به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، ديه، مجازات مالي است كه در عوض كشته شدن يا صدمه به يكي از اعضاي فرد، به ولي يا خود انسان صدمه ديده، داده مي‌شود، اما مقدار ديه انسان كامل يا هر يك از اعضاي او چقدر است؟ براي اين پرسش در شرع مقدس، قوانيني است كه در آنها به دقت، ديه انسان كامل و نيز ديه هر يك از اعضاي بدن او، ذكر شده و امروزه تحت عنوان «قانون مجازات اسلامي(ديات)» تدوين شده است. 

بر اساس مطالب كتاب، جوامع بشري براي ايجاد و حفظ نظم و امنيت، نيازمند قانونند و اين قوانين پرداخته دست انسان‌هايند. به عبارت ديگر، دستاورد فكري صاحب‌نظران جامعه‌اند. از اين‌رو، كاستي‌هاي فراواني نيز دارد. 

چه بسا در جامعه‌اي ـ‌بدون در نظر گرفتن عدالت و مساوات‌ـ قانون به نفع عده خاصي وضع شود و عده ديگري مظلوم واقع شوند و فريادرسي نيز نداشته، قادر به مقابله با اين ظلم قانوني نباشند. در ابعاد گسترده‌تر، كشوري با بسط و گسترش نفوذ خود بر ساير سرزمين‌ها، با گماردن حاكمان سرسپرده و به دست گرفتن مراجع قانونگذاري، بر جان و مال مردم ديگر كشورها حاكم شده، سرمايه‌هاي آنان را به يغما مي‌برد. به عنوان مثال، حكومت امپرياليستي آمريكا كه خود را قيم انسان‌ها و حاكم بلامنازع جهان مي‌داند، باتصويب قوانين مورد نظرش در تمام مجامع عمومي و خصوصي، اعمال قدرت مي‌كند.
 
اما قانوني كه تامين كننده سعادت بشر است و عدالت را در همه قرون و اعصار و بين جوامع ملت‌هاي مختلف رعايت كند و همگان را يكسان ببيند و ضررهاي مادي و معنوي جامعه را جبران كند و سبب انس و الفت بين انسان‌ها شود، تنها قانون خداوندي است كه از ناحيه خالق انسان‌ها بر رسولش(ص) نازل و به وسيله پيامبرش به انسان‌ها ابلاغ شده است و ائمه معصومين(ع) نيز مفسران و حافظان وحي الهي و بيانگران شيوه اجراي آن دستورها و قوانينند. 

علاوه بر ويژگي‌هاي فوق، قانون الهي، موجب آسايش خاطر انسان‌ها مي‌شود؛ يعني اگر كسي مرتكب خطا و گناهي شود كه مستحق كيفر باشد، با اعتقاد به الهي بودن قانون، به خود مي‌قبولاند كه گناه كردم و حكم خدا درباره من اجرا مي‌شود و در دنيا و آخرت رو سفيدم. 

نويسنده در اين كتاب اشاره مي‌كند كه در صدر اسلام، موارد زيادي داريم كه افراد گناهكار به محضر پيامبر(ص) و ائمه معصومين(عليهم‌السلام) شرفياب مي‌شدند و تقاضاي اجراي كيفر مي‌كردند تا تطهير شوند و وقتي كيفر اجرا مي‌شد، با خوشحالي اعلام مي‌كردند حكم خدا درباره من اجرا شده است. به طور مثال، در مورد سارقي كه براي اجراي حد سرقت به علي(ع) مراجعه كرد؛ وقتي اميرالمومنين(ع) دست او را قطع كرد، عده‌اي او را عليه حضرت تحريك كردند. او دست بريده‌اش را بلند كرد و گفت: «افتخار مي‌كنم كه دست مرا علي(ع) خليفه پيامبر(ص) و امام معصوم قطع كرده و حكم خدا درباره من اجرا شده است.» 

درباره قوانيني كه ساخته دست بشر است، عده‌اي معترضند و فرياد مي‌زنند كه چرا اين قانون وضع شده يا چرا اين قانون بايد اجرا شود، عده‌اي سرسختي نشان مي‌دهند و اگر هم تمرد نكنند، با رضايت خاطر آن را نمي‌پذيرند چون مي‌بينند قانون بشر به مرور عوض مي‌شود و اين تغيير و تحول‌ها، دليل نقص است و سبب سستي انسان در پذيرفتن آن خواهد شد. بنابراين، تن دادن به قانون الهي، آسان‌تر از پذيرفتن قانون بشري است. تنها قانوني كه نسل‌ها را حفظ كند، جامعه را معتدل نگه دارد و مانع تعدي و تفريط شود، قانون خداست و قانون ديات كه سبب حفظ نظم و امنيت و موجب التيام آلام زيان‌ديده و تشفي خاطر آنهاست، احكام الهي است. 

شارع مقدس اسلام براي محافظت و حراست از افراد جامعه در مقابل جرايم ضرب و جرح و قتل، احكام ديات را تشريع فرمود. ديات داراي مقررات و شرايط بسياري است كه بايد پس از بررسي‌هاي كافي به مرحله اجرا درآيد. قانون ديات، قانوني است كه حافظ جامعه و تامين‌كننده صلح و سازش بين طرفين دعواست و خسارت‌هاي وارده را جبران مي‌كند و كينه و كدورت را از قلب‌ها مي‌زدايد و سبب جلب رضاي خدا نيز مي‌شود.
 
«ديه در لغت؛ پيشينه ديه؛ ديه از نظر قرآن و احاديث و مشروعيت آن؛ ديه در متون فقهي؛ ديه در قوانين گذشته و حال؛ مورد ديه و مالك آن؛ تغييرناپذيري ميزان ديه؛ آيا ديه مجازات تلقي مي‌شود يا خير؟» عناوين فصول مختلف اين كتاب به شمار مي‌آيند. 

قاموس، كه كتاب لغت معتبري است، ديه را اين گونه معنا مي‌كند: «ديه خون‌بهاست كه حق كشته شده (قتيل) مي‌باشد.» راغب اصفهاني نيز در معجم ‌الفاظ قرآن مي‌فرمايد: «يقال لما يعطي في‌الدم دية؛ آنچه در خون (قتل) پرداخت مي‌شود، ديه نام دارد.» همچنين در لغت‌نامه دهخدا آمده است: « ديه مالي است كه بدل نفس مقتول به ولي او داده مي‌شود و از باب تسميه به مصدر است.» از مجموع مطالب نقل شده از كتاب‌هاي لغت در مي‌يابيم كه لغت‌شناسان گذشته و حال، ديه را به معناي مالي كه عوض نفس مقتول، به ولي او داده مي‌شود، معنا مي‌كنند. خلاصه، ديه يعني خون‌بها و جنبه مجازات مجرم را دارد. 

در ابتداي كتاب حاضر، متن تفريظ حضرت آيت‌الله مقتدائي، رئيس وقت ديوان عالي كشور و متن تفريظ حضرت آيت‌الله صالحي مازندراني، عضو محترم مجلس خبرگان رهبري به نويسنده اين اثر، نيز به چاپ رسيده است. 

در انتهاي اين اثر، معاني بعضي از لغات و اصطلاحاتي كه در اين كتاب ذكر شده‌اند نيز درج شده است. 

چاپ چهارم كتاب «ديه يا مجازات مالي» در شمارگان 1200 نسخه، 252 صفحه و بهاي 65000 ريال راهي بازار نشر شد.