به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، بازگويي گوشه‌هايي از فعاليت نمايندگان ارمنيان در مجلس شوراي اسلامي، گفت‌وگوهايي كه دربردارنده بخشي از تاريخ شفاهي ارمنيان در قوه مقننه است و نيز بخش‌هايي از سخنراني‌هاي نمايندگان منتخب ارمنيان، برخي از مندرجات شماره ويژه «پيمان» را كه «مجلس و ارمنيان» نام گرفته است، شكل مي‌دهد. 

مقاله نخست، پژوهشي از علي ططري، رييس مركز اسناد و كتابخانه مجلس شوراي اسلامي است با عنوان: «جايگاه ارمنيان در تاريخ‌نگاري مشروطيت و مجلس». او در آغاز به ضعف‌ها و كاستي‌هاي تاريخ‌نگاري قوه مقننه يا مجلس مي‌پردازد و ضعف نگاه تاريخي و بازيابي نشدن اسناد را از دشواري‌هاي پيش روي محققان قلمداد مي‌كند. 

ططري در ادامه، موضوع بررسي جايگاه نمايندگان اقليت‌هاي ديني را در مجلس مورد توجه قرار مي‌دهد و آن را از جمله مباحثي مي‌داند كه بدان كمتر توجه شده است. راهكارهايي كه بايد در انجام چنين پژوهشي درنظر گرفته شوند، از ديگر مواردي اند كه در مقاله ياد شده، برشمرده شده اند. 

آنوشيك ملكي «نگاهي اجمالي بر حوزه‌هاي انتخاباتي ارمنيان در مجلس شوراي اسلامي» را بررسي كرده است. نويسنده، به تاريخچه موضوع مورد بحث و حوزه‌هاي انتخاباتي ارمنيان تهران و شمال، استان‌هاي آذربايجان شرقي و غربي، استان‌هاي خراسان، همدان و مناطق ديگر كشور مي‌پردازد. 

همچنين دكتر كارن خانلري مقاله‌اي در شناخت انديشه‌هاي خالاتيان ارايه كرده و ساختار فكري و عقيدتي او را بررسي كرده است. خانلري در جستار خود با رويكردي محققانه، مي‌كوشد به تحقيق در جزييات مقالات خالاتيان، بخشي از انديشه‌هاي او را مورد پژوهش و سنجش قرار دهد. 

آرپي مانوكيان چند مصاحبه با نمايندگان برگزيده ارمني انجام داده است و در نوشتار مفصلي با نام «نمايندگان منتخب ارمنيان در قاب تاريخ شفاهي مجلس شوراي اسلامي» به خوانندگان فصلنامه عرضه داشته است. مانوكيان ابتدا تاريخ شفاهي و اهميت آن را در تحقيقات تاريخي يادآوري مي‌كند و چنين روايتي را از تاريخ، منبع ارزشمندي براي شناخت زندگي شخصيت‌ها مي‌داند. 

بخش پاياني فصلنامه، مقاله‌اي از ادوارد هاروتونيان است كه «شهيدان ارمني جنگ تحميلي» نام دارد و به بررسي نقش ارمنيان در زمان هشت سال دفاع مقدس مي‌پردازد. ضمن آن كه دو كتاب با نام‌هاي «گل مريم» و «جنگ تحميلي هشت ساله و ارامنه ايران» را كه در زمينه جنگ تحميلي عراق عليه ايران و همراهي ارمنيان در دفاع از كشور منتشر شده، معرفي و ارزيابي مي‌كند. 

پنجاه و چهارمين شماره از فصلنامه «پيمان» (سال چهاردهم)، ويژه «مجلس و ارمنيان»، در 176 صفحه و به بهاي 2500 تومان چاپ و انتشار يافته است. فصلنامه «پيمان» به كوشش جمعي از پژوهشگران ارمني و همكاري محققان و نويسندگان فارسي زبان، براي معرفي مشتركات فرهنگي ايرانيان و ارمنيان و شناساندن بزرگان دانش و فرهنگ ارمني و آثار آنان، در دسترس پژوهندگان و خواستاران چنين مباحثي قرار مي‌گيرد.