در انزوا، فرد همچنان بنا به سرشت انسانیاش باز با دنیای اطراف در ارتباط میماند ولی زمانی که ابتداییترین شکل خلاقیت انسان، که آن افزودن چیزی از خود به دنیای مشترک با دیگران است از بین میرود، انزوا دیگر قابلتحمل نیست و جایش را به تنهایی میدهد. درحالیکه انزوا حیات سیاسی را در زندگی در برمیگیرد، تنهایی کل زندگی انسان را فرامیگیرد.
ایوان کلیما نیز همچون میلان کوندرا از راویان صاحبنام توتالیتاریسم و مظاهر آن در چکسلواکی سابق بود؛ نویسندهای که چه در آثار داستانی و چه در جستارها و مقالاتش به زیست روشنفکران و مردم عادی تحت سیطره کمونیسم شهادت داد.
