ذوالفقار دانشی، مترجم و از چهرههای شناخته شده روزنامهنگاری علم و نجوم آماتوری و ویراستار کتاب در حوزه فضا در گفتوگو با خبرنگار ایبنا معتقد است؛ «در بازار کتابهای فارسی، عناوین فراوانی در مورد نجوم، فضا و فضانوردی وجود دارند؛ بسیاری از آنها از دقت علمی لازم برخوردار نیستند و آنهایی که از طرف مدرسان و کارشناسان باتجربه معرفی میشوند، عمدتاً قدیمی و خلاصهاند.»
وی با اشاره به کیفیت کتابها در حوزه فضا در یک دهه اخیر معتقد است؛ «روایت ساده، ترجمه دقیق، دقت علمی بالا، اطلاعات بهروز، گرافیک جذاب و استفاده فراوان از عکس، تصویرسازی، نمودار و اینفوگرافیک در کنار کیفیت بالای چاپ؛ از ویژگیهای این کتابها به شمار میروند.»
همواره دایرةالمعارفها در انتقال دانش به ویژه دانش روز یکی از محبوبترین کتابها در جهان هستند. در ایران نزدیک به یک دهه میشود که با ورود این کتابها به دنیای فضا، فضانوردی، نجوم و آسمان شب، افراد زیادی به این شاخه از علم جذب شدند. بی شک درج تصاویر انتخاب شده با متن و محتوای بروز باعث شده است مخاطبان درک روشنتری از این مباحث داشته باشند.
دانشی در ادامه ضمن پیشنهاد برخی از بروزترین کتابها در این زمینه معتقد است؛ «همواره یکی از دغدغههای علاقهمندان به فضا خواندن کتابهایی است که موضوعات شگفتانگیز و مهم این علم را بررسی کرده باشند؛ در واقع آنها میخواهند با خیالی راحت و مطمئن وارد دنیای نجوم، فضا و فضانوردی شوند.»
در ادامه به معرفی چند دایرةالمعارف جدید در این عرصه با ترجمه و ویراستاری این مترجم میپردازیم؛
کتاب «دایرةالمعارف مصور فضانوردی» از انتشارات سایان یکی از جدیدترین آثاری است که بی شک با رویکردی جدید به شرح فضانوردی و چالشهایش پرداخته است. در واقع این اثر ترجمه بهروزشده از واژه «Spaceflight: the complete story, from Sputnik to Curiosity, DK-Smithsonian, 2019» است که به مرور کامل و جامع تاریخچه فناوری موشکی و سفرهای فضایی میپردازد. اطلاعات درج شده در این اثر جزو تازهترین یافتههای علم فضا است.
به گفته دانشی فصلهای چهارم و پنجم این کتاب به ایستگاههای فضایی اسکایلب و سالوت، مأموریت مشترک آپولو-سایوز و کار در فضا که شامل شاتلهای فضایی و ایستگاه فضایی میر، پروژه شاتل شوروی، میشود، پرداخته است.
این ویراستار کتابهای علمی معتقد است؛ «ماهوارهها و کاوشگرهای فضایی موضوع مورد بحث فصل ششم است که نویسنده تلاش کرده است در فصل هفتم نگاهی به آینده داشته باشد و با طرح موضوعاتی چون ایستگاه فضایی بینالمللی، کپسولهای جدید، انقلاب تجاری و آینده کتاب خود را به اتمام رسانده است.»
شگفتی فضا در قاب تصویر و متن
از دیگر کتابهایی که به علاقهمندان در هفته جهانی فضا پیشنهاد میشود، «دایرةالمعارف مصور شگفتیهای فضا» است. این اثر که ترجمهای از «Smithsonian Super Space Encyclopedia, DK, 2019» است و در شمار کتابهای جدید «Super Encyclopedia» از انتشارات DK دستهبندی میشود که ناشر، گرافیک و هنر ارائه محتوای خود را در بالاترین سطح ممکن در دنیای حاضر ارائه کرده است.
دانشی درباره این اثر میگوید؛ «کتاب دایرةالمعارف مصور شگفتیهای فضا با مروری بر «ترین»های عالم، شما را به دنیای نجوم و فضا میبرد و در این مسیر از تصاویر بزرگ رنگی، اینفوگرافیکهای جذاب و البته دادههای دستهبندیشده و حیرتانگیز بهره میگیرد.»
به گفته وی، موضوعاتی چون؛ عالم، تاریخچه و تحول آن، اجرام مختلف پراکنده در آن و چگونگی رصد عالم؛ همچنین بررسی فضای داخلی و خارجی منظومه شمسی و دیگر موضوعات درباره ستارگان و سیارات فراخورشیدی و کاوشهای فضایی و انسان در فضا مواردی است که نویسنده در کتاب به آنها پرداخته است.
از زمین تا لبه جهان
در ادامه یکی دیگر از آثاری که چندی پیش به عنوان نامزد جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را به خود گرفت، میپردازیم. «دایرةالمعارف مصور فضا، از زمین تا لبه جهان» که ترجمه به روز شده از «Space: From Earth to the Edge of the Universe, DK, 2010» است.
و انتخاب آخر از مجموعه پیشنهاد برای خواندن کتاب در هفته جهانی فضا به کتاب «دایرةالمعارف مصور اسرار ستارگان» اختصاص دارد. این کتاب، ترجمه بهروزرسانیشدهای از کتاب «The Stars, DK, 2016» است. در بخش نخست «اسرار ستارگان»، مخاطب با مفاهیم اخترفیزیکی، تحول ستارگان و کیهانشناسی نوین آشنا میشود. بخش دوم به توضیح آسمان شب، صورتهای فلکی و اجرام ستارهای و غیرستارهای موجود در آنها میپردازد. هر صورتفلکی بهتفصیل معرفی شده و نام خاص بیشتر ستارگان و ویژگیهای فیزیکی آنها فهرست شده است. صفحات آخر نیز به معرفی منظومه شمسی و جدولهای مرجع اختصاص دارد.
«دایرةالمعارف مصور اسرار سیارهها» دیگر کتابی است که در سال جاری منتشر شده است. این کتاب، ترجمه بهروزشدهای از «The Planets: the definitive visual guide to our solar system, DK, 2014» است. گردآوری آخرین یافتههای تحقیقاتی در مورد اجرام منظومه شمسی، بازنویسی آنها به زبان ساده و ارائه مطالب در قالب نمودارها و اینفوگرافیکهایی که نمونهشان در منابع دیگر کمتر یافت میشود، مهمترین ویژگی این اثر است.
دانشی درباره این اثر میگوید؛ «در این کتاب مانند بسیاری دیگر از کتابهای منظومه شمسی، سفر خود را از خورشید آغاز میشود و مخاطبان با اجرام منظومه به ترتیب فاصله دیدار میکنند. در هر فصل با ساختار آن جرم سماوی آشنا میشوند، سطح آن را بر اساس مشاهدات کاوشگرهای ارسالی بررسی میکنند، همچنین نگاهی به نقشه عوارض سطحی آن میاندازند و به یکی از جذابترین مناطق کشفشده در آن سفر میکنند.»
نظر شما