سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر» با هدف ایجاد زمینه تعامل میان دولت، صنعت نشر و شرکتهای دانشبنیان شکل گرفت. این مرکز که با هدفِ گذار از شیوههای سنتی و بهکارگیری راهکارهای نوین طراحی شده است، بهعنوان پلتفرمی برای همافزایی میان ناشران باسابقه و نسل جدید فناوران عمل خواهد کرد.
حضور شرکتهای دانشبنیان، و ارائه توانمندیهای آنها در حوزههای تولید محتوا، توزیع هوشمند، تبلیغ و ترویج کتاب، نشاندهنده تغییر مسیر صنعت نشر به سوی بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال است. تأسیس این مرکز بیانگر آن است که فناوری دیگر مفهومی بیگانه در صنعت کتاب نیست و جریان نشر کشور در حال گذار به مسیری است که در آن، نوآوری به ابزاری برای عبور از مشکلات قدیمی و ترسیم چشماندازهای جدید اقتصادی بدل شود.
تأکید بر نقش داده و هوش مصنوعی در تحول دیجیتال صنعت نشر
در شرایطی که فناوریهای نوین و تحول دیجیتال، شیوههای سنتی تولید، توزیع و عرضه محتوا را دستخوش تغییر کردهاند، صنعت نشر نیز بیش از گذشته نیازمند بهرهگیری از ظرفیت دادهها و فناوریهای نوظهور است. توسعه زیستبوم نوآوری در حوزه چاپ و نشر و حضور شرکتهای دانشبنیان میتواند زمینهای برای پاسخگویی به نیازهای جدید ناشران و افزایش بهرهوری در این صنعت فراهم کند.
کاظم آرمانپور، مدیرمسئول انجمن فرهنگی ناشران دانشگاهی، در گفتوگو با ایبنا بر ضرورت حرکت صنعت نشر به سمت تحول دیجیتال و بهرهگیری از حکمرانی داده تأکید کرد، او معتقد است که صنعت نشر امروزه در مسیر تحول دیجیتال قرار گرفته و باید از دادهها به بهترین شکل ممکن استفاده شود. حرکت به سمت دیجیتالی شدن و بهرهگیری از ابزارهای نوین، ازجمله هوش مصنوعی، میتواند آینده این صنعت را متحول کند.
وی با بیان اینکه مراکز فناوری و نوآوری میتوانند به فعالان حوزه نشر کمک کنند تا این مسیر را با سهولت و سرعت بیشتری طی کنند، صحبتهای خود را ادامه داد: شرکتهای دانشبنیان و فناورانی که در حوزههای مختلف فعالیت دارند، ظرفیتهای ارزشمندی برای حل مسائل صنعت نشر ایجاد کردهاند.
آرمانپور، با اشاره به برخی از این ظرفیتها اظهار کرد: فعالیت در حوزههایی مانند حقوق نشر، ویراستاری، بازاریابی و تولید محتوا، هر یک میتواند به ناشران در توسعه فعالیتهایشان کمک کند. فناوران و شرکتهای دانشبنیان میتوانند با ارائه راهکارهای تخصصی، بخشی از نیازهای صنعت نشر را پاسخ دهند.
مدیرمسئول انجمن فرهنگی ناشران دانشگاهی، همچنین بر اهمیت دسترسی و استفاده از دادههای موجود تأکید کرد و گفت: دادههایی که نهادهایی مانند خانه کتاب و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در اختیار دارند، میتواند در تعامل با مراکز فناوری و نوآوری به ابزاری مؤثر برای حمایت از ناشران و توسعه صنعت نشر تبدیل شود.
پُلی میان صنایع فرهنگی و اقتصادی
ابراهیم نبیونی، معاون فناوری پارک ملی فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی نیز با اشاره به ظرفیت صنایع فرهنگی، معتقد است، با توجه به اینکه حوزه صنایع فرهنگی، حوزهای است که هنوز میتواند بهعنوان یک مرکز درآمدزا در سطح کشور و حتی در دنیا مطرح باشد، از سوی مسئولان و حتی بازیگران این حوزه به نتیجه اولیه و اصلی نرسیده است. مراکزی مانند «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر» میتوانند کمک کنند تا مسئولان شناختی از حوزه تجاریسازی صنایع فرهنگی و همچنین ارزش افزودهای که این حوزه میتواند در بازار ایران داشته باشد، بهدست آورند.
به گفته او، این حوزه نسبت به حوزههای دیگر هیچگونه هزینهای ندارد و زمینه، زیرساختها و نیروی انسانی آن نیز فراهم است.
نبیونی بر ضرورت حمایت از این اقدامات تاکید کرد و گفت: هرچقدر بتوانیم رویدادها و برنامههای حمایتی را برای این مجموعه و شرکتهایی که در مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر» مستقر هستند را بیشتر کنیم، امید در مجموعههای دیگر برای حمایت و کمک در این سیستم، تقویت میشود.
وی همچنین افزود: وقتی به یک شرکت در این مرکز برای تجاریسازی کمک شود، مجموعههای دیگر نیز راغب میشوند با این مراکز و پارکها ارتباط بگیرند و برای فعالیتهای شرکت گام بردارند.
مرکز نوآوری چاپ و نشر افقهای تازهای پیش روی ناشران میگشاید
صنعت چاپ و نشر در سالهای اخیر، همزمان با گسترش فناوریهای دیجیتال و تغییر نیازها و شیوههای ارتباطی مخاطبان، با فرصتها و چالشهای جدیدی روبهرو شده است. در چنین شرایطی، توسعه فرهنگ نوآوری و ایجاد زمینهای برای تعامل میان ناشران، فناوران و صاحبان ایده میتواند به یافتن راهکارهای نو و ترسیم چشماندازی روشنتر برای آینده این صنعت کمک کند.
روز گذشته، پیشکسوتان صنعت نشر هم در این رویداد حضور داشتند، عبدالکریم جربزهدار، مدیر نشر اساطیر نیز با تأکید بر اهمیت فرهنگ نوآوری در دنیای امروز، گفت: هرچه درباره شگفتیها و مزایای نوآوری سخن بگوییم، باز هم کم گفتهایم؛ چراکه امروزه در عصر دیجیتال زندگی میکنیم و نمیتوان تأثیر گسترده و شگرف فناوری بر زندگی بشر را نادیده گرفت.
وی با اشاره به شتاب روزافزون پیشرفتهای علمی و فناوری افزود: فناوری نهتنها زندگی انسان، بلکه شیوه اندیشیدن و نگاه او به جهان را نیز متحول میکند. جهان هر لحظه در حال زایش و نو شدن است و فناوری نیز باید همگام با این تحولات، پیوسته مسیرهای جدیدی را پیش روی انسان قرار دهد. همین نو شدن، علاوه بر ایجاد شور و هیجان، زمینهساز خلاقیت و آفرینندگی است.
جربزهدار، با اشاره به ظرفیتهای مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر اظهار کرد: حضور گروهها، تخصصها و سلیقههای مختلف از شهرها و حوزههای گوناگون در کنار یکدیگر میتواند بسیار راهگشا باشد. این افراد میتوانند ایدهپردازی کنند و زاویههای تازهای را برای حل مسائل پیش روی صنعت نشر ارائه دهند.
وی ادامه داد: گاهی ممکن است مسئلهای سالها پیش روی ما باشد، اما حضور یک نگاه تازه یا طرح یک ایده جدید، ناگهان توجه ما را به راهحلی جلب کند که پیش از آن به آن فکر نکرده بودیم. این مراکز در واقع افق دید انسان را گسترش میدهند؛ تفاوت زیادی است میان اینکه از یک پنجره کوچک به آسمان نگاه کنیم یا از پنجرههای متعدد و گسترده، چشمانداز وسیعتری را ببینیم.
مدیر نشر اساطیر، با قدردانی از مدیران خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: باید به مدیرانی که همواره به دنبال خلق فرصتها و راههای جدید برای پیشبرد صنعت نشر هستند، خداقوت گفت. یکی از مشکلات بزرگ ناشران، گرفتار شدن در روزمرگی است، اما حرکت به سمت آیندهنگری و عبور از مسائل روزمره، نشانه یک نگاه پخته و بالغانه است.
جربزهدار بیان کرد: اینکه یک مجموعه به جای توقف در مسائل روزمره، برای فردا و آینده صنعت نشر بیندیشد، ارزشی بسیار بزرگ دارد؛ ارزشی که شاید نتوان بهسادگی آن را توصیف کرد.
ایجاد و تقویت چنین مراکزی میتواند زمینهساز پیوند مؤثرتر میان تجربههای ارزشمند فعالان باسابقه نشر و ایدههای نوآورانه نسل جدید باشد؛ پیوندی که با تداوم، نهتنها به حل مسائل روز صنعت نشر کمک میکند، بلکه میتواند این صنعت فرهنگی را برای مواجهه با تحولات فردا نیز آمادهتر و توانمندتر سازد.
تحول صنعت نشر با شبکهسازی میان کسبوکارهای نوآور
مهدی کاظمی، معاون نوآوری و راهبری پارکها و مراکز رشد سازمان تجاریسازی جهاددانشگاهی نیز با اشاره به برخی تجربیات جهانی در زمینه استفاده از فناوریهای نوین در صنایع فرهنگی، گفت: در حوزههای مختلف نوآوری و فناوری در کشور، بهویژه صنایع سخت و تکنولوژیک، مجموعههایی داریم که راهبر این حوزه هستند و جریان را پیش میبرند؛ اما در حوزه صنایع فرهنگی و نرم، متأسفانه هم جامعه جهاد دانشگاهی و هم عموم جامعه خیلی با این فضا آشنا نیستند و فرهنگ را همچنان یک مجموعه هزینهبر و فعالیتی میبینند.
وی ادامه میدهد: بهشکل پراکنده، در شبکه زیستبوم فناوری کشور، در پارکها و مراکز رشد، مجموعههای کوچک و بزرگی ایجاد شدهاند که ایدههایی در این حوزهها داشتهاند؛ ولی نه با هم شبکه هستند و نه مجموعهای وجود دارد که بتواند روی شبکهسازی آنها کار کند. حتی خیلی از آنها شناخته شده نیستند. ممکن است دو تا سه اسم معروف در ذهن بیاید، اما بقیه خیلی با این فضا آشنا نیستند.
کاظمی، معتقد است، وجود مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر»، در خانه کتاب و ادبیات ایران، میتواند این ظرفیت را ایجاد کند و چراغی در ذهن همه روشن شود که این حوزه هم میتواند جریان کسبوکار و نوآوری و ایجاد فضای مالی را برای خودش داشته باشد و محور شبکهسازی مجموعهها باشد تا به شکل گزارههای پراکنده یا مجموعههای کوچک نباشند و همافزایی اینها در کنار هم اتفاق بیفتد. این موضوع میتواند در جریان صنعت نشر کشور تحول ایجاد کند.
وی میگوید: بقیه مجموعههایی که در کشور فعال هستند، این مرکز را مانند بقیه مراکز نوآوری که صرفاً تعدادی شرکت قرار است در آن مستقر شوند نبینند، بلکه اگر میتوانند همکاری کنند، خودشان پیشقدم شوند اینجا محملی شود تا با جریان حوزه نشر کشور، در بحثهای مختلف، چه شرکتهای نوپا و نوآور و چه مجموعههای قدیمی و ریشهدار، این اتصال ایجاد شود و آن را خانه خودشان بدانند؛ همانگونه که خانه کتاب و ادبیات ایران، خانه حوزه نشر است، این مرکز را هم جریانی برای حوزه کسبوکارهای کارآفرینی و نوآوری ببینند.
اهمیت پیشتولید کتاب
مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» با نمایش کتابهای برگزیده جمهوری اسلامی ایران در جوایز مختلف مزین شده است. سیدعباس حسینینیک، مدیر انتشارات مجد، نیز گفت: باید از هر کاری که هر فردی بتواند در حوزه صنعت نشر کتاب انجام دهد، استقبال کرد. ممکن است در مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر» هم نواقصی وجود داشته باشد اما صددرصد با اصل وجود آن موافق هستم و حتی باید زودتر انجام میشد. با بازدیدی که از این مرکز داشتم، بهنظرم جای بسیاری از افراد یا شرکتهایی که در این حوزه فعال هستند، خالی است؛ مثلاً شرکتهای که در زمینه کتاب الکترونیکی فعالیت دارند، مانند فیدیبو، طاقچه و کتابراه.
حسینینیک، با اشاره به محتوای نامناسب برخی کتابها، عنوان کرد: کتاب مناسب و خوب، نوشته نمیشود، باید فکری کرد که کتاب بامحتوا نوشته شود چون مهمترین عامل فروش است. اقتصاد نشر و فروش کتاب به محتوای کتاب وابسته است؛ چون مخاطبان برای قشنگی کتاب نمیخرند، برای محتوای آن تهیه میکنند. وقتی محتوا ضعیف، با هوش مصنوعی و کپی تولید شده است، چرا مردم کتاب بخرند؟
وی ادامه داد: شرکتهایی که میتوانند در هماهنگی با پدیدآورندگان، مترجمان و ویراستاران درباره موضوعات دسته اول و کاربردی تولید محتوا داشته باشند، باید حمایت شوند، همچنین میتوان در همکاری خانه کتاب و ادبیات ایران با دانشگاهها، شرکتهای پیشتولید یا تولید محتوا در کتاب ایجاد کرد، بهنظرم این بخش بسیار مهم، کلاً مغفول مانده است. مهم پیشتولید فنی محتواست که مدیریت میخواهد. اگر این بخش مدیریت شود، به بخش اقتصاد نشر هم کمک میکند.
به گفته حسینینیک، همچنین جای اپلیکیشنهایی که میتوانند از هوش مصنوعی بهخوبی بهره ببرند و تجزیه و تحلیل کنند که یک کتاب چقدر با هوش مصنوعی تهیه شده و یا شرکتهایی که میتوانند اخلاق حرفهای نشر را بررسی کنند، در این مرکز خالی است. معتقدم که فقط نباید دنبال فروش و اپلیکیشنهای ساخت کتابهای الکترونیک باشیم. خانه کتاب و ادبیات ایران، میتواند از نواندیشان، جامعه دانشگاهی یا ناشران موثر دعوت کند و مشورت بخواهد، در این زمینه کمک کنند.
بهرهگیری از فناوری برای مقابله با تکثیر غیرقانونی
لابهلای بازدید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از مرکز کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر از شرکتهای مستقر و مصاحبهاش با خبرنگاران، ناشران در گفتوگو با مسئولان و مدیران وزارت فرهنگ به طرح مسائل و دغدغههای خود میپردازند، میلاد محمدی، مدیر انتشارات «کیمیای خاموش» را میبینیم که ازجمله فعالان حوزه نشر و فناوریهای نوین در این بخش است. او معتقد است، با توجه به مشکلات فزایندهای که گریبانگیر حوزه نشر شده است، از جمله قاچاق کتاب و تکثیر غیرقانونی، مرکز فناوری و نوآوری چاپ و نشر میتواند بسیاری از مشکلات را در این حوزه حل کند.
به گفته محمدی، اگر بتوان سامانههای اصالتسنجی را تسهیل کرد و با حمایت دولت و همچنین حمایت مراکز کارآفرینی و نوآوری که بهشکل تخصصی در صنعت نشر شکل میگیرند، این فناوریها را برای ناشران و مصرفکنندگان با قیمت تمام شده کمتری به دست مخاطبان رساند، میتوان این معضل تکثیر غیرقانونی را برطرف، دست جاعلان را کوتاه و چرخش نقدینگی در فضای نشر را به همان جریان درست بازگرداند.
وی بر لزوم حمایتهای دولت از این بخش تاکید کرد و گفت: بیشتر از تجهیز ساختمان، تسهیلات و وام، حمایتهایی است که در حوزه فناوری اطلاعات میتواند انجام شود، معتقدم که در حقیقت، خانه کتاب، با رسالت و جایگاهی که در فضای نشر کشور دارد، اطلاعات کتاب را نه فقط در اختیار ناشران بلکه این فناوری را برای تمام پلتفرمها و مخاطبان ایجاد کند تا دادههای بزرگی که طی چند دهه در خانه کتاب تجمیع شده، بهشکل رایگان در دسترس قرار بگیرد. و فصل جدیدی در صنعت نشر کشور باشد.
محلی برای کنار هم قرار گرفتن ایدهها
بهنظر میرسد که مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر» قرار است در همین نقطه نقش خود را ایفا کند؛ جایی برای نزدیکتر شدن صاحبان ایده و کسبوکارهای نوپا به ناشران و فعالان باسابقه و البته محلی برای گفتوگو میان صنعت نشر و نهادهای دولتی. شاید بتوان این مرکز را فضایی برای شنیدن دغدغهها و پیدا کردن راهحلهایی دانست که از دل تجربه و خلاقیت بیرون میآیند.
مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر» با هدف ایجاد زمینه تعامل میان دولت، صنعت نشر و شرکتهای دانشبنیان شکل گرفت. این مرکز که با هدفِ گذار از شیوههای سنتی و بهکارگیری راهکارهای نوین طراحی شده است، بهعنوان پلتفرمی برای همافزایی میان ناشران باسابقه و نسل جدید فناوران عمل خواهد کرد. حضور شرکتهای دانشبنیان و ارائه توانمندیهای آنها در حوزههای تولید محتوا، توزیع هوشمند، تبلیغ و ترویج کتاب، نشاندهنده تغییر مسیر صنعت نشر به سوی بهرهگیری از فناوریهای دیجیتال است.
تأسیس این مرکز بیانگر آن است که فناوری دیگر مفهومی بیگانه در صنعت کتاب نیست و جریان نشر کشور در حال گذار به مسیری است که در آن، نوآوری به ابزاری برای عبور از مشکلات قدیمی و ترسیم چشماندازهای جدید اقتصادی بدل شود. اکنون آنچه اهمیت دارد، تداوم این پیوند است؛ چرا که ایجاد این فضای فیزیکی تنها نخستین گام در مسیر تحول ساختاری است. موفقیت این مرکز در گرو آن است که با عبور از مناسبات تشریفاتی، به نهادی پویا برای رفع دغدغههای واقعی ناشران، مقابله با چالشهای بازار و در نهایت، ارتقای زیستبوم کتاب تبدیل شود. امید میرود این مرکز با جذب ایدههای خلاقانه و تبدیل آنها به راهکارهای اجرایی، بستری را فراهم کند تا صنعت نشر ایران بتواند با تکیه بر فناوری، سهمی شایسته و جریانساز در اقتصاد فرهنگ ایفا کرده و مسیری روشن برای مواجهه با تحولات آینده ترسیم کند.
نظر شما