نقد و بررسي كتاب «او همنشين فرشته‌ها بود» عصر روز گذشته(يكشنبه) در سراي اهل قلم خانه كتاب برگزار شد. اين كتاب نوشته سعيد روح‌افزا و برنده جايزه كتاب سال در بخش دين است. كاموس،‌ داور جايزه كتاب سال، ويژگي مهم اين اثر را تركيب داستان و مباحث آموزشي علم كلام و انديشه و زبان آن را الگو گرفته از قرآن دانست.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، نشست نقد و بررسي كتاب «او همنشين فرشته‌ها بود» يكي از آثار حوزه ادبيات ديني كودك و نوجوان، با حضور علي‌الله سليمي، دبير نشست، سعيد روح‌افزا، نويسنده و علي‌محمد رفيعي و مهدي كاموس، از كارشناسان ادبيات ديني كودك و نوجوان و از داوران جايزه كتاب سال، عصر ديروز(يكشنبه) در سراي اهل قلم خانه كتاب برگزار شد.

در ابتداي اين نشست، علي‌الله سليمي، دبير اين نشست به برخي ويژگي‌هاي كتاب «او همنشين فرشته‌ها بود» اشاره كرد و گفت: اين اثر نظير ساير آثار روح‌افزا با يك قصه آغاز مي‌شود. اين قصه‌ها توجه مخاطبان كودك و نوجوان به موضوع كتاب را جلب و آنها را به مطلب اصلي و فكري كتاب وارد مي‌كند. 

سپس علي‌محمد رفيعي درباره ضرورت مجموعه انديشه كه كتاب «او همنشين فرشته‌ها بود» يكي از مجلدات آن است، گفت: ضرورت علم كلام،‌ ضرورت بازنوسي اين علم و ضرورت بازنويسي آن براي نوجوانان، سه نكته قابل ملاحظه در لزوم نگاشته شدن اين مجموعه است.

وي علم كلام را يكي از ضروري‌ترين عوامل در معرفي دين و فلسفه آن دانست و گفت: پايه و مايه اين علم بر استدلال استوار است. متأسفانه به لحاظ استناد به حوزه‌هاي رسمي اين علم دچار كمبود پشتوانه‌ايم و متناسب با ميراث‌هايمان در علم كلام، متخصص كافي نداريم. نكته ديگر اين كه علم كلام از درون و بيرون پيشرفت‌هايي داشته است، بنابراين استفاده از منابع روزآمد در اين علم براي نوشتن آثاري براي مخاطب امروز ضروري به نظر مي‌رسد.

رفيعي ادامه داد: روح‌افزا و ساير نويسندگاني كه در حوزه آموزش مباحث ديني قلم مي‌زنند، در استفاده از متون خام ديني و احياي آنها مشكل مواجه‌اند، زيرا بايد راه نرفته سايرين را طي كنند. يكي از ساختارهاي كار روح‌افزا، دستمايه قرار دادن داستان‌هاي ديني و در برخي موارد داستان‌هاي دنيايي است. لازم به ذكر است كه اين كتاب نسبت به ساير آثار روح‌افزا از تمثيل‌هاي اندك برخوردار است. 

مهدي كاموس نيز در ابتداي سخنراني‌اش داستاني كوتاه از كتاب را خواند و به ويژگي‌هاي اين اثر اشاره كرد. وي گفت: نيازسنجي و انتخاب موضوع و مخاطب، يكي از ويژگي‌هاي قابل اهميت در اين كتاب است كه مخاطب عمومي دارد.

وي ويژگي ديگر اين كتاب را تركيب داستان و مباحث آموزشي علم كلام و انديشه برشمرد و گفت: روح افزا با رويكردهاي روان‌شناسي و اجتماعي به بحث كلام مي‌پردازد. اين زبان، الگو گرفته از قرآن است و قصه‌ها را با انديشه‌هاي بشري كه تأمين كننده سعادت اوست، پيوند مي‌دهد.

كاموس ادامه داد: ويژگي ديگر اين كتاب، محتوا و شيوه بيان آن است. درباره شيطان آثار بسياري نگاشته شده است، اما اثري كه به شرح شيطان جني و انسي و مبحث شيطان در وجود انسان با دوري از خرافات و روايت‌هاي ضعيف شود، در ميان اين آثار اندك است. بحث شيطان انسي اين كتاب پاسخگوي نياز انسان امروز است. نزديك بودن زبان اين اثر به زبان امروز و دنياي معاصر يكي ديگر از ويژگي‌هاي اين كتاب است.

در ادامه اين نشست، رفيعي درباره استدلال‌هاي كلام گفت: اين استدلال‌ها بر دو گونه برهاني و جدلي است. لازم به ذكر است كه در هنر مقوله زيبايي نيز مطرح است، زيرا خلاقيت و زيبايي دو عنصر مهم هنر به شمار مي‌آيند. هنرمند و نويسنده ديني با استفاده از ابزار هنر يك مفهوم ديني را نهادينه مي‌كنند.

وي برخي ديگر از آثار روح‌افزا را خواندني‌تر از كتاب «او يك فرشته بود» دانست و گفت: اين آثار به دليل برخي ارجاعات اشتباه در رقابت‌هايي نظير كتاب سال و فصل حايز مقام نمي‌شوند. البته اين كتاب در جاي خودش بي‌عيب و اشكال بود.

رفيعي به ذكر نكته اي در داوري كتاب سال پرداخت و گفت: متأسفانه در اين داوري با مضيقه در انتخاب آثار روبه‌روييم، زيرا كتاب‌هاي اندكي به مراحل بالا راه مي‌يابند، زيرا بسياري از كتاب‌ها با ايراد و اشكال اساسي روبه‌رويند. حايز رتبه نشدن اثر ديگر روح‌افزا با عنوان «اول سلام آخر سلام» كه در داوري كتاب سال ارزيابي شد نيز همين مشكلات بود.

در ادامه كاموس بار ديگر به نيازسنجي و كاربردي بودن اين اثر اشاره كرد و گفت: در آثار كودكان و نوجوانان سال‌هاي اخير كمتر به اين موضوعات توجه مي‌شود، زيرا بسياري از آنها ترجمه‌اي و متناسب با سبك زندگي غربي‌اند، به همين دليل، مسايل بومي كودكان و نوجوانان در آنها ديده نمي‌شود. اين كتاب وحدت موضوع دارد و با مسايل روزمره در اتباط است و براي شناخت هويت نوجوان مفيد واقع خواهد شد.

وي افزود: سبك زندگي ايرانيان نيز تا حدودي مدرن شده است، اما اين امر دليلي بر مفيد بودن آثار غربي براي آنان نيست. شكاف نسل‌ها آن‌گونه كه در غرب مطرح است، در كشورمان وجود ندارد. احترام به والدين هنوز هم از دغدغه‌هاي نوجوانان ماست. اين قشر از جامعه ما تنهايي به معناي غربي آن را هنوز تجربه نكرده‌اند.

در ادامه روح‌افزا نگارش اين اثر را بر اساس خلاءهاي موجود در ميان نوجوانان دانست و گفت: ادبيات ديني ما در دهه‌هاي گذشته ويژگي‌هايي داشت و توانست با استفاده از آنها برخي خلاءها را جواب دهد، اما اين آثار بخشي از نيازها را بي‌پاسخ گذاشته و شايسته است نويسندگان كودك و نوجوان فعال در حوزه ديني قلمروهاي جديد را طي كنند و محدود به مرزهاي آزموده شده در محدوده ادبيات ديني كودك و نوجوان نشوند. انجام اين كار به جسارت نياز دارد. بايد خلاقيت به خرج داد و قالب‌ها و راه‌هاي جديد براي هم‌كلامي و همفكري با اين گروه سني در زمينه مسايل ديني پيدا كرد.

کد مطلب : 65017