به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در شهرکرد، قاسم فتاحی در نشست تخصصی «ایستاده‌تر از همیشه: روایت فتح در فضای مجازی» که با حضور اساتید دانشگاه در رشته‌های تاریخ، علوم سیاسی و ادبیات فارسی به صورت برخط و به همت اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی چهارمحال و بختیاری برگزار شد، با اشاره به تحولات اخیر در منطقه اظهار داشت: حملات تجاوزکارانه دو کشور اسرائیل و آمریکا به ایران در خرداد و اسفند سال ۱۴۰۴ همراهی برخی از رژیم‌های مرتجع عرب با متجاوزان، یک بار دیگر اهمیت موضوع وحدت ملی و انسجام داخلی در برابر دشمنان خارجی و توجه به مقوله هویت ملی را برای همگان آشکار کرد.

این صاحب‌نظر حوزه تاریخ در تبیین مفهوم هویت ملی اظهار داشت: اگر ما هویت ملی را به معنای احساس تعلق و وفاداری به عناصر و نمادهای مشترک در اجتماع ملی و در میان مرزهای تعریف شده سیاسی و نوعی هویت جمعی بدانیم، آنگاه حساسیت بیشتری به ضرورت توجه جدی به این موضوع خواهیم داشت. زیرا افراد ملتی که از لحاظ زبان و فرهنگ و تاریخ و جغرافیا و حکومت اشتراکاتی دارند، در مواقع مواجهه با تهدید خارجی به سمت اتحاد و انسجام و کنار گذاشتن اختلافات گام بر می‌دارند.

فتاحی به بررسی ریشه‌های تاریخی هویت ایرانی پرداخت و افزود: نگرش ایرانیان به هویت خود و معرفی آن به دیگران و نیز شناخت دیگران از هویت ایرانی در گستره تاریخی موضوع مهمی است، چرا که بازتاب هویت تاریخی ایرانیان در آثار کلاسیک غربی، اسلامی و ایرانی به عنوان یک موجودیت جغرافیایی و تاریخی یعنی یک واحد برخوردار از مرزهای سرزمینی و میراث سیاسی که از قرن‌ها پیش از ظهور اسلام از فضای معنایی خاصی برخوردار شده است.

وی تأکید کرد: بنابراین برخلاف دعاوی طرفداران جریانات سیاسی - ایدئولوژیک قوم‌گرا و همچنین هواخواهان نگرش‌های جدید پست‌مدرن به سیاست و تاریخ، نگرش به ایران و ایرانی و هویت و ملیت ایرانی اصولاً نه به دوران مدرن بلکه به قرن‌ها پیش از ظهور اسلام، یعنی حداقل به اواخر دوره اشکانی و اوائل عصر ساسانیان می‌رسد.

فتاحی با اشاره به نمونه‌های تاریخی اظهار داشت: نکته حائز اهمیت آن است که اقوام ساکن در سرزمینی که بعدها فلات ایران نام گرفت، هرگاه مورد تهاجم بیگانگان قرار گرفته‌اند، احساس تعلق سرزمینی، آنان را به سوی اتحاد و انسجام رهنمون کرده است. چنان¬که یورش و غارتگری اقوام مهاجم آشوری از بین النهرین(عراق امروزی) به نواحی غربی ایران، زمینه اتحاد قبایل ماد را فراهم آورد و روسای قبایل یکی از بزرگان به نام دهیوک را به پادشاهی خود برگزیدند و با تشکیل دولت ماد در یک در فرصت مناسب با کمک متحدان خویش به قدرت آشوریان تجاوزگر پایان دادند.

کشته شدن کورش بزرگ بنیان‌گذار سلسله هخامنشی به دست اقوام ماساژت نیز نه تنها باعث فروپاشی ساختار سیاسی – اجتماعی جامعه ایرانی نشد بلکه ساختارهای سیاسی اجتماعی هخامنشان در زمان کمبوجیه و سپس داریوش تقویت شد. همان گونه که کشته شدن پیروز پادشاه ساسانی در جنگ با هپتالیان نیز باعث فروپاشی نظام ساسانی نشد.

این پژوهشگر حوزه تاریخ افزود: در حال حاضر در کشور ایران مردمی زندگی می‌کنند که به ایرانیت خویش می‌بالند زیرا از تاریخ پر افتخاری برخوردارند. این مردم نظام ارزشی و فرهنگی خود را از دین که امروزه به صورت دین اسلام و در قالب مذهب تشیع تجلی یافته است، می‌جویند. آنان توسط زبان فارسی با یکدیگر مراوده دارند و برآن به عنوان وجه مشترکی میان اقوامی که به زبان‌های مختلف مادری تکلم می‌کنند، ارج می‌گذارند. به عبارت دقیق‌تر جغرافیا مکان قوم ایرانی را تشکیل می‌دهد و اقوام ساکن در این مکان با تمام وجود از تمامیت ارضی میهن خود دفاع می‌کنند.

وی ادامه داد: در واقع تاریخ مشترک اقوام ساکن در ایران سرگذشت ملت ایران است. اگرچه در میان عناصر و مولفه‌های هویت ایرانی، زبان فارسی تنها عنصری است که ثابت مانده و استمرار تاریخی هویت ملی ما را حفظ کرده؛ زبان فارسی ظرفی است که بخشی از اندیشۀ ما (تاریخ، فرهنگ و دین) را به شیوۀ هنری (ادبیات) حفظ و منتقل کرده است. «استمرار فرهنگی» و «سیال بودن» دو ویژگی هویت ایرانی هستند که براساس آنها می‌توان گفت، ممکن است ما با یک ایران یک دست، به‌ویژه پس از اسلام و ورود اقوام مختلف به ایران، مواجه نباشیم. اما دارای یک ایران فرهنگی هستیم که در طول تاریخ ایران، شکل‌گیری حکومت‌های مختلف برپایه این ایران فرهنگی بوده است. همه غیرایرانی‌ها، ایرانی‌ها را به‌صورت یک‌پارچه می‌دیدند و می‌فهمیدند. پس این میراث به‌لحاظ انسانی و نژادی میراث مشترک همه ما است.

این مدرس دانشگاه بیان داشت: در شرایط کنونی که مدیریت کلان جهان در دست عُقلا نیست و سردمداران قدرت‌های بزرگ به شیوه‌هایی که باید آن را «استعمار فرا نو» نامید موجودیت ایران را تهدید می کنند، همگی وظیفه داریم به جای دامن زدن به مسائل و موضوعات اختلاف برانگیز بر یگانگی، استمرار و تداوم تاریخی ایران تأکید داشته باشیم و به‌جای تقابل‌سازی بیهوده، روی مشترکات تکیه کنیم. ایران در شرایط فعلی نیاز به توجه به هویت ملی و اتحاد و انسجام دارد. اگرچه آحاد ایرانیان با وجود اختلاف سلیقه و انتقاد به وضع اقتصادی موجود، یک بار دیگر هم‌گرایی و وحدت خود را در جریان جنگ ۱۲ روزه و نبرد فعلی که به نام جنگ رمضان مشهور شده است در میدان عمل و در مقابل دشمن خارجی به منصه ظهور رساندند مسئولان امر، تصمیم سازان و رسانه‌ها باید این فرصت را قدر دانسته به تقویت وحدت ملی بر محور ایرانیت و اسلامیت همت کنند.

فتاحی گفت: تاریخ به ما می‌گوید که نه تهاجمات آشوریان و نه لشکرکشی اسکندر مقدونی، نه یورش مغولان و تیموریان، نه سلاح آتشین عثمانی‌ها و تهاجمات روس‌ها و نه حملات اخلاف آشوریان و تهاجمات استعمار فرانو به نمایندگی آمریکا و رژیم صهیونیستی و به شهادت رساندن رهبری جمهوری اسلامی، تعداد زیادی از فرماندهان ما، زنان و کودکان معصوم، هیچ کدام هویت ایران را مخدوش نکرده و نخواهد کرد؛ تاریخ نشان داده است که ایرانیان در مواجهه با تهدید خارجی همواره به سمت وحدت و انسجام حرکت کرده‌اند. کشته شدن بنیان‌گذار سلسله هخامنشی نه تنها باعث فروپاشی ساختار سیاسی اجتماعی نشد، بلکه این ساختار در نسل‌های بعد تقویت شد.