به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) چهارمين نشست نقد و بررسي كتاب‌هاي برتر دوازدهمين دوره انتخاب كتاب سال دفاع‌مقدس با محوريت کتاب "شیخ شریف" نوشته جواد کامور بخشايش، عصر دیروز (دهم آذر 88) به همت نشر شاهد در کتابخانه ایثار و شهادت بنیاد شهید و امور ایثارگران برگزار شد.

جواد كامور بخشايش، نويسنده اثر و حجت‌الاسلام سعيد فخرزاده، يعقوب توكلي، حبيب يوسف‌زاده، عزت‌الله الوندي، احمد عربلو و فاطمه جلالوند به عنوان منتقدان در اين نشست حضور داشتند.

حجت‌الاسلام سعيد فخرزاده، فعال در زمینه تولید خاطرات انقلاب و جنگ، در ابتدای این جلسه با بیان این که حجت‌الاسلام و المسلمين محمدحسن شريف‌ قنوتي (شیخ شریف) نقش مهمی در مقاومت خرمشهر داشته و فرمانده معنوی جوانانی بوده که در روزهای ابتدایی جنگ بدون هویت نظامی و فرمانده از شهر خود دفاع کردند، گفت: بخش اول این کتاب در 160 صفحه شامل 38 مصاحبه از دوستان و نزدیکان و اطلاعات زندگی شیخ شریف است و بخش دوم با 120 صفحه به ضمائم، آثار و اشعار شیخ و اسناد اختصاص دارد.

وی با طرح این نکته كه در مقدمه این کتاب به نحوه فراهم‌سازی آن اشاره نشده است، تصریح کرد: بهتر بود در مقدمه کتاب روند شکل‌گیری و مشکلات و موانع مصاحبه‌ها عنوان می‌شد. همچنين نویسنده مخاطب را در فضای دوستانه ای قرار داده و خود را ملزم به بازگویی علت حوادث ندانسته است.

فخرزاده خاطرنشان کرد: عدم وجود پاورقی در توضیح خاطرات و توصیفات ضعیف به روند ارتباط کتاب با مخاطب ضربه وارد کرده و باعث شده که مخاطب احساس کند، كتاب فقط شخصیت پردازی و داستان سرایی كرده است.

این منتقد با اشاره به لزوم گویا سازی اسناد در پایان کتاب گفت: خوانانبودن اسناد در انتهای کتاب به مستندات نویسنده ضربه می‌زند و لازم است متن حرفچینی شده اسناد در چاپ‌های بعدی کتاب گنجانده شوند.

يعقوب توکلی، نویسنده و پژوهشگر، در ادامه این جلسه با تاکید بر این که کتاب شیخ شریف با دقت مورد ارزیابی متخصصان قرار نگرفته است، گفت: چاپ چند مقدمه در ابتدای کتاب و علنی شدن داستان اثر در آن ها، اشتیاق مخاطب را از بین می‌برد. همچنین در خصوص بیان حوادث تاریخی، آشفتگی و جابه‌جایی بین اجزا وجود دارد.

وی یکی از مشکلات ادبیات شهادت را تغییر ادبیات شفاهی عامیانه به ادبیات تاریخی دانست و اظهار داشت: در انعکاس این ادبیات مشکلات محاوره‌ای و گفتاری بسیاری وجود دارد و اعتماد ما به مصاحبه شوندگان باعث می‌شود که فکر کنیم ذهنیت آن ها سازمان یافته است. کتاب شیخ شریف به بازخوانی دقیق‌تری نیاز دارد.

عزت الله الوندی، داستان نویس و دیگر منتقد حاضر در جلسه گفت: تاریخ نگاری از جمله حرفه‌هایی است که وجود برخی لغزش‌ها در آن طبیعی است. حجم این کتاب با توجه به 38 مصاحبه بسیار کم است و به نظر می‌رسد که اطلاعات آن دست چین و به مخاطب تقدیم شده است. ولی می‌توان به این کتاب، با وجود بسیاری از مشکلات به عنوان مرجع استناد کرد.

وی با اشاره به ساختار زبانی کتاب و بیان این که نثر روانی ندارد، تصریح کرد: زبان این کتاب حالتی رسمی دارد و ریتم متفاوت آن به آشفتگی موجود در متن دامن زده است. به عقیده من این آشفتگی به علت عدم مدیریت اطلاعات در کتاب است.

الوندی به تصویر سازی رخدادهای کتاب در ذهن مخاطب اشاره کرد و ادامه داد: نویسنده در این کتاب نیازمند شگردهایی برای بیان اتفاقات زندگی شیخ شریف بوده تا خاطرات جذاب‌تر بازگو شوند.

حبيب یوسف زاده، نویسنده نیز در ادامه این جلسه با اشاره به دشواری‌های دسترسی به منابع زندگی نامه و بسته بودن دست نویسنده در این خصوص اظهار داشت: اگر سختی‌های کار در مقدمه کتاب بیان می‌شدند، بسیاری از کمبودهای اثر دیده نمی‌شد.

وی با اشاره به قابليت اين كتاب براي فيلم سازي افزود: بازخوانی دوباره اين اثر توسط محققان و فيلمسازان به شفافيت نقاط مبهم آن كمك مي‌كند.‌ همچنين می‌تواند بهانه‌ای برای مرور وقایع انقلاب و آغاز جنگ شود.

احمد عرب لو، داستان نویس در ادامه چهارمين نشست نقد و بررسي كتاب‌هاي برتر دوازدهمين دوره انتخاب كتاب سال دفاع‌مقدس، با تاکید بر این که کتاب "شیخ شریف" می‌تواند دستمایه نگارش زندگی نامه داستانی شود، گفت: بخش ابتدایی کتاب محکم و جدی است، اما نحوه شروع روایت براي خواننده جذاب نیست.

وی خاطرنشان کرد: در بخش پایانی کتاب انتشار تمامی ضمائم و فهرست‌ها و جزییات از حوصله مخاطب خارج است. همچنین به جنبه های ظاهری و فنی اين كتاب بی‌توجهی شده است.

در پایان این نشست، جواد کامور بخشایش، نویسنده کتاب "شیخ شریف" با اشاره به این که تمامی مصاحبه‌ها توسط فرزند شهید گرفته شده بود و نویسنده در آنها دخیل نبوده، تصریح کرد: منابع مکتوبی در مورد زندگی شخصیت اثر وجود نداشت و اين مساله منجر به ایجاد مشکلات فراوانی شد.

وی افزود: فراز و فرودهای زندگی شیخ شريف بسیار زیاد بودند. تمامی مستندات من در این کتاب از جنس تاریخ شفاهی اند و با کمی منابع روبرو بودم. 

كتاب "شيخ شريف"، شامل زندگي‌نامه و مبارزات حجت‌الاسلام و المسلمين محمدحسن شريف‌قنوتي،‌ نخستين روحاني شهيد دفاع‌مقدس، توسط موسسه چاپ و نشر عروج منتشر شده است.

اين اثر، رتبه اول گروه جُنگ و زندگي‌نامه غيرداستاني دوازدهمين دوره انتخاب كتاب سال دفاع‌مقدس را از آن خود كرده است.