به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در کازرون، سلسله بلیانیه، یکی از سلسلههای معروف مشایخ فارس در قرون میانی اسلام است و برخی چهرههای برجسته آن از جمله شیخ عبدالله بلیانی و شیخ امینالدین بلیانی، از برجستهترین چهرههای فارس محسوب میشوند. شهرت چهرههای برجسته سلسله بلیانیه تا آنجا که بود که شیخ صفیالدین اردبیلی در زمان حیات خود برای کسب راهنمایی، به دیدار شیخ عبدالله بلیانی آمد و پس از گفتوگوی بسیار با وی، به پیشنهاد این عارف کازرونی به سمت شیخ زاهد گیلانی رفت. چند دهه بعد، حافظ شیرازی نیز در بیت شعری معروف، یکی دیگر از چهرههای مشهور سلسلۀ بلیانیه، یعنی شیخ امینالدین بلیانی را ستود و او را در ردیف ابدال دانست.
دایرة الوجود که رسالهای نگاشته شده به زبانی عربی است، شناختهشدهترین اثر شیخ عبدالله بلیانی محسوب میشود. این رساله که مبلغ و پاسدار اندیشه وحدت وجود است با عناوین عینیة الوجود، دائرة الوجود، رسالة الاحدیه، وحدت مطلقه، رساله بلیانیه و مفتاح الغیب نیز از آن نام برده شده و نسخههایی چند از آن در کتابخانههای ایران، مصر و ترکیه موجود است. رساله دایرة الوجود را در برخی منابع به اشتباه به ابن عربی نسبت دادهاند. این رساله با وجود کوتاهی، مباحث مهمی را مطرح میکند که برای پژوهشگران این حوزه دارای اهمیت است.
اکنون این کتاب با تصحیح، تحقیق و ترجمه محمدهادی خالقزاده منتشر شده است. نویسنده در این کتاب علاوه بر معرفی اوحدالدین عبدالله بلیانی به طرح مباحثی در رابطه با وحدت وجود پرداخته و به تفصیل در مورد سه محور اصلی رساله دایرة الوجود مباحثی را مطرح کرده است.
وی همچنین ضمن معرفی نسخ موجود از این رساله در شیراز، تبریز، تهران، بیروت، بشیکتاش، مصر، توکیو و کتابخانههای مجلس، ملک و آستان قدس رضوی، متن و ترجمه آن را منتشر کرده است. خالقزاده با تصحیح متن عربی از روی چندین دستنویس موجود، تلاش کرده علاوه بر ارائه متنی پیراسته، آن را به فارسی روان ترجمه کرده و در مقدمه به تفصیل در مورد سه محور اصلی این رساله بحث نماید. کتاب دایرة الوجود در ۱۲۴ صفحه و با همکاری مشترک نشر قو و نشر کازرونیه منتشر شده است.
بنا بر آنچه عمادالدین شیخالحکمایی در مقدمۀ کتاب مفتاحالهدایه و مصباحالعنایه نوشته، شیخ عبدالله در حدود سال ۶۱۳ قمری متولد شد و از کودکی اهل سلوک بود. آوازی خوش داشت و شعر و ذکر به آواز میخواند. ابتدا از خلق کناره جست و ۱۱ سال در کوه به سر برد. سپس به صحبت زاهد ابوبکر همدانی پیوست و روش او را در زهد و عبادت پیش گرفت. او از پدرش امامالدین مسعود، خرقۀ تبرک و از شیخ اصیلالدین ابوالحسن علی بلیانی معروف به شیرازی، خرقۀ طریقت گرفت.
شیخ عبدالله بعدها مورد توجه و احترام ویژه مشایخ فارس قرار گرفت. جامی از کرامت او در برخورد با سعدی شیرازی و اظهار ارادت شیخ صدرالدین بن روزبهان بقلی به او سخن گفته است. چون شیخ صفی اردبیلی به طلب مراد به شیراز آمد، مشایخ شیراز او را به شیخ عبدالله بلیانی ارجاع دادند که «رتبتی رفیع دارد و مشارالیهِ جمیع فارس است». پس از گفتوگوهای بسیار، شیخ عبدالله، شیخ صفی را به شیخ زاهد گیلانی حواله داد.
حالات، کرامات، اشعار و سخنان نغزی از او نقل شده است. زرکوب شیرازی مینویسد سن او به ۷۰ سال رسیده و تاریخ وفات او را ۶۸۳ قمری میداند. اما محمودبن عثمان، جامی و اوحدی بلیانی، وفات او را ۶۸۶ قمری ذکر کردهاند. او پس از مرگ، در خانقاه خویش در بلیان به خاک سپرده شد و بقعۀ او اکنون زیارتگاه اهالی است. از شیخ عبدالله رسالهای عربی در تصوف باقی است.
شیخ عبدالله علاوه بر کتاب دائرة الوجود، آثار دیگری نیز داشته است. اهلورث به دو اثر دیگر از او با عنوان رسالهای در پاسخ بعض اخوان و نامهای به بعضی از برادران اشاره کرده است. از نام دو فرزند او نیز آگاه هستیم. اول بیبی نصرت خاتون که همسر شیخ امینالدین بلیانی بود و پس از عمری دراز که در زهد و سلوک گذراند در سال ۷۶۸قمری درگذشت. مزار او در محلۀ علیای کازرون باقی است. فرزند دیگر او نیز که در شمار مریدان شیخ امینالدین بلیانی است، سراجالدین نام دارد.
نظر شما