سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، تامین کاغذ تحریر به‌عنوان یکی از مواد اولیه اساسی صنعت نشر و چاپ کشور برای ناشران و چاپخانه‌داران همواره با چالش‌های زیادی روبه‌رو بوده است؛ ماده‌ای که هرگونه اختلال در تولید، تأمین یا افزایش قیمت آن، مستقیماً هزینه تولید کتاب و در نهایت قیمت تمام‌شده کتاب برای مخاطب را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در سال‌های اخیر، افزایش هزینه‌های تولید، قیمت مواد اولیه، تجهیزات و انرژی و همچنین نوسانات ارزی، فشار مضاعفی بر ناشران و فعالان صنعت چاپ وارد کرده است؛ به‌گونه‌ای که تأمین کاغذ با قیمت مناسب به یکی از دغدغه‌های مهم زنجیره نشر تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، ایجاد واحدهای تولید کاغذ تحریر در داخل کشور می‌تواند علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، به ثبات بیشتر بازار این محصول و کاهش بخشی از هزینه‌های تولید کتاب کمک کند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم ظرفیت تولید کاغذ تحریر در کشور محدود است و تعداد کارخانه‌هایی که امکان تولید این نوع کاغذ را دارند، به گفته فعالان این صنعت، به اندازه انگشتان یک دست هم نمی‌رسد.
کارخانه کاغذسازی زاگرس یکی از پروژه‌هایی است که قرار بود بخشی از این نیاز را پاسخ دهد؛ کارخانه‌ای که با سرمایهگذاری حدود ۳۰ میلیون یورو، واردات حدود ۱۸۰ کانتینر ۴۰ فوتی ماشین‌آلات و طی کردن حدود ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی، همچنان در انتظار تعیین تکلیف برخی مشکلات زیرساختی و مالی است. این کارخانه، براساس ارزیابی‌های انجام‌شده، توانایی تولید کاغذ تحریر با گرماژ کمتر از ۶۰ گرم را دارد و در صورت افتتاح می‌تواند در فاز نخست سالانه حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار تن کاغذ تحریر تولید کند.
بهادر شهامت، مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس، در گفت‌وگو با ایبنا، درباره آخرین وضعیت این پروژه و موانع پیش روی افتتاح آن، از پنج سال بلاتکلیفی در پرداخت کامل تسهیلات، افزایش هزینه تجهیزات، کمبود برخی زیرساخت‌های منطقه صنعتی و مشکلات مربوط به برق و پساب سخن گفت؛ مشکلاتی که به گفته او، با وجود پیشرفت حدود ۹۵ درصدی پروژه، همچنان مانع بهره‌برداری از کارخانه شده است.
زیرساخت‌هایی که از ابتدا فراهم نبود
شهامت، با بیان اینکه بخشی از مشکلات این پروژه به زیرساخت‌های منطقه صنعتی مربوط است، گفت: زمانی که برای احداث کارخانه به منطقه صنعتی مراجعه کردیم، اعلام شد این منطقه دارای آب، برق، گاز و سیستم پساب است، ما نیز بر همین اساس سرمایهگذاری خارجی انجام دادیم.
وی افزود: حدود ۳۰ میلیون یورو سرمایه وارد کشور شده و این سرمایهگذاری در سازمان سرمایهگذاری خارجی وزارت امور اقتصادی و دارایی ثبت شده است، به ما گفته شده بود اگر این سرمایهگذاری انجام شود، تشویق می‌شویم، اما نه‌تنها تشویق نشدیم، بلکه در عمل با مشکلات متعددی مواجه شدیم.
شهامت، با بیان اینکه پس از خریداری زمین و وارد کردن ماشین‌آلات مشخص شد، زیرساخت‌هایی که برای منطقه صنعتی پیش‌بینی شده بود، برای افتتاح کارخانه کافی نیست، عنوان کرد: از ابتدا مطالعات انجام شده بود که سیستم کارخانه باید با گاز کار کند؛ زیرا گاز، سوخت پاک‌تری است و استفاده از آن موجب کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای می‌شود، ما نیز در برابر سازنده ماشین‌آلات اروپایی تعهداتی داریم، به ما گفته شده است که این ماشین‌آلات، ماشین‌آلات روز هستند و نباید آلودگی ایجاد کنند و باید مطابق استانداردها کار کنند.
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس، با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای زیرساخت‌های کارخانه گفت: ماشین‌آلات وارد شد، عملیات نصب و تأسیسات در مساحتی حدود ۴۳ هزار مترمربع آغاز، همچنین برق از اداره برق، آب از شرکت آب و گاز از شرکت ملی گاز خریداری شد و کارهای مخابرات نیز انجام شده است.
تسهیلاتی که قرار بود ۱۰ روزه پرداخت شود، ۵ سال طول کشید
شهامت افزود: زمانی که از اداره برق خواستیم انشعاب برق کارخانه را نصب کند، اعلام شد ظرفیت شبکه پاسخگوی نیاز کارخانه نیست و این موضوع می‌تواند برق یکی از شهرستان‌ها را با مشکل مواجه کند، بنابراین اعلام شد باید یک ایستگاه ۶۳ به ۲۰ کیلوولت احداث کنیم و خطوط فشار قوی و دکل‌های مربوط نیز ایجاد شود و این موضوع هزینه دیگری را به سرمایه‌گذار تحمیل کرد.
وی گفت: در ادامه، ایستگاه برق ۶۳ به ۲۰ کیلوولت را ساختیم و اداره برق نیز ۹ مگاوات برق به کارخانه واگذار کرد، با این حال، اخیراً اعلام شده است که برای بورس سبز و گواهی ظرفیت نیز باید حدود ۲۰ میلیارد تومان و در بخش دیگری ۱۸۰ میلیارد تومان هزینه شود که چنین هزینه‌هایی برای سرمایهگذاری که زمین را خریداری کرده، ماشین‌آلات را در شرایط سخت تحریم وارد کرده و زیرساخت‌ها را ایجاد کرده است، بسیار بالا است.
شهامت، درباره تسهیلات بانکی کارخانه نیز گفت: در دولت وقت اعلام شد برای پروژه، تسهیلات در نظر گرفته می‌شود، در جلسه‌ای با حضور رئیس‌جمهور، رئیس بانک مرکزی، آقای دکتر فرزین، آقای علی‌آبادی، وزیر وقت صنعت، معدن و تجارت و معاون وزیر صمت، مقرر شد این تسهیلات ظرف ۱۰ روز پرداخت شود.
وی افزود: این مصوبه مربوط به سال ۱۴۰۰ بود، اما اکنون حدود پنج سال گذشته است، تسهیلات با نرخ و شرایطی، در نظر گرفته شد و طرح نیز با دلار ۲۸۵۰۰ تومانی در بانک صنعت و معدن نوشته شد؛ زیرا قطعات برق و برخی تجهیزات با نرخ ارز محاسبه می‌شوند.
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس ادامه داد: بخشی از تسهیلات پرداخت شد، اما بخش دیگر پرداخت نشد و به دلیل افزایش قیمت‌ها، واریانس قیمت به وجود آمد، گزارش‌های نظارتی نیز تهیه و ارائه شد و از تاریخ ۳۰ شهریور سال ۱۴۰۳ در دبیرخانه بانک صنعت و معدن ثبت شده است.
وی گفت: قرارداد مشارکت مدنی و دریافت تضمین‌های بانکی در سال ۱۴۰۱ انجام شده بود و پرداخت‌ها به‌صورت قطره‌چکانی از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و تا آذرماه ۱۴۰۳ ادامه پیدا کرد؛ یعنی تسهیلاتی که دولت تصویب کرده بود ظرف ۱۰ روز پرداخت شود، عملاً طی چند سال و به شکل قطره‌چکانی پرداخت شد.
توقف حساب‌های شرکت پس از فوت یکی از اعضای هیئت‌مدیره
شهامت، درباره یکی دیگر از مشکلات ایجادشده برای پروژه گفت: در آذرماه ۱۴۰۳ یکی از اعضای هیئت‌مدیره فوت کرد، شرکت، قائم به شخص نیست و دارای شخصیت حقوقی، سهامداران و هیئت‌مدیره است، اما در پی این اتفاق، بانک صنعت و معدن اسناد و مدارکی درخواست کرد و همه عملیات شرکت متوقف شد و حساب‌های شرکت نیز بسته شد.
وی افزود: با پیگیری‌های فراوان توانستیم به بانک صنعت و معدن توضیح دهیم که شرکت شخصیت حقوقی مستقل دارد و حساب‌ها باز شد و پس از آن نیز از ما صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و گزارش نظارتی درخواست شد.
شهامت، ادامه داد: بانک در تاریخ ۲۱ تیر ماه ۱۴۰۴ نامه‌ای ارسال کرد و درخواست صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و گزارش نظارتی را مطرح کرد؛ درحالی که گزارش نظارتی و کارشناسی طرح تهیه شده بود و در تاریخ ۳۰ شهریور ۱۴۰۳ در دبیرخانه بانک صنعت و معدن ثبت شده بود، این موضوع نیز مدتی بلاتکلیف ماند.
پیگیری کمیسیون حمایت از تولید مجلس
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده در مجلس گفت: حدود ۱۰ روز پیش، جلسه‌ای در کمیسیون حمایت از تولید مجلس برگزار شد و اعضای کمیسیون از کارخانه بازدید کردند، این بازدید موجب شد موضوع در وزارت صمت نیز پیگیری شود و وزیر وقت صمت دستور تشکیل جلسه در بانک صنعت و معدن را صادر کرد.
وی افزود: مدیرعامل جدید شرکت نیز در آن جلسه حاضر و مقرر شد موضوع ظرف یک یا دو روز حل شود، اما با گذشت حدود ۱۰ روز هنوز اتفاق مشخصی رخ نداده است.
شهامت، همچنین به تسهیلات بانک تجارت اشاره کرد و گفت: بانک تجارت نیز برای اجرای سیستم پساب صنعتی کارخانه قرارداد تسهیلاتی منعقد کرده بود؛ زیرا منطقه صنعتی، زیرساخت کامل پساب صنعتی برای بخش جوهرزدایی را نداشت و اجرای این سیستم نیز هزینه دیگری به پروژه تحمیل کرد.
وی افزود: بانک تجارت از سال ۱۴۰۲ پرداخت تسهیلات را آغاز کرد و تا سال ۱۴۰۳ نیز بخشی از تسهیلات را پرداخت کرد، اما این تسهیلات نیز با افزایش قیمت نرخ ارز مواجه شد؛ از سوی دیگر، وقتی بانک صنعت و معدن در آذرماه ۱۴۰۳ تسهیلات مشارکتی پرداخت‌نشده را معوق کرد، بانک تجارت نیز نتوانست بخش باقی‌مانده تسهیلات خود را پرداخت کند.
دستور وزیر ارشاد برای بررسی وضعیت کارخانه
شهامت با اشاره به پیگیری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای فعالیت کارخانه زاگرس، گفت: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آقای دکتر صالحی، پیش از این از کارخانه بازدید کرده و اهمیت موضوع را می‌داند، ایشان هیئتی را در استان فارس تعیین کرد تا از کارخانه بازدید و بررسی کند که پروژه در چه مرحله‌ای قرار دارد و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چه اقداماتی می‌تواند انجام دهد.
وی افزود: این هیئت نیز از کارخانه بازدید و مدارک و مستندات را دریافت کرد و در تاریخ ۱۹ خرداد امسال جلسه‌ای در استانداری برگزار شد، در این جلسه با حضور معاون اقتصادی استاندار، مقرر شد بانک صنعت و معدن نسبت به تمدید قرارداد مشارکت و افزایش مبلغ آن اقدام کند و افزایش‌ها متناسب با میزان مشارکت در طرح دیده شود؛ همچنین مقرر شد بانک تجارت نیز افزایش هزینه‌های مربوط به بخش مورد مشارکت خود را بازنگری کند.
شهامت، با بیان اینکه گزارش این اقدامات را نیز به معاون استاندار ارائه کردیم، توضیح داد: ایشان و مسئولان استان تاکنون پیگیری زیادی انجام داده‌اند؛ موضوع از طریق وزیر وقت نیز دنبال شد و در آخرین نشست، مسئولان به معاون اول رئیس‌جمهور متوسل شدند و درخواست کردند باتوجه به اینکه یک کارخانه با حدود ۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی و این میزان سرمایهگذاری در این وضعیت قرار دارد، تعیین تکلیف شود.
۹۵ درصد پیشرفت فیزیکی؛ پروژه روی زمین نمانده است
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس با طرح این موضوع که پروژه روی زمین نمانده است و صاحبان پروژه همچنان درحال انجام کارها هستند، توضیح داد: پیشرفت فیزیکی کارخانه تقریباً ۹۵ درصد است و این میزان پیشرفت قابل مشاهده است، مشکل اصلی این است که از ابتدا زیرساخت‌های لازم فراهم نشده بود و منطقه صنعتی زیرساخت برق و سیستم تصفیه فاضلاب نداشت.
شهامت، افزود: همان‌طور که گفتم، کارخانه برای تأمین برق به ۹ مگاوات نیاز دارد، ایستگاه ۶۳ به ۲۰ کیلوولت ساخته شده و برق نیز از سوی اداره برق واگذار شده است و برای سیستم پساب و جوهرزدایی نیز خودمان زیرساخت‌ها را ایجاد کرده‌ایم.
۱۸۰ کانتینر ۴۰ فوتی ماشین‌آلات وارد کشور شد
وی با اشاره به حجم سرمایهگذاری و ماشین‌آلات واردشده به کشور گفت: سرمایه‌گذار حدود ۳۰ میلیون یورو آورده و زمین را خریداری کرده است، در شرایط سخت تحریم، ماشین‌آلات وارد کشور شده‌اند و این ماشین‌آلات یک یا چند کانتینر نبوده‌اند؛ حدود ۱۸۰ کانتینر ۴۰ فوتی ماشین‌آلات وارد شده است.
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس افزود: این پروژه در شرایطی پیش رفته که هر روز هزینه جدیدی به آن تحمیل شده است، اکنون نیز برای تأمین قطعات و تجهیزات جدید، با نرخ‌های ارزی متفاوت مواجه هستیم.
شهامت گفت: درحال حاضر اگر بخواهیم ثبت سفارش بگیریم، نرخ دلار مورد محاسبه در تالار دوم حدود ۱۷۰ هزار تومان است و حتی تخصیص ارز نیز با مشکل مواجه است، بنابراین طبیعی است که قیمت تجهیزات نسبت به زمانی که طرح با دلار ۲۸۵۰۰ تومانی نوشته شده، افزایش زیادی داشته باشد.
درخواست تعیین تکلیف یک‌ساعته برای کارخانه
شهامت با تأکید بر اینکه حل مشکل کارخانه نیازمند تصمیم‌گیری سریع است، گفت: مدیرعامل موسسه خانه کتاب و ادبیات ایران به نمایندگی از وزیر فرهنگ موضوع را پیگیری می‌کند، به اعتقاد من، حل و فصل این موضوع بیش از یک ساعت از وقت دولت را نمی‌گیرد.
وی افزود: مسئولان باید متولیان مربوط را دعوت کنند و مسئولان کارخانه نیز در جلسه حضور داشته باشند؛ بانک صنعت و معدن و بانک تجارت نیز باید در جلسه حاضر شوند و مشخص شود هر کدام در چارچوب وظایف و قراردادهای خود چه میزان مشارکت داشته‌اند و چه میزان باقی مانده است.
شهامت، با طرح این موضوع که می‌دانیم کشور با جنگ، تحریم و افزایش قیمت‌ها مواجه شده است، گفت: بخشی از تسهیلات پرداخت شده و کار انجام شده، اما بخش باقی‌مانده باید به‌روز شود، هر میزان افزایش هزینه‌ای که ایجاد شده، باید متناسب با سهم مشارکت بانک و آورده متقاضی محاسبه شود تا پروژه به اتمام برسد.
وی ادامه داد: برای مثال، بانک در بخش ایستگاه برق و تابلوهای برق مشارکت داشته است، بخشی را پرداخت کرده و بخشی را پرداخت نکرده است و اکنون باید همان بخش باقی‌مانده نیز به‌روز شود. هر کس در این میان تعلل کرده، باید تعیین تکلیف شود.
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس افزود: طرح مشخص است و هر بخش، سرفصل و برنامه مشخص خود را دارد، پیمانکار باید کار کند، فروشنده کالا باید فاکتور معتبر ارائه دهد، سهم طرفین به بانک واریز شود، کالا حمل شود و در دفاتر مالی شرکت ثبت شود.
۳۵ تا ۴۰ هزار تن ظرفیت تولید کاغذ تحریر
شهامت درباره ظرفیت تولید کارخانه زاگرس نیز گفت: سرمایهگذاری اولیه کارخانه طی سال‌های گذشته خوابیده است؛ اگر کارخانه در همان سال‌های گذشته و با یک تصمیم‌گیری سریع راه‌اندازی می‌شد، می‌توانست سالانه ۳۵ تا ۴۰ هزار تن کاغذ تحریر تولید کند و به دست ناشران برساند.
وی افزود: کارخانه در فاز بعدی نیز می‌توانست از محل درآمد خود توسعه پیدا کند و فازهای بعدی را اجرا کند و این پروژه در جنوب کشور می‌توانست به یک صنعت ماندگار و یک صنعت زیرساختی در حوزه کاغذ تبدیل شود.
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس تأکید کرد: صنعت تولید کاغذ یک صنعت بسیار های‌تک است و تعداد کارخانه‌های تولید کاغذ تحریر در کشور به اندازه انگشتان یک دست هم نیست.
امید به حل مشکل با ورود مسئولان
شهامت، با اشاره به نظارت‌های مالی و الکترونیکی شدن فاکتورها گفت: خوشبختانه وزارت امور اقتصادی و دارایی در فروش کالا و اقلام نظارت شدید و مستمر دارد و فاکتورها نیز الکترونیکی شده‌اند، بنابراین امکان نظارت بر هزینه‌ها وجود دارد و می‌توان مشخص کرد که هر مبلغ در چه سرفصلی هزینه شده است.
وی افزود: اکنون نیز آمادگی داریم متناسب با افزایش سهم مشارکت بانک‌ها، آورده خودمان را نیز افزایش دهیم تا پروژه به پایان برسد.
مدیرعامل کارخانه کاغذسازی زاگرس، با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده از سوی مسئولان گفت: آقای دکتر گودرزی، معاون استاندار، آقای حیدری، نماینده وزیر، خانه کتاب و ادبیات ایران، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئولان وزارت صمت موضوع را پیگیری کرده‌اند.،وزیر صمت نیز اخیراً دستور داده‌اند مشکل حل شود و معاون پارلمانی ایشان نیز پیگیر موضوع بوده است، اما خروجی اقدامات هنوز ضعیف است.
نظر شما