به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مراسم نقد و بررسی کتاب شماره هفده از مجموعه «روزشمار جنگ ایران و عراق» در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس برگزار شد. این کتاب در دو جلد با عنوان‌های «نبرد در شیاکوه» و «نبرد چزابه» به قلم نعمت الله سلیمانی به رشته تحریر درآمده و انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس آن را روانه بازار نشر کرده است.

در نشست یاد شده علاوه بر نویسنده اثر،‌ سردار فتح الله جعفری و ید الله ایزدی هم به عنوان منتقد صحبت کردند و عرفان کریمی مجری- کارشناس نشست یاد شده بود.
 
برگزاری جلسات نقدی برای پر کردن یک خلاء
در ابتدای این جلسه عرفان کریمی که خود مسئولیتی در تولید مجموعه‌های روزشمار جدید مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس دارد، گفت: یکی از نقدهایی که به مجموعه آثار روزشمار جنگ ایران و عراق وارد می‌شود این است که بعد از انتشار این کتاب‌ها آن‌گونه که باید مورد نقد و بررسی قرار نمی‌گیرند و ابراز امیدواری کرد برگزاری این نشست‌ها بتواند خلاء یاد شده را پر کند.
 
وی درباره کتاب روزشمار شماره هفده هم گفت: این کتاب به بازه زمانی اول دی تا 30 بهمن سال شصت می‌پردازد. به دلیل تعدد اخبار سیاسی و نظامی و... تصمیم گرفته شد کتاب به صورت دو جلد منتشر شود.


کریمی با بیان اینکه در دوره مذکور سازمان رزم سپاه تشکیل شده، افزود: در این بازه زمانی عملیات ثامن الائمه و طریق القدس انجام شده و در جبهه‌، نیروها برای آماده سازی عملیات فتح المبین آماده می‌شوند. عراق هم مشغول تک زدن (حمله) به چزابه است. در حوزه امنیتی هم در داخلی ضربه‌‌ای به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) وارد شده است.
 
مجری- کارشناس نشست تاکید کرد: تشکیل مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس نیز در همین دوره صورت گرفت. این مرکز ذیل دفتر سیاسی سپاه با حکم محسن رضایی ایجاد شد.
 
مقطع پر حادثه دی و بهمن سال 60
در بخش دیگری نعمت الله سلیمانی، نویسنده کتاب دو جلدی روزشمار شماره هفده با درود به شهدای دفاع مقدس و انقلاب اسلامی به توصیف شرایط در دی و بهمن سال 60 پرداخت (قلمرو زمانی کتابش) و تاکید کرد: در این مقطع 15 ماه از حمله عراق به ایران زمان می‌گذرد و سه ماه می‌شود که عملیات ثامن الائمه انجام شده و آبادان از حصر خارج بیرون آمده است.
 
وی افزود: در این مقطع آبادان زیر آتش قرار دارد و خرمشهر نیز در اشغال عراق است و یکسری عملیات‌های چریکی در حال انجام هستند. از عملیات طریق القدس نیز مدت 15 روز می‌گذرد و شهر بستان آزاد شده است. عراق نیز مشغول پاتک‌هایی است. البته هنوز عراق به طور رسمی به اجرای موفق عملیات طریق القدس اذعان نکرده است.
 

وی با اشاره به شرایط اقلیمی منطقه هم گفت: در این 15 روز ابتدایی زمستان باران خوبی باریده است و عراق نتوانست از بخش زرهی خود استفاده کند البته ما هم چنین وضعی داشتیم؛ محله چزابه هم که نام ان به عربی برگرفته از «کذابه» (دروغ) است شکل رمل و رسی دارد. در تابستان آنجا توفان شن داشتیم و در زمستان منطقه گل آلود می‌شد.
 
عملیات «ذوالفقار» عراقی‌ها و واکنش ایران
سلیمانی با اشاره به بخش‌هایی از کتابش در ادامه توضیحاتی پیرامون عملیات‌های صورت گرفته در منطقه خرمشهر و شمال خوزستان داد و اینکه در مقطع مورد اشاره کتاب، عراق نمی‌دانست دقیقا ایران از کجا می‌خواهد عملیات کند با این حال نفوذی‌هایی اجرای عملیات را لو داده بودند.
 
وی توضیحاتی هم درباره یک عملیات عراقی‌ها موسوم به «ذوالفقار» داد که طی آن فشاری به نیروهای خودی وارد آمد و در مقابل رزمندگان عراقی با هفت الی نه بار حمله تلاش کردند پاسخ دهند و حاصل آن آزادسازی سه تپه در منطقه بود و در نهایت در بهمن سال 60 تپه‌های اصلی اشغال شده ایرانی هم آزاد شد.
 
این نویسنده دفاع مقدس در ادامه درباره عملیات 19 بهمن توسط رزمندگان ایرانی هم توضیح مختصری داد که شرح آن در کتاب روزشمار 17 آمده است. ضمن اینکه تاکید کرد عملیاتی در داخل هم علیه گروه مجاهدین خلق انجام شد که طی آن موسی خیابانی کشته شد.
 

اسنادی که از سردار جعفری سوختند!
سردار فتح الله جعفری، از فرماندهان میدانی در دوران جنگ نیز به عنوان منتقد کتاب روزشمار شماره 17 گفت: «چزابه» کلمه زیبایی است و من در جنگ تمام وقتم طی آن مقطع در این منطقه گذشت.
 
وی افزود: کتاب براساس اسنادی تهیه شده است؛ البته از 11 اسفند آن سال دفتر سیاسی سپاه آمد در منطقه و اسنادی را به صورت ضبطی جمع کرد. در چزابه دفتر یادداشتی داشتم که سوخت و در ان عملیات‌های سال شصت را نوشته بودم.
 
جعفری توضیحاتی درباره یک جلسه مهم در «گلف» داد که طی آن شهید صیاد شیرازی، حسن باقری و جمعی از فرماندهان شرکت داشتند و در آن حسن باقری تاکید کرده بود 4 منطقه از جمله چزابه اگر آزاد شود سرنوشت جنگ به نفع ایران رقم می‌خورد.
 
جلساتی مهم در زمستان 60
وی با اشاره به اینکه در ادامه این جلسه موضوع عملیات‌های دوازده‌گانه کربلا مطرح شد، افزود: سپاه توسط سردار رحیم صفوی،‌ سردار رشید و حسن باقری طرحی را آماده کرد. ارتش هم یک طرح عملیات داد؛ ارتش در طرح خود 8 مورد را گفته بود که به خاطر آن نباید عملیات انجام شود. در نهایت شهید صیاد شیرازی طرح سپاه را پذیرفت و فرماندهی را به سپاه واگذار کرد.
 
در ادامه هم سردار جعفری خاطراتی از عملیات طریق القدس تعریف کرد.
 
در بخش دیگری وی با بیان اینکه از ابتدای آماده سازی کتاب‌های روزشمار حضور داشتم گفت: در این کتاب‌ها با ادامه آماده سازی آن مسائل نظامی‌اش پر رنگ‌تر شد. ضمن اینکه رویکرد کتاب‌ها بهتر شده است.
 
وی با بیان نقدی مبنی بر اینکه همه اسناد جنگ را نمی‌توان از منابع مکتوب و فایل صوتی بیسیم‌ها تهیه کرد، افزود: همه حرف‌ها در بیسیم مشاهده نمی‌شود برای همین حرف کسانی که در جنگ بودند نیز مهم هستند. البته به مرور زمان برخی حرف‌های‌شان در آن زمان را فراموش کرده‌اند. با این حال نمی‌توان فقط متکی به صوت‌های بیسیم کتاب تهیه کرد.

 
کتاب‌های روز شمار منحصر به فرد است
ید الله ایزدی دیگر منتقد حاضر در جلسه نیز با گرامی‌داشت یاد شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به‌ویژه شهدای راوی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس گفت: در این جلسه درباره اهمیت آثار روزشمار چیزی نمی‌گویم چون خودشان معرف خود هستند. مشابه چنین کتاب‌هایی در کشور وجود ندارد و برای همین از بنیان‌گذاران این کتاب‌ها همچون آقایان شیخ الاسلام، درودیان و بنیان گذارانش باید یاد کرد.
 
وی افزود: در این کتاب‌های روزشمار نقش آقای نخعی برجسته است و همه کسانی که در مرکز کار کردند به نوعی خودشان را شاگرد او می‌دانند.
 
ایزدی سپس گفت: این کارهای روزشمار در مرحله اول سند پژوهی هستند. در این نوع کارها یک سند پژوهی انجام می‌دهیم اما به تجربه می‌گویم همه آنچه در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس وجود دارد کل داشته‌های مرکز نیست.
 
کتاب شماره هفده پیوسته با روزشمار قبلی جنگ
وی با اشاره به اینکه در گذشته پیدا کردن بخشی از رویکرد آثار روزشمار در قالب شورایی در مرکز اسناد تعیین می‌شد این وضعیت را در حال حاضر دچار تغییراتی ارزیابی کرد و افزود: در مورد کتاب روزشمار شماره هفده یکی از اتفاقات خوب پیوستگی آن با گذشته است و این پیوستگی لاجرم از رویدادهای آن مقطع بوده و نویسنده کتاب به روزشمار پیشین آقای لطف الله زادگان مراجعه کرده است.
 
وی با اشاره به تحولات نظامی در جبهه‌ها در برهه زمانی کتاب روزشمار شماره هفده گفت: در آن مقطع 18 تیپ جدید شکل گرفت که این موضوع در کتاب ردپای ضعیفی دارد و نیاز بوده تا نویسنده کار پژوهشی تکمیلی انجام دهد. در اینجا باید نویسنده تولید منبع و مصاحبه می‌کرد.
 
ایزدی یکی دیگر از نقدهای کتاب روزشمار هفده را در لید نویسی (مقدمه نویسنده) عنوان کرد و افزود: در متن کتاب هم افعال مجهولی وجود دارد که زیاد استفاده شده‌اند.
 

بعضی نقدها به کتاب شماره هفده روزشمار جنگ
وی همچنین با بیان اینکه بعضی از جاهای کتاب روزشماره شماره هفده دچار کلیشه است گفت: جای بعضی اسناد در کتاب خالیست و در بخش عکس‌ها نیز ضعیف عمل شده است؛ اصل نبرد شیاکوه نیز در کتاب آقای لطف الله زادگان اشاره شده، بنابراین عنوان کتاب باید با اسمی غیرنظامی انتخاب می‌شد. ضمن اینکه کتاب با افزودن سندها می‌شد در سه جلد منتشر شود.
 
سلیمانی خواه در پایان این نشست ضمن تاکید بر اینکه با خلاصه نویسی موافق نیست چرا که کتاب‌های روزشمار یکبار برای همیشه نوشته می‌شوند، به تاکید این موضوع پرداخت که امکان افزودن جلد سوم وجود نداشت و مورد موافقت مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس قرار نگرفت.
وی در پاسخ به نقدی از ایزدی که گفته بود نویسنده روزشمار باید نقش دانای کل را داشته باشد، این‌طور پاسخ داد: من نمی‌توانم در این کتاب نقش دانای کل را داشته باشم و باید هم زمان با تحولات و اتفاقات پیش بروم. نمی‌توانم –در لید- بگویم در آینده چه اتفاقی می‌افتد.