به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، اجلاسیه تبیین شخصیت پیامبر اکرم (ص) از منظر صحیفه سجادیه پنجشنبه با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در محل تالار فرهنگ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی یزد برگزار شد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این مراسم، پیوند عمیق میان مناسبتهای ربیعالثانی را تبیین کرد و با اشاره به اینکه میلاد پیامبر (ص) تجلی خلافت الهی در کائنات است و ماه ربیع نیز ماه هجرت و آغاز تمدنسازی مدنی-دینی است، تأکید کرد که در هفته وحدت و میلاد پیامبر رحمت، وظیفه ما فراتر از اقامه شعائر، ایجاد نسبتهای معرفتی و وجودی باایشان است.
صالحی با اشاره به انتخاب هوشمندانه موضوع جلسه، تأکید کرد: رابطه میان صحیفه و پیامبر(ص) بسیار عمیقتر از محدود شدن به «دعای دوم» است. وی ضمن اشاره به جایگاه ارزشمند این استان به عنوان پایتخت ملی صحیفه، بر برکات انقلاب اسلامی در حوزه معرفتی تأکید کرد و گفت: ما نباید تنها به نداهای خود توجه کنیم، بلکه باید به داشتههایمان نیز بنگریم. در ۴۷ سال پس از انقلاب، گامهای بزرگی در حوزه صحیفه برداشته شده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با ارائه آماری از پیشرفتهای این حوزه، بیان کرد: پیش از انقلاب تعداد ترجمهها بسیار محدود بود، اما اکنون بیش از ۴۰ ترجمه از این دردانه مکتوبات عالم موجود است. همچنین شرحهای متعدد (از عربی تا زبانهای دیگر)، پژوهشهای گسترده و ترجمه به حداقل ۲۰ زبان جهانی، نشاندهنده گسترش جهانی این اثر است.
صحیفه؛ ابزار گفتوگو با ادیان
وی، صحیفه را ابزاری برای گفتوگو با ادیان و مذاهب دانست و گفت: ما میتوانیم با تمام وجود به ادیان دیگر فخر فروشی کنیم که صحیفه سجادیه را داریم؛ چیزی که در هر جای جهان میبریم، ما به سر بلند میکند.
وی در تحلیل علمی از ماهیت صحیفه، از استعاره «فرآوری» استفاده و بیان کرد: «صحیفه، فرآیند فرآوری قرآن است. اگر قرآن را قرآن صامت بدانیم، صحیفه آن را به قرآن ناطق تبدیل کرده و سپس آن را به سطح ادبیات زبانی و مناجات رسانده است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه سخنان خود، به تبیین ابعاد چهارگانه ارتباطی در صحیفه سجادیه پرداخت و با اشاره به اینکه صحیفه از دعای اول تا ۵۴ام، چهار سطح ارتباطی (با خود، با دیگری، با جهان و با هستی) را پوشش میدهد، تأکید کرد: هر مخاطبی با هر نگاهی به این اثر مراجعه کند، دست خالی باز نمیگردد.
تحلیل تاریخی؛ تکرار صلوات به مثابه سلاح مبارزه
وی با طرح یک پرسش کلیدی، علت تکرار بیسابقه صلوات در ۵۴ دعای صحیفه را تحلیل کرد و افزود: در دوران بنیامیه، دو مسیر برای حذف میراث نبوی وجود داشت، نخست پیامبرزدایی پنهان که به شکلی نرم و تدریجی انجام میشد، و دوم اهلبیتستیزی آشکارکه با خشونت همراه بود. تکرار مداوم صلوات در صحیفه، در واقع یک تقویم مبارزه است؛ امام سجاد (ع) با این کار، در برابر تلاشهای بنیامیه برای محو نام پیامبر و آل او،ایستادگی کردند و هویت نبوی را در کلام خود تثبیت نمودند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تفسیر فرازهای صحیفه گفت: «زینت متقین» تنها به معنای انجام نماز نیست، بلکه به معنای رسیدن به قلههای اخلاقی است. وی با استناد به آرای شهید مطهری، خشم را به یک غده سرطانی تشبیه کرد که باید ریشهکن شود.
وی افزود: هدف صحیفه، خشک کردن ریشههای خشم و خاموش کردن آتشهای افروخته در جامعه اسلامی است. هنر، دور کردنِ مخالفان نیست بلکه هنر، حفظ آنها در درون جامعه و تلاش برای اصلاح ذات و کاهش فاصلههاست.
جامعهسازی با زبان مناجات؛ راهکار تربیت نسل جدید
صالحی در بخش پایانی سخنانش تفاوت میان «زبان تعلیمی» و «زبان مناجاتی» را تبیین و بیان کرد: زبان تعلیمی ممکن است گارد دفاعی ایجاد کند، اما زبان مناجاتی، قطرهقطره به جان راه مییابد و جامعهسازی میکند. این یک زبان ترکیبی است که سخن رسمی را در قالب مناجات میآورد. هدف ما تبدیل صحیفه به یک مدل انسانسازی است تا از طریق این زبان، نسل جدید را به سمت تربیت و ساختوساز فرهنگی سوق دهیم.
تبیین مأموریت صحیفه سجادیه؛ از هجرت پیامبر (ص) تا بازسازی نیروهای دین
حجتالاسلام اعوانی ، صحیفه پژوه نیز در این مراسم در سخنان خود با نگاهی به دعای دوم صحیفه سجادیه، پیوندی میان رنجهای پیامبر اکرم (ص) در مسیر رسالت و مأموریت معنوی امام سجاد (ع) برقرار کرد وبا استناد به کلمات نورانی امام سجاد (ع) گفت: چگونه پیامبر اکرم (ص) جان و هستی خود را در مسیر عزیز گرداندن دین خدا و ایجاد حاکمیت تشریعی الهی به سختی انداختند.
وی با تحلیل عبارت «هجر الی بلاد الغربه... لِعِزّ دینک»، بیان کرد: هجرت پیامبر (ص) صرفاً یک جابهجایی مکانی نبود، بلکه تلاشی عظیم برای برپا کردن حاکمیت خداوند در بستر جامعه بود.
این صحیفه پژوه گفت: هر پیامبری مبعوث شد تا با مقابله با طاغوت، حاکمیت تشریعی خدا را مستقر کند. اما چالش اصلی از آنجا آغاز شد که با آمدن دین حق، جبهه باطل برای حفظ سلطه خود، جنگ را آغاز کرد؛ همانگونه که در جنگهای احزاب و حنین شاهد آن بودیم.
حجتالاسلام اعوانی با تحلیل مأموریت امام سجاد (ع) در دوران پس از کربلا گفت: امام سجاد (ع) که وارث حقیقی کربلاست، میدانست که قیام امام حسین (ع) برای احیای دین بود، اما ضعف مردم باعث شد آن حاکمیت در زمان خود مستقر نگردد. از این رو مأموریت اصلیایشان در صحیفه سجادیه، تربیت نیروهایی است که برای درک معنای واقعیِ رکاب و قیام، آماده باشند.
وی تأکید کرد: امام سجاد (ع) با استفاده از دعاهای خود، در واقع در حال تربیت زیربنای فکری و معنوی جامعه بود تا همان مسیری را که پیامبر (ص) با رنج و هجرت آغاز کرده بودند، در نسلهای آینده تداوم بخشد.
حجتالاسلام اعوانی در ادامه سخنان خود، با نگاهی عمیق به مفاهیم صحیفه سجادیه، میان «دغدغههای شبانهروزی امام سجاد (ع)» و «چالشهای نظام اسلامی ایران» پیوندی ناگسستنی برقرار کرد. وی با تحلیل دعای چهل و هشتم صحیفه، از غمی بزرگ در دل امام سجاد (ع) سخن گفت؛ غمی که در روز عید قربان، برخلاف شادیِ ظاهری مردم، در وجودایشان موج میزد.
وی بیان کرد: دغدغه اصلی امام سجاد (ع)، نه مسائل شخصی، بلکه غارت حق و جایگزینی احکام تحریفشده به جای احکام الهی بود. وی افزود: امام سجاد (ع) با مشاهده اینکه خلفای واقعی الهی در برابر طاغوت و تحریف احکام ناتوان ماندهاند، در صحیفه سجادیه به دنبال راهی برای بازسازی نیروها و استقرار دوباره حاکمیت تشریعی خدا بود.
جمهوری اسلامی؛ پاسخ به دغدغه امام سجاد (ع)
حجتالاسلام اعوانی با نگاهی تاریخی به نظام جمهوری اسلامی ایران، آن را پاسخی به همان دغدغه امام دانست و گفت: جمهوری اسلامی با نام اسلام آمد تا حکومت را به نام دین برپا کند؛ دقیقاً همان چیزی که امام سجاد (ع) در دعاها برای آن تلاش میکرد. اما همانگونه که باامیرالمؤمنین (ع) رویارویی شد، با آمدن دین حق نیز جبهه باطل آغاز به کار کرد.
وی ، تمامی بحرانهای سیاسی ایران را در قالب یک قاعده کلی تحلیل کرد: هرگاه پرچم اسلام ناب بلند شود، جبهه باطل برای از میان برداشتن آن وارد عمل میشود. جنگ هشت ساله، فتنه ۸۸، حوادث ۹۸، جنگ ۱۲ روزه و اغتشاشات اخیر، همگی تکرار همان الگوی قدیمی هستند: جبهه باطل میخواهد با تحمیل جنگ و فتنه، مانع از استقرار حاکمیت حق شود. اماایستادگی نظام و ملت ایران، بازتاب همان دغدغه امام سجاد (ع) است؛ دغدغهای که شب و روز برای دفاع از اسلام، خوار کردن باطل و یاری حق، بر بالین و در قلب مؤمنان جاری است.
وی با استناد به نامه ۳۱ نهجالبلاغه و کلام حضرت علی (ع) به فرزندش، مفهوم «اتحاد وجودی» میان امام و پیروان را تبیین کرد و گفت: همانگونه کهامیرالمؤمنین (ع) فرزند خود را خودِ خویش مییافت، امام سجاد (ع) نیز با دغدغه دفاع از اسلام، با رنجها وایستادگیهای پیروان خود پیوندی وجودی برقرار کرده است؛ به گونهای که هر سختی که به دین میرسد، در قلب امام حک میشود.
هنر واقعی، بازتاب معارف صحیفه سجادیه در روح و کلام شاعر است
حجت الاسلام زکریا اخلاقی، شاعر نیز در این مراسم، به بررسی پیوند میان ادبیات معاصر و معارف صحیفه سجادیه پرداخت و از جایگاه والای شعری که از دل این صحیفه عظیم برمیآید، سخن گفت.
وی با اشاره به سیر تحول ادبیات مرتبط با صحیفه در سه سطح بیان کرد: تاکنون شاهد تلاشهای ارزشمندی بودهایم؛ از جمله منظوم کردن تمام صحیفه، و همچنین ترجمههای منظوم بخشهایی از آن در قالب رباعی و دوبیتی. اما فراتر از اینها، دستاورد بزرگتر، برداشتهای معارف است؛ یعنی زمانی که شاعر نه صرفاً برای ترجمه، بلکه برای بیان معارف صحیفه، از آن الهام میگیرد و با نگاهی شاعرانه، مفاهیم را در شعر خود جاری میسازد.
وی با تأکید بر کیفیت آثار برگزیده در جشنوارههای ملی، افزود: زیباترین آثار، آنهایی هستند که شاعر با سلیقهای والا و با الهام از مضامین آسمانی، معارف صحیفه را روشن میکند. در این حالت، شاعر صرفاً یک دعا را ترجمه نمیکند، بلکه از آن جام سرشار معارف، برای سرایش شعری در قالب مناجات و نیایش بهره میبرد.
اخلاقی در پایان، با نگاهی تطبیقی به سبک بزرگان ادبیات، گفت: همانطور که حافظ با الهام از گلهای قرآن، اشعار خود را با روح قرآن پیوند داد، شاعران امروز نیز باید بتوانند با الهام از صحیفه سجادیه، آثاری خلق کنند که در آن، معارف الهی با ظرأفتهای ادبی در هم آمیخته باشد.
در پایان این مراسم نیز از کتابهای گنجهای کامبرین نوشته مظفر سالاری و قهرمان جاودان عشق و حماسه نوشته سید علی محمد مصطفوی نژاد رونمایی شد.
گنجهای کامبرین نوشته مظفر سالاری را بهنشر منتشر کرده است. این رمان معاصر و ایرانی با نگاهی به زندگی نوجوانان روستایی در بستر تحولات اجتماعی و سیاسی، داستانی پرحادثه و پرکشش را روایت میکند. محوریت داستان بر جستوجوی گنج، دوستی، خانواده و دغدغههای معیشتی استوار است و فضای روستا و مناسبات سنتی آن را به تصویر میکشد. این رمان برای نوجوانان نوشته شده است.
قهرمان جاودان عشق و حماسه نوشته سید علی محمد مصطفوی نژاد شرح دعای دوم صحیفه سجادیه است که برگزیده برنامههای پایتخت صحیفه سجادیه ایران است. این کتاب اثری ماندگار در شناخت حماسه و عشق در فرهنگ اهلبیت (ع) است که در ۲۴۳ صفحه به بیان معارف اهل بیت (علیهم السلام ) میپردازد.
نظر شما