خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) 14 اسفند 1393 ساعت 10:39 https://www.ibna.ir/fa/shortint/216151/علیایی-مدرسان-تولید-کتاب-توسط-دانشجو-انگیزه-ایجاد-کنند-باید-حقوق-خود-آشنا-باشد -------------------------------------------------- تألیف کتاب استاد به دست دانشجو / 13 عنوان : علیایی: مدرسان برای تولید کتاب توسط دانشجو، انگیزه ایجاد کنند/ دانشجو باید به حقوق خود آشنا باشد -------------------------------------------------- سعید علیایی، معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی با اشاره به لزوم توجه به همکاری دانشجو و استاد در تولید کتاب گفت: مدرسان دانشگاه برای تولید کتاب مشترک با دانشجو، ایجاد انگیزه کنند. متن : دکتر علیایی در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) درباره وضعیت همکاری مشترک مدرس و دانشجو در تولید کتاب اظهار کرد: با توجه به سیاستگذاری های نظام آموزش عالی، معیار هایی برای ارزیابی پایان نامه های دانشجویان تحصیلات تکمیلی درنظر گرفته شده است شامل محصولات پژوهشی همچون مقالات، طرح های پژوهشی و انتشار کتاب است. در مقایسه با مقاله، زحمت تولید کتاب بیشتر است معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی ادامه داد: دانشجویان این مقاطع انگیزه بالایی برای تولید مشترک محصولات پژوهشی با همکاری استادان خود دارند. فرایندتولید یک کتاب حتی اگر در حوزه ترجمه باشد، پر زحمت و وقت گیر است، اما در مقام مقایسه با فرایند تولید یک مقاله، زحمت تولید یک کتاب بسیار بیشتر خواهد بود واین در حالی است که تولید کتاب از نظر مالی و رتبه دانشگاهی چندان در کشورقابل توجه نیست. بنابراین دانشجویان تحصیلات تکمیلی در تهیه و ارائه محصولات فرهنگی کمتر به تولید کتاب توجه دارند. معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی درتشریح تمایل اندک دانشجویان تحصیلات تکمیلی به تولید کتاب گفت: دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای ادامه تحصیل در مقطع دکترا باید در دو آزمون مرکز سنجش و مصاحبه ای که از سوی دانشگاه برگزار می شود، امتیاز لازم را کسب کنند و البته سهم مصاحبه در پذیرش این دانشجویان بیشتر از آزمون سازمان سنجش است. موضوع مرز دانش، یعنی عملکرد متقاضی در حوزه دانش برای مصاحبه شوندگان بااهمیت است اما مقوله تولید کتاب در این حوزه جایی ندارد. علیایی عنوان کرد: بنابراین دانشجویان برای پذیرش و عضویت در هیأت علمی هدف گذاری می کنند و توجه خود را بر انتشار مقالات متمرکز می کنند ودر نتیجه برای تولید کتاب انگیزه چندانی باقی نمی ماند. بی میلی دانشجویان به تالیف و ترجمه به دلیل چرخه زمان بر وی با تأکید بر زمان بر بودن چرخهتولید کتابادامه داد: دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد که در نیمسال دوم تحصیل برای تهیه پایان نامه آماده می شوند، در عمل زمان چندانی برای همکاری مشترک با مدرس دانشگاه در تولید کتاب ندارند. در تجربه ای که با یکی از دانشجویان کارشناسی ارشدمدرتولیدکتاب مهندسی لیزر و مخابرات نوری فضای آزاد که در قالب ترجمه ــ تألیف تولیدشد، داشتم،خانم مهندس راد در پایان کاراذعان کرد کهبارها در طول ترجمه تصمیم به قطع همکاری گرفته است. نویسنده کتاب مقدمه ای بر فوتونیک درباره آسیب های همکاری مشترک استاد و دانشجو در حوزهتولید کتاب اظهار کرد: یکی از آسیب های این همکاری، حذف نام دانشجو یا اکتفا به یک قدردانی و تشکر در مقدمه است؛ موضوعی که انتظار دانشجو را برآورده نمی کند. سهم فرد در تولید محصول تعیین کننده است علیایی درباره رویکرد برخی مدرسان دانشگاه درباره رد قابلیت دانشجو در ورود به عرصه نشر کتاب گفت: این دیدگاه را قبول ندارم، چراکه در همه جای دنیا برای درج نام مشارکت کننده در یک فعالیت گروهی، به عنوان مثال در حوزه نشر، سهم فرد در تولید محصول تعیین کننده است. به عبارتی دیگر، درجه علمیدانشجو و استاد بودن فرد به هیچ وجه ملاک نیست. معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجاییافزود: ما نباید از پتانسل دانشجو بهره برداری کنیم و زمانی که مجموعه تلاش ها به محصول منجر شد، دانشجو را کنار بگذاریم. این آسیب در حوزه انتشار مقاله نیز وجود دارد، یعنی دانشجو مدعی است که از ابتدا تا انتهای مقاله را انجام داده و فقط ایده از سوی مدرس ارائه شده است. البته این نوع همکاری در صورتی که نام هر دو نفر در انتها درج شود، خالی از اشکال است. وی عنوان کرد: همکاری دانشجو در تولید کتاب را می توان به چند نوع تقسیم کرد؛ به عبارتی دیگر برخی دانشجویان در تولید کتاب فقط در اندازه یک حروف چین مشارکت دارند ودر مقابل دانشجویی است که با مطالعه محتوای منابع مختلف و بررسی مجددآنها در کنار مدرس دانشگاه به انتشار کتاب اقدام می کند. دانشجوباید به حقوق خود آشنا باشد رئيـس دانـشـکـده مـهندسـی بـرق و کـامپيوتر دانشگاه شهید رجایی در ادامه گفت: برای پیشگیری از آسیب های مختلف در حوزه تولید مشترک کتاب، دانشجوباید به حقوق خود آشنا باشد و به عبارتی دیگر اگر دانشجو سهم قابل توجهی در تولید کتاب داشته باشد، باید نامش به عنوان یکی از مؤلفان کتاب درج شود. علیایی درباره اقدام وزارت علوم، تحقیقات و فناوریدر حفظ حق دانشجویان مؤلف افزود: اگر در تولید مقالات، نویسنده نخست دانشجو و نویسنده دوم مدرس دانشگاهی باشد، نویسنده نخست را در ردیف استاد قرار می دهند. اصلی ترین دلیل این اقدام نیز ایجاد انگیزه در بین دانشجویان از سوی مدرسان است. بنابراین باید انگیزه کار گروهی را حتی در سطح منطقه ای افزایش دهیم. وی اظهار کرد: برای تقویت فعالیت های گروهی در عرصه نشر دانشگاهی و پیشگیری از آسیب های احتمالی، می توان برای مدرسی که نام یک یا دو نفر از دانشجویانی که در فرایند تولید کتاب با ویمشارکت داشته اندو استاد نام آ نهارا در شناسنامه کتاب درج کرده است، امتیازات علمی بیشتری در نظر گرفت. به عبارتی دیگر یکی از عوامل بی توجهی مدرس به درج نام دانشجوی همکار در تولید کتاب، دغدغه امتیاز و رتبه علمی است.