1385). بررسي برخي از خصوصيات سينتيکي آنزيم پراکسيداز در برگهاي کلزا رقم اکاپي در مرحله روزت. چهاردهمين کنفرانس سراسري و دومين کنفرانس بين المللي زيست شناسي ايران، دانشگاه تربيت مدرس، تهران.

و 17 مقاله در مجلات و کنفرانسهاي علمي خارج از کشور.

کتاب هاي تاليف يا ترجمه شده
ترجمه: مشارکت درترجمه و ويراستاري بخشي از کتاب فيزيولوژي گياهي تايز و زايگر،1386، انتشارات خانه زيست شناسي ايران. (اسامي مترجمان: ابريشمچي، احمدي مقدم، اصغري، حاجي بلند، حبيبي رضايي، حدادچي، رجبيان، سيدنژاد، شريفي، صبورا، عبدل زاده، فرازمند، قادريان، قاسم پور، قاسم زاده، کرميان، کيارستمي، ميقاني، منوچهري کلانتري، معتمد، نوجوان، نيکنام)، (اسامي ويراستاران: ابراهيم زاده، صبورا)
تاليف: مشارکت در تاليف کتاب زعفران، بانگاهي پژوهشي ،1385 ، انتشارات موسسه اطلاعات (اسامي مولفان: ابراهيم زاده، رجبيان، ابريشم چي، کرميان، صبورا)

-‌ چرا زعفران را به عنوان موضوع پژوهش خود قرار داديد؟
جداي از اين كه زعفران، يكي از ادويه‌هاي مهم جهان است، ايران از صادركنندگان عمده دنيا محسوب مي‌شود و سهم 80 درصدي در توليد دارد و به بيان ديگر، گياهي استراتژيك محسوب مي‌شود و علت آن، اين است كه زعفران، عقيم و ناز است و هر سال 2 يا 3 عدد پياز توليد مي‌كند كه اين، باعث تحليل رفتن تدريجي گياه مي‌شود و نمي‌توان از آن، زياد استفاده كرد.
-‌ بنابراين، بين صادركنندگان زعفران رقابت جدي وجود دارد؟
بله، تنها و مهم‌ترين رقيب ايران، اسپانياست، اما از نظر كيفيت و رنگ زعفران ايراني در دنيا بي‌نظير است، البته، متاسفانه چون كشاورزان ما گاهي، پرچم‌ها را مخلوط كلاله مي‌كنند يا قسمت‌هاي ديگر گياه را گاهي اين كم توجهي، كيفيت محصول را پايين مي‌آورد. البته، بسياري از زعفران كاران، آگاهي چنداني از اهميت و نحوه بسته‌بندي ندارند، اسپانيا كه رقيب ماست، زعفران ما را فله‌اي مي‌خرد و در بسته‌بندي‌هاي جذاب، به نام خودش به بازار جهاني عرضه مي‌كند.
-‌ زمينه اصلي اين پژوهش، در چه مواردي است؟
در زمينه‌هاي مختلف كار كرديم. براي مثال، در ماه‌هاي مختلف سال تغييرات گوناگون گياه را در نظر گرفتيم كه از نظر ميزان پروتئين، فئونول و تغييراتي كه از نظر فيتولوژيكي انجام مي‌شود، چگونه است. در واقع مي‌خواستيم چگونگي تغيير گياه از رويشي به زايشي را، معلوم و بررسي كنيم.
-‌ سهم علمي و پژوهشي شما در اين كتاب، چقدر است؟
كار من، روي زعفران‌هاي وحشي و اهلي بود. يكي از گونه‌هايي كه كشاورزان مي‌كارند «گونه زراعي» است كه هشت گونه وحشي هم دارد. همه اين گونه‌ها، جمعا در 32 جمعيت قرار گرفتند كه از نظر فلاو و نوئيدي، تنوع آن‌ها را بررسي كردم همچنين، از نظر شباهت‌ها و تفاوت‌هاي پروتئيني و آنزيمي، مقايسه صورت گرفت.
-‌ در اين كتاب، به چه ويژگي‌هايي اشاره شده كه مي‌تواند مخاطب عام داشته باشد؟
شايد بعد خواص درماني آن. زعفران، در حقيقت دارويي ضد سرطان و ضد تومور است و نوعي آنتي‌اكسيدان محسوب مي‌شود. زعفران، در دزهاي كم، به عنوان ماده‌اي ضد تشنج، گندزدا، ضد اسپاسم، ضد بلغم، عرق‌آور و خلط آور است. همچنين محرك اشتها و خنده‌آور و مسكن اعصاب هم هست. اما در كنار آرام بخش بودن، اگر در دزهاي بالا استفاده شود، تباه كننده نسوج است.
-‌ خانم دكتر! فكر مي كنيد چنين پژوهشي باز هم انجام خواهد شد يا اين كتاب، حرف آخر است؟
حتما در آينده، پژوهش‌هاي كاملتر و جديدي صورت خواهد گرفت، چون علم، در حال پيشرفت دايمي است.
-‌ قبل از اين كتاب، اثر مشابه ديگري هم چاپ شده؟
مشابه اين كار پژوهشي، نه. كتاب‌هايي كه درباره زعفران منتشر شده، عموما درباره كشت و برداشت زعفران و اين گونه موضوع‌هاست اما كتاب ما، به تركيبات شيميايي، متابوليست‌هاي اوليه و ثانويه، رخدادهاي سلولي و مولكولي كه در رده تكوين صورت مي‌گيرد، پرداخته است.
-‌ يعني مخاطبان خاص دارد؟
بله، مراكز دانشگاهي و تحقيقاتي، مخاطب اصلي اين كتابند.
-‌ پژوهش شما، چقدر طول كشيد؟
7 سال
-‌ براي ارايه اين پروژه، حمايت خاصي هم شديد؟
خير، فقط موسسه اطلاعات چاپ و توزيع اين كتاب را پذيرفت.
-‌ در روز چند ساعت مطالعه مي‌كنيد؟
چون در دانشگاه تدريس مي‌كنم، معمولا روزي 4 تا 5 ساعت در رشته خودم، مطالعه دارم.
-‌ مطالعات جانبي چطور؟
به شعر مولوي و ديوان شمس و اشعار حافظ و سهراب سپهري خيلي علاقه دارم و در حقيقت، برايم زنگ تفريح محسوب مي‌شود.