دكتر مسعود اميد، عضو هيات علمي دانشگاه تبريز، در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اظهار كرد: اين اثر مشتمل بر اصطلاحات فلسفي پنج فلسفي‌انديش است كه دو نفر آنها متعلق به غرب و سه فيلسوف نيز اسلامي‌اند. اصطلاحات فلسفي دكارت، كانت، علامه طباطبايي، استاد مطهري و علامه جعفري در اين اثر مقايسه شده‌اند.

وي اين پنج متفكر را در حوزه تفكر فلسفي جديد برشمرد و گفت: اين سه فيلسوف مسلمان نيز به اين علت انتخاب شده‌اند كه آنان به استقبال مباحث فلسفي جديد رفتند و اصطلاحات فلسفي را پس از مواجهه با فلاسفه‌اي نظير دكارت و كانت تعريف كردند. همين امر سبب فراهم آمدن امكان مقايسه فلاسفه جديد غرب با متفكران معاصر اسلامي مي‌شود.

دكتر اميد ادامه داد: نخستين نكته‌اي كه در باب تفاوت اين كتاب با ساير فرهنگ‌هاي اصطلاحات فلسفي مي‌توان گفت، بررسي اصطلاحات پنج فيلسوف در آن است، در حالي كه ساير فرهنگ‌ها به بررسي اصطلاحات يك فيلسوف اختصاص دارند. همچنين به وجود آمدن امكان مقايسه فلاسفه مورد نظر در اين كتاب، تفاوت ديگر آن به شمار مي‌آيد.

وي توضيح داد: مفاهيم متعددي نظير عليت، وجود، زمان و مكان در نزد اين پنج فيلسوف وجود دارند كه با مراجعه به تعاريف هر يك از اين فلاسفه درباره مفاهيم مختلف، موضوعات و عناصر مختلف مباحث و همچنين اختلافات و اشتراكات آنان مشخص مي‌شوند.

نويسنده كتاب «مقايسه معرفت‌شناسي كانت و مطهري» كاربرد «شيوه اصطلاح‌شناسي فلسفي» در فلسفه مقايسه‌اي را موثر دانست و گفت: در دو مقاله پيشنهاد كاربرد اين شيوه را ارايه داده‌ام. در اين روش، تعاريف فلاسفه مختلف از مجموعه‌اي از اصطلاحات كنار هم قرار مي‌گيرند و از اين طريق تاكيد هر متفكر در توضيح اصطلاحات مشخص مي‌شود.

وي يادآور شد: با بررسي اصطلاحات پنج فيلسوف در اين كتاب، خواستم توجهات را به اين سو معطوف كنم كه ما مي‌توانيم امر مقايسه را در تعريف‌ها و اصطلاحات فلاسفه محقق كنيم. البته اين مقايسه يك پيش‌فرض دارد، مبني بر اين كه تفاوت فلاسفه نه تنها به اصول موضوعه آنها، بلكه به تعاريف اصطلاحات فلسفي آنها بازمي‌گردد. اگر تعاريف آنان از اصطلاحات را فرابگيريم، اختلافات و اشتراكات‌شان را درمي‌يابيم.

دكتر اميد يكي از دلايل بروز مجادلات در گفت‌وگوهاي فلسفي را بي‌توجهي به تعاريف نخستين از مفاهيم دانست و گفت: اگر از همان ابتدا تمايزها آشكار شوند، نحوه برخورد با طرف مقابل مشخص مي‌شود و به اين طريق، گفت‌وگويي واقع‌بينانه شكل مي‌گيرد. به گفت‌وگو واداشتن فلاسفه نتيجه مفيدي نخواهد داشت، مگر اين كه ابتدا تفاوت مبناي فكري‌شان را دريابيم.

به گفت وي، اين كتاب نشان مي‌دهد كه مجموعه‌اي از اشتراكات و اختلافات خلاف انتظار در ميان اين فلاسفه وجود دارد. براي مثال، در كتاب‌هاي فلسفي خوانده‌ايم كه استاد مطهري و علامه طباطبايي با كانت در باب ماهيت رياضيات اختلاف فاحش دارند، در حالي كه مقايسه‌هاي اين كتاب نشان مي‌دهد كه آنان در اين باره اشتراك زيادي با يكديگر دارند! نمي‌توان گفت كه دو فيلسوف به طور كامل مخالف يا موافق با يكديگرند، چرا كه اين اختلاف و اشتراك، نسبي است.

وي كه تاكنون كتاب‌هايي با رويكرد مقايسه و تطبيق فلاسفه غرب و شرق نوشته است، درباره دليل چنين رويكردي در كتاب‌هايش گفت: ما در جهان مدرن با روابط حاكم بر آن زندگي مي‌كنيم، جهاني كه مسايل جديدي در حوزه عمل و نظر پيش پاي ما گذاشته است. از همين رو، بايد ديد انديشه و عمل ما تا چه اندازه با اين جهان مدرن توافق دارد.

دكتر اميد ادامه داد: ما با غربيان در جهاني مشترك زندگي مي‌كنيم و روابط سياسي، اقتصادي و اجتماعي با يكديگر داريم. بنابراين، براي رسيدن به يك هم‌زيستي آرام و كم‌تنش بايد امكانات را سنجيد و به زباني مشترك رسيد. اگر اين زبان مشترك وجود نداشته باشد، بديهي است كه قادر به برقراري ارتباط و هم‌زيستي آرام با يكديگر نيستيم.

وي يادآور شد: جهان مدرن ويژگي‌هايي دارد كه در سياست، فلسفه و حقوق آن منعكس شده‌اند. من در كتاب‌هايم در پي بررسي اين مساله‌ام كه چگونه مي توانيم با فهم فلسفي غرب گفت‌وگو كنيم و آيا اساسا زمينه مشتركي براي اين گفت‌وگوها وجود دارد. بايد به دنبال زبان، غايت، اصول موضوعي و پيش‌فرض‌هاي مشترك با غرب بود تا توافقات ما بيش از تسامحات ما باشد.

كتاب «فرهنگ اصطلاحات فلسفي» در 400 صفحه شامل 20 صفحه نمايه موضوعي با بهاي 120000 ريال از سوي انتشارات شفيعي منتشر شده است.