سرویس تاریخ خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- گستره تهران، با پیشینهای تمدنی همسنگ بخشهایی از تاریخ ایران، از دامنههای سربلند دماوند تا دشتهای فراتر از کرج و از مناطق کوهستانی و خوشآبوهوای اوشان و فشم تا بیابانهای گرم ورامین و ری امتداد دارد. این محدوده که امروزه «پهنه تهران» نامیده میشود، حوزهای تمدنی با قدمتی هزارانساله است؛ سرزمینی که آثار طبیعی، بناها، نشانههای تمدنی و میراث مردمی آن، روایتگر زندگی انسانها در طول هزاران سال است. در بررسی پیشینه تاریخی تهران، یکی از نخستین اشارهها به نام این شهر در «تاریخ بغدادی» خطیب بغدادی دیده میشود. این نام در ارتباط با ثبت حادثه مرگ ابوحماد یا حافظ تهرانی رازی آمده است؛ رویدادی که در عسقلان شام در سال ۲۷۱ قمری رخ داد. با وجود آنکه مرگ حافظ تهرانی رازی به دورهای در حدود قرن سوم هجری مربوط میشود، ثبت این واقعه و معرفی او بهعنوان محدث قرن سوم، در قرن پنجم انجام گرفته است.
پس از آن، ابنبلخی نیز در «فارسنامه»، که در حدود سالهای ۵۰۵ یا ۵۱۰ نوشته شده، از تهران با «یای نسبت» یاد میکند. انار تهرانی نیز در متون کهن اهمیت دارد و در توصیف انار، نام تهران نیز ذکر شده است. از این دوره به بعد، نام تهران در اسناد و منابع تاریخی متعدد بهعنوان یک روستا دیده میشود. زکریای قزوینی، یاقوت حموی و نویسندگان و جهانگردان دیگری در آثار خود از تهران یاد کردهاند. حتی در سفرنامه کلاویخو و بعدها در نوشتههای دلاواله نیز میتوان نشانههایی از تهران یافت. به این ترتیب، از قرن ششم هجری به بعد، نام تهران بهطور گستردهتری در منابع تاریخی بهعنوان یک روستا ثبت و ضبط شده است.
هشتاد و هفتمین نشست از سلسله نشستهای «شب ایران» با موضوع «شب تهرانگردی» و با هدف معرفی کتاب «۴۰۰ مکان دیدنی تهران» سهشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ در فرهنگسرای اندیشه تهران برگزار شد.
مکانهایی که هرکدام بخشی از تاریخ و هویت تهران را روایت میکنند
محمدرضا وحدتی، دبیر نشستهای شب ایران، در این نشست گفت: تهران را نمیتوان صرفاً با خیابانهای شلوغ، ساختمانهای بلند و زندگی پرشتاب شهری شناخت. به گفته او، پایتخت ایران در گوشهوکنار خود مجموعهای از بناهای تاریخی، موزهها، کاخها، باغها، محلههای قدیمی و فضاهای فرهنگی را در خود جای داده است؛ مکانهایی که هرکدام بخشی از تاریخ و هویت تهران را روایت میکنند.
او افزود: کتاب «۴۰۰ مکان دیدنی تهران» نوشته منیژه مهاجر را میتوان تلاشی برای معرفی چهرهای متفاوت از پایتخت دانست؛ چهرهای که در آن تهران تنها یک کلانشهر نیست، بلکه مجموعهای از مقصدهای فرهنگی و گردشگری است.
مکانهای تاریخی فرصتی برای کشف دوباره تهران
وحدتی ادامه داد: از کاخ گلستان، بازار تاریخی و محله عودلاجان گرفته تا موزهها، خانههای تاریخی، باغها و بوستانهای شهری، تهران تنوع قابلتوجهی از جاذبهها را در خود جای داده است. حتی برای شهروندانی که سالها در این شهر زندگی کردهاند، بسیاری از این مکانها میتوانند فرصتی برای کشف دوباره تهران باشند.
دبیر نشستهای شب ایران همچنین به اثر دیگری از منیژه مهاجر اشاره کرد و گفت او پیش از این، در کتاب «از تهران یکروزه به کجا برویم»، به معرفی مکانهای دیدنی و کمترشناختهشده اطراف تهران پرداخته است. این کتاب که در سال ۱۳۹۸ منتشر شده، ۶۰ مقصد را برای سفرهای یکروزه و دو روزه از تهران معرفی میکند.
وحدتی در ادامه گفت: کتاب «۴۰۰ مکان دیدنی تهران» نیز در همین مسیر، دعوتی به تهرانگردی، شناخت میراث تاریخی و فرهنگی پایتخت و توجه دوباره به جاذبههایی است که گاهی در میان روزمرگیهای شهری از نگاه شهروندان دور میمانند. به گفته او، برای شناخت تهران همیشه لازم نیست به مقصدی دور سفر کرد؛ گاهی کافی است از یک خیابان قدیمی آغاز کنیم و داستانهای پنهان شهر را ورق بزنیم.
تهران؛ شهری با صدها روایت دیدنی
منیژه مهاجر نیز در این نشست با اشاره به دیدنیها و بناهای ارزشمند تاریخی ایران و بهویژه تهران، آنها را با نمونههایی در دیگر کشورها مقایسه کرد. او گفت گردشگران در برخی کشورها برای دیدن کلیسایی کوچک با قدمتی حدود ۳۰۰ سال به آنجا میروند، در حالی که در ایران اماکن تاریخی قدیمیتر و اصیلتری وجود دارد که بسیاری از مردم از وجودشان بیخبرند؛ چراکه به گفته او، آنگونه که باید و شاید به مقوله گردشگری اهمیت نمیدهیم.
مهاجر کاخها و موزههای تهران را از بهترین اماکن گردشگری شهر دانست و گفت: کاخموزهها روایتگر تاریخ کشور هستند. او همچنین تأکید کرد: حیف است تهرانی باشیم و موزه مقدم را ندیده باشیم.
تهران را بیشتر بشناسیم و با تاریخ آن آشنا شویم
او با اشاره به تجربه خود در تورهای تهرانگردی ادامه داد: موزهها، خانههای قدیمی، کاخها و بسیاری از اماکن تاریخی، گردشگری و تفریحی تهران را دیده است و معتقد است هر شهروند تهرانی باید به این مکانها سر بزند تا شهر خود را بهتر بشناسد و با تاریخ آن آشنا شود.
مهاجر گفت به بوستانهای تهران نیز علاقه دارد و تقریباً از همه بوستانهای شهر دیدن کرده است. او بوستان نهجالبلاغه را یکی از انتخابهای همیشگی خود برای تفریح دانست و درباره تجربه بازدید از بوستان فدک در محله شهرک غرب و خیابان ایرانزمین نیز گفت: تا پیش از آن، این بوستان را ندیده بود و پس از آشنایی با آن، احساس کرد باید حتماً از این مکان بازدید کند. او این بوستان را بسیار زیبا توصیف کرد و افزود پس از بازدید، عکسهای آن را در گروههای دوستان و آشنایان منتشر کرده تا دیگران نیز از طبیعت آن لذت ببرند.
او با اشاره به اینکه اماکن دیدنی و طبیعتگردی ۳۱ استان کشور را دیده و به ۱۷۰ نقطه طبیعتگردی سفر کرده است، گفت: در یکی از همین سفرها بود که چاپ کتابهایی با عنوان طبیعتگردی و تهرانگردی به فکرم رسید و با خودم گفتم چه خوب میشود این همه زیبایی را به دیگران هم معرفی کنم تا آنها هم با این نقاط خارقالعاده در طبیعت ایران آشنا شوند.
مهاجر که کتابی نیز با عنوان «از تهران یک روزه به کجا برویم» نوشته ادامه داد: تصمیم گرفتم ۶۰ مکان دیدنی و بکر را که میشود یکی دو روزه از تهران رفت و دید در کتابی به علاقهمندان معرفی کنم. به همین دلیل تألیف کتابی با همین عنوان به فکرم رسید.
او اشاره کرد: جست وجوی اینترنتی هر روز پاسخ بسیاری از پرسشهای ما را کم و بیش میدهد. شاید اینطور به نظرتان بیاید که برای جست وجوی سفرهای یکروزه از تهران میتوانیم از گوگل کمک بگیریم. اما این کتاب با اطلاعاتی که گوگل در اختیار کاربران میگذارد، متفاوت است. وقتی دنبال اماکن دیدنی هستیم که یکروزه بتوان رفت و برگشت، گوگل به ما آژانسهای مسافرتی را معرفی میکند که تور یکروز برگزار میکنند. در این کتاب من سعی کردهام افزون بر موقعیت جغرافیایی، درباره وجه تسمیه و تاریخچه مکان دیدنی، بهترین فصل سال برای بازدید و تجربه خودم از سفر برای خوانندگان توضیح دهم. هدف من این بود که برای پایتختنشینان که معمولاً نمیتوانند چند روز مرخصی بگیرند و به سفر بروند پیشنهاد سفر یکروزه بدهم.
نظر شما