سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، رضا حتمی، مدیرمسئول انتشارات حتمی: اگر تا چند دهه پیش، کتابهای رنگآمیزی تنها بهعنوان بخشی از دنیای کودکان شناخته میشدند، امروزه این آثار جایگاهی فراتر از یک سرگرمی ساده یافتهاند. رنگآمیزی اکنون بهعنوان ابزاری برای افزایش تمرکز، کاهش اضطراب، تقویت خلاقیت و کمک به آرامش روان، مورد توجه خانوادهها، مربیان، روانشناسان و حتی بزرگسالان قرار گرفته است. این تغییر نگاه، نشان میدهد که کتابهای رنگآمیزی دیگر صرفاً وسیلهای برای پُرکردن اوقات فراغت نیستند، بلکه میتوانند بخشی از سبک زندگی سالم و مراقبت از سلامت روان باشند.
سالهای اخیر، جامعه ایران همچون بسیاری از جوامع دیگر، دورههایی سرشار از فشارهای اقتصادی، پیامدهای همهگیری کرونا، نگرانیهای ناشی از تحولات منطقهای و شتاب روزافزون زندگی را تجربه کرده است. در چنین شرایطی، توجه به سلامت روان دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتماعی است. شاید به همین دلیل است که کتابهای رنگآمیزی برای کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان با استقبال بیشتری روبهرو شدهاند؛ زیرا این آثار، فرصتی هرچند کوتاه برای فاصله گرفتن از اضطرابهای روزمره، تمرکز ذهن و تجربه آرامش را فراهم میکنند.
رنگآمیزی فعالیتی ساده، اما عمیق است. هنگامی که فرد رنگی را انتخاب میکند و با تمرکز، بخشی از یک تصویر را کامل میسازد، ذهن بهتدریج از آشفتگیهای روزانه فاصله میگیرد. این تمرکز، مشابه آن چیزی است که در برخی تمرینهای ذهنآگاهی تجربه میشود؛ وقتی انسان برای دقایقی از هجوم افکار فاصله میگیرد و تنها بر لحظه اکنون، تمرکز میکند.
این نگاه، تنها بر تجربههای فردی استوار نیست. پژوهشهای منتشرشده در حوزه هنردرمانی نیز این تجربه را تأیید میکنند. ازجمله، مطالعه «نانسی کری» و «تیم کَسِر» که سال ۲۰۰۵ در مجله تخصصی Art Therapy منتشر شد، نشان داد رنگآمیزی الگوهای هندسی ساختاریافته، مانند ماندالا، در مقایسه با رنگآمیزی آزاد، میتواند به کاهش اضطراب کوتاهمدت و افزایش تمرکز ذهنی کمک کند. پژوهش دیگری که سال ۲۰۱۲ منتشر شد نیز نتایج مشابهی را گزارش کرد و بر ظرفیت رنگآمیزی ماندالا بهعنوان روشی مکمل برای کاهش استرس تأکید داشت.
رنگآمیزی برای کودکان نیز، تنها یک بازی نیست؛ بلکه تمرینی برای رشد است. این فعالیت به تقویت هماهنگی چشم و دست، افزایش دقت، رشد مهارتهای حرکتی ظریف، شناخت رنگها، پرورش خلاقیت و افزایش اعتمادبهنفس کمک میکند. از سوی دیگر، انتخاب رنگها و نحوه رنگآمیزی، گاه دریچهای برای شناخت بهتر احساسات و دنیای درونی کودک نیز به شمار میآید.
در دوره نوجوانی نیز رنگآمیزی میتواند فرصتی برای کاهش فشارهای تحصیلی، هیجانات ناشی از فضای مجازی و دغدغههای روزمره باشد. نوجوان در فضایی آرام و بدون قضاوت، زمانی را به خلق زیبایی اختصاص میدهد و همین تجربه، تمرکز، صبوری و آرامش بیشتری برای او به همراه میآورد.
شاید مهمترین تحول سالهای اخیر، استقبال گسترده بزرگسالان از کتابهای رنگآمیزی، بهویژه آثار ماندالا و طرحهای هنری، باشد. این استقبال نشان میدهد که انسان امروزه، بیش از گذشته به دنبال راههایی ساده، در دسترس و کمهزینه برای کاهش استرس و بازیابی آرامش روان است. البته رنگآمیزی جایگزین درمانهای تخصصی نیست، اما میتواند در کنار کتابخوانی، ورزش، هنر و سبک زندگی سالم، نقش مؤثری در ارتقای کیفیت زندگی ایفا کند.
از منظر صنعت نشر نیز، کتابهای رنگآمیزی دیگر محصولی حاشیهای نیستند. این آثار امروز بخشی از نشر آموزشی، فرهنگی، هنری و حتی حوزه سلامت روان را تشکیل میدهند. کیفیت طراحی، تنوع موضوعی، بهرهگیری از تصویرگران خلاق و توجه به نیازهای گروههای سنی مختلف، باعث شده است که این کتابها جایگاه ویژهای در بازار نشر پیدا کنند و مخاطبان بیشتری به آنها روی آورند.
طی بیش از دو دهه فعالیت در صنعت نشر و در تعامل مستمر با خانوادهها، مربیان، معلمان، کتابداران و مخاطبان، بهتدریج شاهد تغییر نگاه جامعه به کتابهای رنگآمیزی بودهام. همچنین گردآوری بیش از ۲۰۰ عنوان کتاب رنگآمیزی برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان، این فرصت را در اختیارم قرار داده است تا از نزدیک با نیازها و بازخوردهای مخاطبان آشنا شوم. تجربه نشان میدهد که استقبال از این آثار، تنها به دلیل جنبه سرگرم کننده آنها نیست؛ بلکه بسیاری از خانوادهها، رنگآمیزی را ابزاری برای ایجاد آرامش، افزایش تمرکز، تقویت ارتباط عاطفی میان والدین و فرزندان و حتی کاهش تنشهای روزمره میدانند.
امروزه بیش از هر زمان دیگری، جامعه ما به فرصتهایی برای آرام شدن نیاز دارد. گاهی این فرصت در دل یک کتاب، چند مدادرنگی و ساعتی همراهی با رنگها شکل میگیرد؛ تجربهای ساده که یادآور این حقیقت است که مراقبت از سلامت روان، از کوچکترین عادتهای روزمره آغاز میشود. شاید به همین دلیل باشد که رنگآمیزی، دیگر تنها یک فعالیت هنری نیست؛ بلکه زبانی آرام برای گفتوگوی انسان با ذهن و احساس خویش است.
نظر شما