به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در کرمان، نشست «سفر در جهان ایرانی؛ روایتی از کاروان کرمان تا فرارود» با روایت تجربه یک سفر زمینی از کرمان تا افغانستان، تاجیکستان و ازبکستان برگزار شد. سفری که با حضور تعدادی از پژوهشگران ادبیات و حوزه تاریخ انجام شد و حالا آنها در این نشست، با تمرکز بر میراث ادبی، مشاهیر پارسیگو و نشانههای استمرار زبان فارسی در بخشهایی از جهان ایرانی را روایت کردند.
جمشید روستا، پژوهشگر تاریخ و تمدن، در این نشست با تأکید بر تفاوت میان ایران جغرافیایی و ایران فرهنگی گفت: ایران فرهنگی بسیار بزرگتر از ایران جغرافیایی است.
او با اشاره به پیشینه تاریخی مناطق مختلف در پیوند با قلمروی فرهنگی ایران، زبان و ادب فارسی را یکی از مهمترین مؤلفههای شناسایی این حوزه دانست و افزود: هر جا زبان فارسی نفوذ و استمرار داشته باشد، میتوان بخشی از تأثیرگذاری ایران فرهنگی را در آن مشاهده کرد.
روستا، در کنار زبان و ادب فارسی، اندیشههای فلسفی و عرفانی، دیوانسالاری و اسطورهها را از دیگر مؤلفههایی دانست که در بررسی گستره فرهنگ ایرانی اهمیت دارند. او با اشاره به حضور شاعران، ادیبان، فیلسوفان و دیوانسالاران ایرانی در سرزمینهایی خارج از مرزهای امروز ایران، به حوزه آسیای صغیر و حکومت سلجوقیان روم اشاره کرد و گفت: شمار قابل توجهی از ایرانیان در این قلمرو حضور داشتهاند و در حوزههای مختلف علمی، ادبی و دیوانی صاحب اثر و نفوذ بودهاند.
وی همچنین با اشاره به هرات و مکتب هرات، این منطقه را یکی از نمونههای مهم پیوند جغرافیا و ادبیات در جهان ایرانی دانست و از چهرههایی همچون جامی، کمالالدین بهزاد، میرخواند و خواندمیر یاد کرد؛ چهرههایی که آثار و فعالیتهایشان بخشی از میراث فرهنگی و ادبی این حوزه را شکل داده است.
او در بخش دیگری از سخنانش به گسترش زبان فارسی در شبهقاره هند اشاره کرد و با بیان اینکه در دوره گورکانیان هند، فارسی زبان رسمی دربار بود، این موضوع را یکی از نشانههای گستره نفوذ زبان و ادب فارسی در خارج از مرزهای جغرافیایی ایران دانست.
پیوند عمیق کشورهای تاجیکستان، ازبکستان و افغانستان با فرهنگ و زبان پارسی
علیرضا فرهمند، روایتگر این سفر، نیز با اشاره به اینکه این سفر با هدف دیدن لایههای فرهنگی و تمدنی سرزمینهای پیرامون ایران انجام شده است، گفت: در این سفر تلاش کردیم به جای محدود شدن به مرزهای سیاسی، مرزهای فرهنگی و ادبی و ریشههای تاریخی ایران را دنبال کنیم.
او با اشاره به سفر زمینی گروه به افغانستان، تاجیکستان و ازبکستان افزود: در این مسیر به مزار بزرگان ادب و فرهنگ این حوزه تمدنی رفتیم و با مردمی روبهرو شدیم که همچنان پیوند عمیقی با زبان و فرهنگ فارسی دارند.
فرهمند با اشاره به شهرهایی مانند سمرقند، بخارا و ترمذ، از استمرار زبان فارسی و حضور تاجیکزبانان در بخشهایی از ازبکستان گفت و تجربه دیدار با مردم این مناطق را یکی از بخشهای مهم سفر دانست.
او همچنین به حضور گروه در شهر بلخ و زیارت آرامگاه رابعه بلخی اشاره کرد و گفت: برای کسانی که به ادبیات علاقهمند هستند، دیدن چنین مکانهایی اهمیت ویژهای دارد و این سفر از این منظر نیز برای گروه تجربهای متفاوت بود.
فرهمند در ادامه، با اشاره به نامگذاری برخی شهرها و مناطق تاجیکستان با نام شاعران و چهرههای ادبی، گفت: در نخستین شهری که پس از ورود به تاجیکستان در آن توقف کردیم، نام «جلالالدین بلخی» توجه ما را جلب کرد و در طول سفر نیز با نشانههای متعددی از احترام مردم این مناطق به شاعران و ادیبان فارسیزبان روبهرو شدیم.
لیلا افشار، پژوهشگر حوزه ادبیات و گردشگری، نیز در این نشست با تشریح مفهوم گردشگری ادبی گفت: گردشگری ادبی، گردشگریای است که ادبیات را دنبال میکند؛ از رفتن به آرامگاه شاعران و نویسندگان گرفته تا دیدار با شاعران زنده، خانههای نویسندگان و مکانهایی که آثار ادبی در آنها شکل گرفتهاند.
او افزود: وقتی به جایی مانند «سیرچ» میرویم و میخواهیم بدانیم هوشنگ مرادی کرمانی در چه محیط جغرافیایی و اجتماعی زندگی کرده که آثارش در آن فضا شکل گرفته، در واقع به دنبال جغرافیای ادبی اثر هستیم، همین موضوع درباره آثار نویسندگانی مانند محمود دولتآبادی نیز قابل بررسی است.
افشار با بیان اینکه برخی مکانهای مرتبط با آثار ادبی میتوانند به مقصد گردشگری تبدیل شوند، به خانهای که سریال «قصههای مجید» در آن ساخته شده اشاره کرد و گفت: این مکان امروز خود به یک مقصد گردشگری تبدیل شده است.
نظر شما