كارشناسان حاضر در نشست «نقد كتاب‌هاي ديني» كه عصر پنجشنبه 23 ارديبهشت در غرفه ديدار بيبست و سومين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران برگزارشد، ابتلاي اصلي اين حوزه را عدم اتقان و استواري برخي از كتاب‌ها برشمردند. آنان همچنين نقد كتاب‌ها را به عنوان يكي از اصلي‌ترين راه‌‌هاي حل مشكلات كيفي آثار ديني دانستند./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، به نقل از ستاد خبري سراي اهل قلم، اين نشست با حضور حجت‌الاسلام محمدعلي مهدوي‌راد، محمد اسفندياري و علي بهراميان، از نويسندگان، كارشناسان و داوران آثار ديني در جشنواره‌ها، عصر پنج‌شنبه 23 ارديبهشت، در غرفه ديدار با برگزيدگان در نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران برگزار شد.

در ابتداي اين نشست، مهدوي‌راد با اشاره به اهميت استواري سخن و انديشه در هركاري، گفت: بديهي است كه اگر اين دو عامل به يكديگر گره بخورند، عملي استوار خواهيم داشت. اين امر در نوشتن كتاب‌هاي ديني از اهميت بيشتري برخوردار است، بنابراين هر نويسنده در اين حوزه بايد از روي تأمل به نگارش كتاب روي آورد.

وي با بيان اين كه «به نظر مي‌رسد حوزه نشر دين، رهاترين و سهل‌ترين حوزه است» گفت: گسترده‌ترين حوزه نشر در ايران به آثار ديني مربوط مي‌شود، اما كيفيت آثار اين حوزه به گستردگي كميت آن نيست. وي بار ديگر بر اصل استوار بودن عمل در دين اسلام تأكيد كرد و گفت: اعمال اين امر در حوزه توليد آثار ديني بسي مهم‌تر است.

سپس بهراميان كيفيت شماري از آثار ديني در كشور را بسيار نازل و حتي مضر دانست و گفت: اين امر براي كشوري كه داراي حكومتي ديني است، مناسب به نظر نمي‌رسد.

وي حوزه‌هاي آموزشي را يكي از اصلي‌ترين سرچشمه‌هاي اين معضل برشمرد و گفت: در بستر آموزشي حال حاضر، افرادي تربيت مي‌شوند كه خود را متخصص در بسياري از زمينه‌ها مي‌پندارند. لازم به ذكر است كه اوضاع نابسامان كيفيت برخي از كتاب‌هاي ديني تا اندازه‌اي نيز به مورد اقبال قرار گرفتن آنها بازمي‌گردد.

بهراميان با بيان اين كه «آثار ديني ما دچار غلو شده‌اند» گفت: ضروري است در اين حوزه، افرادي به ارايه معيار بپردازند تا سبب روشن شدن ذهن مخاطبان و جهت‌گيري صحيح آنها شود. در حال حاضر كتاب‌هايي در حوزه دين به چشم مي‌خورند كه سبب گمراهي مخاطب اند.

در ادامه، اسفندياري به كميت‌گرايي و عدم توجه به كيفيت در اين حوزه اشاره كرد و گفت: با دارا بودن پيشينه و ارزش‌هايي كه مايه مباهات ملت ماست، بايد توجه كرد كه صنعت و فرهنگ و همچنين كتاب‌ها در حال حاضر چه وضعيتي را داراست. به اعتقاد من در اين دوران بدترين و بهترين آثار نوشته شده‌اند.

وي افزود: برخي از كتاب‌هاي اين حوزه، دين را به سوي عاميانه شدن پيش مي‌رانند، انتشار روزافزون آثاري كه با سطح پايين به كرامات و مكاشفات مي‌پردازند، مؤيد اين مدعايند. همچنين برخي از آثار اين حوزه نيز در پي مقدس‌سازي‌اند. باز هم تأكيد مي‌كنم كه بهترين و علمي‌ترين آثار نيز در همين دوران نوشته شده‌اند.

در ادامه، مهدوي‌راد با بيان اين كه «به نظر مي‌رسد، حوزه نشر دين متولي ندارد» گفت: ابتلاي اصلي اين حوزه عدم اتقان و استواري كتاب‌هاست كه سبب افزايش «باري به هر جهت ‌گويي» از سوي برخي نويسندگان شده است.

وي با اشاره به سه مقدمه ضروري براي شكل‌گيري هر پژوهش گفت: نخستين اين ملزومات، نيروي انساني است، محقق آزادانديشي كه حوصله كار را داشته باشد بايد به تحقيق بپردازد. از ضروريات دوم، ابزار كار و وجود منابع كافي است. ضرورت سوم، وجود فضاي باز براي اظهارنظرهاي تازه و مستقل است كه از ساير ملزومات مهم‌تر به نظر مي‌رسد.

مهدوي‌‌راد ادامه داد: بايد معضل «باري به هر جهت نويسي» را پذيرفت، علاوه بر اين كه متأسفانه بسياري از افراد احساس مي‌كنند قادر به اظهار نظر در حوزه دين اند.

سپس بهراميان درباره راه‌حل‌هاي رفع معضل‌هاي موجود در حوزه نشر آثار ديني، گفت: عدم به نقد كشيده شدن بسياري از اين آثار، يكي از دلايل اصلي بروز مشكلاتي است كه ذكر شد. براي خروج از اين وضع حتي كتاب‌هاي بزرگان اين حوزه نيز بايد به نقد كشيده شوند.

وي يكي ديگر از دلايل را وسيع تعريف شدن حوزه دين برشمرد و گفت: در اين زمينه بايد معيارهايي نظير قرآن و سنت و سيره داشت تا با استفاده از تعاريف آنها حوزه دين و شيوه نقد را مشخص كرد. اكنون رسانه‌هاي بسياري از كتاب پيشي گرفته‌اند، بنابراين بايد به طريقي از تمامي اين رسانه‌ها با بيان معيارها و مثال‌ها، به روشن كردن ذهن مخاطب پرداخت. با توجه به اين تعاريف نمي‌توان تمامي كتاب‌هايي كه به عنوان آثار ديني منتشر مي‌شوند، ديني پنداشت.

سپس اسفندياري درباره راه حل معضلاتي كه به آن اشاره شد، گفت: متأسفانه مسوولان ذيربط در اين زمينه همواره به پديده «انحراف» حساس بودند و به پديده «انحطاط» توجه چنداني نشان ندادند. چند دهه است كه از اهميت امر به معروف و نهي از منكر سخن گفته مي‌شود، اما شايد تاكنون هيچ كتاب علمي در اين زمينه نوشته نشده باشد. در نمايشگاه امسال آثار نازل بسياري با عنوان «داروخانه معنوي» و «گنج‌هاي معنوي» به فروش مي‌رسند و متاسفانه از سوي مسوولان مربوط، واكنش مناسبي نشان داده نمي شود . 

وي راه حل ديگر براي خروج از مشكلات كتاب‌هاي ديني را به نقد كشيده شدن آنها برشمرد و گفت: چراغ نقد بايد در اين حوزه روشن باشد. در حال حاضر مجله‌اي كه به طور تخصصي كاملا به نقد كتاب‌ها بپردازد، وجود ندارد و نشرياتي كه در گذشته به اين امر اختصاص داشتند،‌ در سال‌هاي اخير به افزايش حجم اطلاع‌رساني‌ها و گزارش‌ها روي آورده‌اند. در حالي كه نقد اساسي سبب جهت بخشيدن به نويسنده و اصلاح جدي كتاب‌هاي اوست، همچنان كه در گذشته شاهد اين امر بوديم.

اسفندياري در پايان گفت: انتشار دست كم 10 مجله تخصصي نقد با حمايت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ضروري به نظر مي‌رسد، مجله‌هايي كه با استقلال كامل به فعاليت بپردازند. بايد توجه داشت كه اگر نقد كتاب نباشد،‌ استعدادها تباه شده و خوانندگان گمراه خواهند شد.

کد مطلب : 69888