خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 21 مهر 1400 ساعت 10:20 https://www.ibna.ir/fa/note/312184/سوئتونیوس-روایت-او-جنون-قساوت-نرون-جانشین-قیصر-کلادیوس -------------------------------------------------- بازخوانی تاریخ باستان از نوشته‌های مورخان آن روزگار عنوان : سوئتونیوس و روایت او از جنون و قساوت نرون و جانشین قیصر کلادیوس -------------------------------------------------- سوئتونیوس در کتاب «زندگی قیصرها» از فرمانروایی و زندگی و خلق‌وخوی نرون، که سال 54 میلادی در چنین روزی (13 اکتبر) جانشین قیصر کلادیوس شد -و قدرت را در روم به دست گرفت-می‌نویسد. متن : خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- مرتضی میرحسینی: پیش از هر چیز چند جمله درباره سوئتونیوس، که می گویند حوالی سال 70 میلادی متولد شد، در چند شغل دیوانی به امپراتوری روم خدمت کرد و گویا مدتی مسئول کتابخانه دولتی شهر رُم و دوره ای هم رئیس بایگانی امپراتور هادریانوس بود. به جز زبان مادری اش، یعنی لاتین به زبان و ادبیات یونانی هم تسط داشت. خلاصه اینکه او هم مردی فرهیخته بود (که آن زمان مطالعات ادبی و مناصب دیوانی در پیوند باهم بودند) و هم به اسناد و گزارش های رسمی و بایگانی های حکومتی دسترسی داشت. چند کتاب با موضوعاتی مرتبط به زندگی عادی و فرهنگ و سیاست رومی ها نوشت که جز دو تا، همگی به کل از بین رفته اند و جز نامی از آن ها آن هم در کتاب های دیگران به جا نمانده است. آن دو اثر باقی مانده، یکی کتاب حیات مردان نامی نام دارد که بخش ادیبان آن از گزند روزگار محفوظ ماند و دیگری هم زندگی قیصرها که تقریباً کامل حفظ شد. این کتاب دوم، چنان که عنوانش نیز نشان می دهد شرح زندگی شماری از فرمانروایان رومی است که با یولیوس (ژولیوس سزار) شروع می شود و با دومیتیانوس به پایان می رسد. سوئتونیوس در این کتاب از فرمانروایی و زندگی و خلق وخوی نرون، که سال 54 میلادی در چنین روزی (13 اکتبر) جانشین قیصر کلادیوس شد و قدرت را در روم به دست گرفت نیز می نویسد که به نظرم یکی از جذاب ترین روایت ها درباره این فرمانروای رومی است (با ترجمه احد علیقلیان به زبان فارسی، نشر نی). در این باره آمده است: بسیاری از مردم پیش گویی های شومی درباره نشانه های تولد او کرده بودند. در میان این هشدارها حتی اظهارنظر پدرش نیز بود که در پاسخ به تبریک دوستانش چنین گفته بود: از من و زنم چیزی جز موجودی نفرت انگیز و فاجعه بار برای کشور در وجود نمی آید. نرون هنوز به سه سالگی نرسیده بود که پدرش مُرد و یازده سالش بود که قیصر کلادویس بعد از ازدواج با مادرش او را به فرزندی پذیرفت. هفده سالگی جانشین کلادیوس شد و می گویند در آغاز می کوشید چهره رئوف و بی آزاری از خودش نشان دهد، تا جایی که وقتی از او خواسته شد تا پای حکم مجازات مرگ مردی را امضا کند چنین پاسخ داد: کاش هرگز نوشتن را نیاموخته بودم! اما شخصیت واقعی اش بر کسی پوشیده نبود که در آغاز نشانه های وقاحت، شهوت پرستی، تجمل پرستی، آزمندی و ستگری اش تدریجی و پوشیده بود و می شد آن را به خطاهای جوانی اش نسبت داد اما حتی همان زمان نیز برای همه معلوم بود که این رذیلت ها نه به سبب جوانی بلکه ناشی از سرشت اوست. همین که شب فرامی رسید کلاه بردگان آزادشده یا کلاه گیس بر سر می گذاشت و به میخانه می رفت و در خیابان ها در پی سرگرمی پرسه می زد هرچند خود را به خطر می انداخت، چون عادت داشت به مردمی که پس از شام به خانه بازمی گشتند هجوم برد و هرکه را مقاومت می کرد صدمه زند و آنان را در گنداب رو اندازد و حتی به میکده ها حمله و آنها را غارت کند و بازاری در قصرش بنا کرده بود که در آنجا غنایم به دست آمده را به حراج می گذاشت و خود عواید آن را به جیب می زد. غالباً در جریان این جنجال ها ممکن بود چشمش یا حتی جانش را از دست بدهد. در واقع چیزی نمانده بود که به دست سناتوری که او به زنش تعرض کرده بود کشته شود. خودش را هنرمندی بزرگ و نابغه ای بی مانند می دید و گاهی برای مردم برنامه هایی هم اجرا می کرد. به شوخی یا جدی نوشته اند وقتی در حال آواز خواندن بود هیچ کس حتی برای ضروری ترین کارها اجازه بیرون رفتن از تئاتر نداشت. از این رو ادعا می شود که در هنگام نمایش او زنان زایمان می کردند و بسیاری که از شنیدن و تشویق کردن خسته می شدند چون درها همگی بسته بود پنهانی از دیوار می پریدند یا خود را به مُردن می زدند و برای خاکسپاری بیرون شان می بردند. مادرش را که با بازخواست های آزارنده از گفتار و کردار او و تأدیب او چنان آزرده اش کرده بود از خود راند و بعد دستور به قتلش داد. عمه خودش را هم که بزرگش کرده بود کشت. وقتی به دیدار عمه اش رفت که از شکم درد به بستر افتاده بود و بر طبق عادت گونه های کرک دار برادرزاده تازه بالغ خود را نوازش می کرد و از سر مهربانی به او می گفت وقتی برای اولین بار ریشت را بتراشی می توانم با خشنودی بمیرم و نرون رو به همراهانش کرد و ظاهراً به شوخی گفت همین دم آن را می تراشم! سپس به طبیبان دستور داد تا مقدار زیادی مسهل به زن بیمار بدهند و حتی پیش از اینکه بمیرد املاکش را ضبط و وصیت نامه اش را پنهان کرد تا همه چیزش به او برسد. در قساوت هایش تفاوتی بین غریبه و آشنا، و میان فقیر و ثروتمند نمی شناخت و هرکه را دلش می خواست، گاهی بی دلیل و گاهی به دلایل واهی می کشت. آتش زدن شهر رُم یکی از مشهورترین کارهای اوست. وقتی کسی ضمن گفت وگویی عادی این عبارت یونانی را وقتی من مُردم بگذار دنیا در آتش بسوزد نقل کرد، او در پاسخ گفت بهتر است بگوییم تا وقتی من زنده ام و چنین نیز کرد. زیرا پنداری از زشتی بناهای قدیمی و خیابان های تنگ و پرپیچ وخم دلش به هم خورده باشد آتش در شهر زد، و در واقع چنان آشکارا که تنی چند از کنسول های سابق وقتی در املاک شان به خادمان مشعل و آتش گیرانه در دست برخوردند جلودارشان نشدند. خودش روی برجی بلند ایستاده بود و آتش می نگریست و از آنچه زیبایی های شعله ها می نامیدش مسرور بود و لباس نمایش به تن کرده بود و آواز سقوط تروا را می خواند. قصه ستمگری ها و تصمیمات جنون آمیز نرون طولانی است، اما خلاصه اینکه عده ای از کسانی که مطمئن بودند به زودی از سوی او محکوم و قربانی می شوند باهم دست به یکی کردند و نقشه ای برای سرنگونی و قتل او کشیدند. نرون از نقشه آنان باخبر شد، اما دیگر کسی برایش باقی نمانده بود به کمک شان مانع اجرای نقشه شود. راهی جز فرار برایش باقی نمانده بود. همراه با چند نفر از خادمانش گریخت، اما موفق به فرار نشد. چون نمی خواست دستگیر و زجرکش شود، خودکشی کرد. می گویند در آخرین روز مدام تکرار می کرد چه هنرمندی با من می میرد!