خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، ماشاالله ذراتی، کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی: امروزه با کوچک‌تر و پیچیده‌تر شدن جهان به واسطه رشد روز افزون وسایل ارتباط جمعی از قبیل اینترنت، ماهواره، پیامک، پست الکترونیک و ... معادلات گذشته در تنظیم روابط بین کشورها تا حدود زیادی به هم خورده و جای خود را به معادلات جدیدی داده است؛ به گونه‌ای که به جای به کارگیری مستقیم قوای نظامی، توجه قدرت‌ها به استفاده از قدرت نرم و ایجاد تغییرات از طریق مسالمت‌آمیز با به کارگیری شیوه‌های نوین مداخله در امور داخلی کشورها جلب شده است.
 
علاوه بر این، در این دوران رسانه‌ها به مثابه ابزاری اساسی برای اِعمال سیاست‌ قدرت‌ها به کار می‌روند و رقابتی جهانی در عرصه نبرد رسانه‌ای شکل گرفته است. 

در این میان جنگ نرم با هدف گرفتن فکر و اندیشه ملت‌ها نقش مهمی در سست نمودن حلقه‌های فکری و فرهنگی جوامع ایفا می‌کند. در این خصوص، امریکا سعی دارد با ارايه تعریف جدیدی از تروریسم و آزادی‌خواهی، جنگ نرم گسترده‌ای را علیه دیگر کشورها از جمله ایران شکل دهد. 

گسترش روحیه صلح طلبی ملت‌ها و جوامع و افزایش تنفر آن‌ها از جنگ و کشتار انسان‌ها، بالابودن هزینه‌های جنگ سخت و عدم نتیجه‌گیری از جنگ‌های اخیر همچون جنگ عراق و افغانستان و نیز تاثیرپذیر بودن بالای جنگ نرم از مهم‌ترین دلایل تغییر رویکرد قدرت‌های جهانی به خصوص آمریکا از جنگ سخت به جنگ نرم است. 

شاخصه‌ جنگ نرم، استفاده از ابزارهای تاثیرگذار در حوزه‌های فكری، هنری و فرهنگی است. مفهوم جنگ نرم دقیقا در مقابل جنگ سخت قرار دارد. در جنگ سخت از فشنگ گرفته تا موشک و هواپیما و در یک کلام ادوات نظامی؛ ابزارهای آن و گوشت و پوست انسان‌ها و تاسیسات نظامی و زیربنایی جامعه هدف این ابزارها هستند. اما در جنگ نرم کاملا بر عکس است. ابزارهای نوین جنگ نرم؛ فیلم، موسیقی، وبلاگ‌ها و وب سایت‌ها، بنگاه‌های خبری و در یک کلام رسانه‌های ارتباطی و فضای سایبر یا دیجیتال‌اند و جامعه هدف این ابزارها ذهن و اعتقادات اشخاص در بعد فردی و فرهنگ و ارزش‌های ملی در بعد اجتماعی‌اند.

اما در میان ابزارهای سنتی جنگ نرم "کتاب" کماکان جایگاه خود را حفظ كرده است و از قدمتی کهن و طولانی برخوردار است. 

امير مومنان علي (ع) درباره اهميت کتاب فرموده‌اند: "کتاب، غذاي روح بشر است" و در جاي ديگر بيان داشته‌اند: " کتاب باغ و بوستان دانشمندان است". ‌کتاب و کتابخانه شاخص پيشرفت و توسعه هر کشور به شمار مي‌روند. کتاب سنگ بناي فرهنگ هر کشور و بهترين وسيله براي ارتقاي سطح دانش و آگاهي مردم در عصر جنگ رسانه‌ای است. 

عرصه کتاب و نشر هر کشور نقشی فعال در جنگ نرم بازی می‌کند و متاسفانه به این کارکرد کتاب و نشر کمتر توجه شده است. در این میان تولید و انتشار آثار درخور که بر ارزش‌ها و اعتقادات و فرهنگ ما استوار و از محتوا و نگارش مناسبی بهره برده باشند، از مقتضیات جامعه نشر ماست. 

البته در سال‌های اخیر آثاری شاخص به خصوص در حوزه دفاع مقدس همچون کتاب‌های؛ "دا" و "بابانظر" به چاپ رسیده‌ که توانسته‌اند توجه مخاطبان زیادی به خصوص از قشر جوان و نوجوان ما را به خود جلب کنند. امروز کمتر کسی نامی از این دو اثر نشنیده است. استقبال بی‌نظیر مخاطبان از کتاب "دا" نشان از آن دارد که چنانچه آثار دفاع مقدس از محتوا و نگارش مناسب برخوردار باشند، کتاب می‌تواند به عنوان ابزاری کارآمد در جنگ نرم ایفای نقش کند. 

این آثار شاخص که در عرصه دفاع مقدس منتشر می‏شوند ابزارهایی از جنگ نرم‌اند که جنگ سخت ما و ارزش‌های ناب آن را در قالب جنگ نرم بیان می‏کنند و به تصویر می‌کشند. 

کافیست به وبلاگ‌هایی که راجع به کتاب و کتابخوانی است سری بزنید، خواهید دید که در اکثر آن‌ها کتاب "دا" مورد اشاره و بحث قرار گرفته است. بسیاری از گفت‌وگوها و کامنت‌ها در مورد اين اثر، مورد مطالعه نگارنده قرار گرفت و بی‌اغراق می‌گویم که تقریبا تمامی خوانندگان آن به شدت تحت تاثیر کتاب قرار گرفته و به تعریف و تمجید این اثر پرداخته‌اند. به عنوان نمونه یکی از این خوانندگان نوجوانی 17 ساله بود که موسیقی مورد علاقه خود را موسیقی متال، خواننده مورد علاقه خود را یکی از خوانندگان معروف غربی و کتاب مورد علاقه خود را "دا" عنوان کرده است. اینجاست که نقش کتاب به عنوان ابزاری موثر در جنگ نرم برجسته می‌شود و از این دست نمونه‌ها بی‌شمار است. 

در مورد کتاب "بابانظر" و مصاحبه با پرویز پرستویی، شاهد آن هستید که این بازیگر سرشناس کشور ما با آن که بارها و بارها در کسوت بازیگری به اجرای نقش‌های گوناگون پرداخته و در صنعت سینما فیلم‌های بسیاری را مشاهده كرده است، چگونه تحت تاثیر یک کتاب قرار می‌گیرد و با اشک‌های خود از تاثیر عمیقی که کتاب "بابانظر" در او ایجاد کرده سخن می‌گوید. 

یک کتاب می‌تواند اثری در افراد ایجاد کند که صدها فیلم و تصویر نمی‌تواند. به شرط آنکه شاخص‌های تاثیرگذاری داشته باشد. 

کتاب در ترويج فرهنگ دفاع مقدس که از مصادیق بارز جنگ نرم است نقش مهمی ایفا می‌کند. جا دارد به نقش کتاب در عرصه جنگ نرم بیش از پیش توجه شده و از خالقان و ناشران آثاری که در این راه گام بر می‌دارند حمایت‌های لازم صورت گیرد تا این روند ادامه پیدا کند. 

همچنان كه انتخاب "دا" به عنوان کتاب سال که جنگ تحمیلی ما را در قالب جنگی نرم بیان می‌کند، اتفاق خوشایند و پسندیده‌ای است.