علیرضا رئیسدانایی، مدیر نشر نگاه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، درباره معیار و شیوه انتخاب عناوین کتاب برای انتشار، بیان کرد: درگذشته انتخاب، چندان مرسوم نبود اما طی سالهای اخیر هر ناشر معمولاً در یک حوزه، تخصص پیدا کرده است؛ بهعنوان مثال برخی ناشران در حوزه کتابهای کمکآموزشی فعالیت میکنند، برخی کتابهای دانشگاهی یا فنی منتشر میکنند و ناشرانی مانند نگاه، بیشتر در حوزه علوم انسانی، ادبیات، داستان، رمان، تاریخ و تاریخ سیاسی فعالیت دارند.
وی افزود: انتخاب کتاب، تا حد زیادی براساس شناختی انجام میشود که ناشر در طول سالها از نویسندگان، مترجمان و حوزه فعالیت خود به دست آورده است؛ البته نسل جدیدی از مترجمان نیز طی دوسه دهه اخیر وارد این عرصه شدهاند که ترجمههای بسیار خوبی ارائه میکنند و نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
رئیسدانایی ادامه داد: علاقه شخصی به کتاب و مطالعه نیز در انتخاب آثار مؤثر است، من از ابتدا کتابخوان بودم و همین علاقه موجب شد وارد فعالیت فروش کتاب، سپس حوزه نشر شوم. در طول سالها کتابهایی خواندهام که همچنان در ذهنم باقی ماندهاند و حتی بر برنامهریزی، برای انتشار آثار مختلف تأثیر گذاشتهاند.
مدیر نشر نگاه، با اشاره به علاقه خود به حوزه هنر گفت: زمانی به کتابها و مجلات حوزه نقاشی و تاریخ هنر علاقهمند شدم و همین موضوع موجب شد، بعداً برای انتشار کتابهای هنری برنامهریزی کنم. آثاری در حوزه هنر، تاریخ هنر و هنر مدرن نیز بر همین اساس در نشر نگاه منتشر شدند.
ناشر نباید صرفاً به روشهای سنتی متکی باشد
رئیسدانایی درباره تغییر شیوههای انتخاب کتاب در بازار نشر اظهار کرد: برخی آثار کلاسیک، مخاطبان خود را دارند. برای نمونه، «شازده کوچولو» با وجود ترجمههای متعدد همچنان مورد توجه خانوادهها و نسلهای جدید است. درباره دیوان حافظ نیز با وجود انتشار نسخهها و تصحیحهای متعدد، همچنان شاهد استقبال بازار از آن هستیم.
وی گفت: با این حال، ناشر باید در کنار توجه به آثار شناختهشده، به الگوهای جدید نیز توجه کند، به نوعی میان سنت و مدرنیته قرار گرفتهایم؛ خود من سالها به شکل سنتی در حوزه نشر فعالیت کردهام، اما امروز از ابزارهای مدرن نیز استفاده میکنیم.
مدیر نشر نگاه درباره جایگاه کتاب کاغذی در برابر کتاب دیجیتال نیز بیان کرد: با وجود گسترش فضای مجازی و کتابهای دیجیتال، من شخصاً هنوز نمیتوانم بهراحتی کتاب را در فضای مجازی بخوانم و همچنان کتاب کاغذی را ترجیح میدهم زیرا کتاب کاغذی تجربه متفاوتی دارد.
وی با اشاره به تجربه خود از بازار کتاب اروپا اظهار کرد: چند سال پیش در شهر لیل فرانسه، یکی از بزرگترین فروشگاههای کتاب اروپا را دیدم و در گفتوگو با یکی از کارکنان فروشگاه، متوجه شدم که با وجود توسعه کتابهای الکترونیک، بخشی از مردم اروپا دوباره به خرید کتاب کاغذی روی آوردهاند و همچنان جایگاه ویژه خود را دارند.
افزایش هزینهها، ناشران را محتاطتر کرده است
رئیسدانایی، همچنین درباره تأثیر افزایش قیمت مواد اولیه بر فعالیت ناشران ادامه داد: افزایش قیمت مواد اولیه موجب شده است ناشر در تعیین شمارگان و انتخاب عنوان با احتیاط بیشتری عمل کند، امروزه انتخاب عنوان دشوارتر شده و ناشر باید تا حد بیشتری اطمینان داشته باشد که کتاب مخاطب و بازار دارد.
وی افزود: سال جاری قیمت کاغذ، مقوا، گلاسه، زینک و دیگر مواد مورد نیاز چاپ، به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کرده و این مسئله شرایط فعالیت ناشران را بسیار سخت کرده است، کتابی که سال گذشته با قیمت مشخصی عرضه میشد، امروزه با افزایش هزینههای تولید به ناچار با قیمت بسیار بیشتری عرضه میشود؛ درحالی که درآمد مردم به همان نسبت افزایش پیدا نکرده است.
رئیسدانا ادامه داد: این شرایط موجب شده است ناشر نتواند مانند گذشته با اطمینان درباره شمارگان تصمیم بگیرد؛ وقتی هزینه تولید افزایش پیدا میکند و قدرت خرید مخاطب کاهش مییابد، طبیعی است که ناشر در انتخاب عنوان و تعداد نسخههای چاپشده محتاطتر شود.
وی درباره وضعیت بازار کاغذ نیز گفت: در این حوزه مشکلاتی وجود دارد و گاهی قیمت مواد اولیه با سرعت زیادی افزایش پیدا میکند، این وضعیت فشار زیادی بر ناشر وارد میکند و در نهایت هزینه آن به قیمت نهایی کتاب منتقل میشود.
«مشارکت مالی نویسنده» در نشر نگاه جایگاهی ندارد
مدیر نشر نگاه درباره شیوه تأمین هزینه انتشار کتاب و پیشنهادهایی که برای مشارکت مالی نویسندگان دریافت کرده است، گفت: هیچگاه از نویسنده پول نگرفتهایم که در ازای آن کتابش را منتشر کنیم و این شیوه را دنبال نکردهایم.
وی افزود: پیشنهادهایی در این زمینه را دریافت کردهایم اما اگر قرار باشد ناشر در ازای دریافت پول، کتاب نویسنده را منتشر کند، در این صورت عملاً باید هر کتابی را که پیشنهاد میشود چاپ کند اما چنین روشی را نپذیرفتهایم.
رئیسدانایی ادامه داد: گاهی نویسنده پس از انتخاب و انتشار کتاب، تعدادی از نسخهها را خریداری میکند، اما این موضوع به معنای سرمایهگذاری نویسنده برای انتشار کتاب نیست و بهتر است انتخاب عنوان، همچنان براساس سیاست و تشخیص ناشر انجام شود.
کتاب همچنان مخاطب دارد
رئیسدانایی با وجود مشکلات اقتصادی موجود در صنعت نشر، وضعیت بازار کتاب را کاملاً از بینرفته نمیداند و میگوید: مردم همچنان کتاب میخرند. کتابهایی داریم که فروش خوبی دارند؛ علاوهبراین ناشران دیگر نیز مرتب کتابهای جدید منتشر میکنند و آثارشان به فروش میرسد.
وی در عین حال معتقد است: البته اولویتهای اقتصادی مردم تغییر کرده است، وقتی درآمد مردم متناسب با افزایش قیمت کتاب رشد نکرده، طبیعی است که خرید کتاب تحت تأثیر قرار گیرد. شرایط امروز، برای ناشر بسیار دشوار است و حتی انتشار کتاب دیجیتال نیز در بسیاری از موارد مانند گذشته صرفه اقتصادی ندارد.
مدیر نشر نگاه، در پایان با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به حوزه فرهنگ گفت: انتظار میرود مسئولان نسبت به وضعیت معیشت مردم و قیمت کالاهای فرهنگی حساسیت بیشتری داشته باشند و برای ایجاد گشایش در این حوزه اقدام کنند؛ مواد اولیه مورد نیاز صنعت نشر، باید با سهولت بیشتری در اختیار ناشران قرار گیرد تا امکان عرضه کتاب با قیمت مناسبتر فراهم شود.
رئیسدانایی افزود: کتاب و مطالعه، میتواند در ارتقای فرهنگی جامعه مؤثر باشد، هرچه فرهنگ و دانش در جامعه تقویت شود، میتوان انتظار داشت بسیاری از آسیبهای اجتماعی نیز کاهش پیدا کند و معتقدم دستکم باید شرایطی فراهم شود که کتاب با قیمت مناسبتری به دست مردم برسد و امکان مطالعه برای طیف بیشتری از جامعه فراهم باشد.
نظر شما