عضو هيات علمي دانشگاه سمنان گفت: ادبيات تطبيقي در دنيا رواج گسترده‌اي يافته است و در بسياري از كشورها به اين گونه از ادبيات مي‌پردازند. 200 سال در غرب و 50 سال در كشورهاي ديگر و از جمله ايران، ادبيات تطبيقي رواج پيدا كرده است._

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، ادبيات تطبيقي نوعي داد و ستد فرهنگي است زيرا همان طور كه فرهنگ ملل مختلف بر هم تأثير مي‌گذراند ادبيات آن ها هم كه يكي از اركان فرهنگ محسوب مي‌شود بر هم اثرگذار است. به همين دليل پس از فراگرفتن مباحث ادبي و شناخت مشاهير، نقد ادبي پديد مي‌آيد و به‌دنبال آن ادبيات تطبيقي شكل مي‌گيرد. 

آن‌چه بازگو شد گوشه‌‌اي از سخنان دكتر صادق عسكري، عضو هيأت علمي دانشگاه سمنان بود كه به خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) گفت. وي در ادامه سخنانش افزود: در تحقيقات ادبي، مشكل ما اين است كه پژوهش‌هاي نقادانه بسيار كم انجام مي‌دهيم. هر چه كار كرده‌ايم بر روي آثار ادبي بوده است. به دنبال اين نبوده‌ايم كه به جزئيات تاريخي و سياسي روزگار شاعران ايراني بپردازيم.

وي به جزئيات زندگي سعدي و اختلاف نظرهاي آن اشاره كرد و گفت: به همين دليل است كه درباره جزئيات زندگي سعدي اين همه اختلاف نظر وجود دارد. چون از منابع تاريخي استفاده درست و دامنه‌دار نشده است. براي نمونه درباره سفرهاي سعدي اختلاف نظر فراوان است. مثلا ما نمي‌دانيم كه آيا سفر«سومنات» او، يا رفتنش به مكه حقيقت تاريخي دارد يا صرفا داستان‌پردازي است؟ آيا آنچه را در حكايت‌هايش آورده است، قالب‌هاي داستاني‌اند يا ماجراهايي واقعي؟ ولي در مورد متنبي اين گونه نيست و تقريبا، لحظه به لحظه زندگي و روزگار او را نوشته‌اند. پس لازم است كه در پژوهش‌هاي ادبي به اين نكات تاريخي توجه كنيم.

وي همچنين در اين زمينه به دو شخصيت تاريخي و ادبي مانند متنبي و سعدي اشاره كرد و گفت: يكي از موضوعاتي كه هم متنبي به آن پرداخته است و هم سعدي، مسأله «دوستي و صداقت» است. سعدي در گلستان يكي از وظايف دوستي را اين مي‌داند كه دوست نبايد هميشه خدمتگزار دوست باشد. او مي‌گويد كه دوست لازم است كه عيب‌هاي دوستش را هم به او گوشزد كند. سعدي از دوستاني كه بدي‌ها را نمي‌گويند، گريزان است. اما برخلاف او، متنبي عقيده دارد كه دوست بايد همواره به دلخواه دوستش سخن بگويد.

اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: يكي از مفاهيم حكمت و اخلاق، مسأله «تواضع» است. سعدي بسيار به اين موضوع پرداخته است. كليات سعدي پنج كتاب است كه همه آكنده از مضامين پند و اندرز و آداب تواضع‌اند. پرداختن سعدي به اين مسايل شايد به عمر طولاني او برمي‌گردد. در حالي كه متنبي، كه كمتر از سعدي به اين مفاهيم توجه داشته است، تنها 50 سال عمر كرد و مانند سعدي به سالخوردگي نرسيد. در نتيجه تجربه و پختگي را در نزد سعدي بسيار بيشتر از متنبي مي‌بينيم.

وي افزود: ديوان متنبي 5 هزار و 575 بيت دارد كه تنها 350 بيت آن حكمت و پند است. عجيب است كه با اين همه، متنبي معروف‌ترين شاعر حكمت‌دان عرب است. اگر سخنان حمت و پند او را با سعدي بسنجيد، درخواهيد يافت كه متنبي قطره‌اي در برابر درياي پند و اندرز و حكمت سعدي است.

عسكري به فروتني سعدي نيز اشاره كرد و گفت:‌ نگاه موعظه‌گرايانه و فروتنانه سعدي به جهان حتي در قصايد او نيز آشكار است. او در مدايح هم گرايش به پند دارد. به راستي هم اگر نام ممدوح در انتهاي قصايد سعدي نيامده بود، به سختي مي‌شد باور كرد كه آن قصايد جزو مدايح او هستند. شايد اين يكي از راه هايي بوده است كه سعدي سخن خود را به گوش مردم برساند.

وي افزود: البته اين مقدار پرداختن به پند، آن هم در قصيده مدحيه، شايد عيب كلام به حساب بياييد. بعضي از منتقدان قديم اين را نمي‌پسنديدند و از عيب‌هاي قصيده ستايش‌آميز مي‌دانستند. اما متنبي چون روحيه درباري بيشتري دارد، غرو و انانيت هم در او افزون‌تر است و گرايشي به قصايد پند آميز ندارد.

اين استاد دانشگاه به متنبي اشاره كرد و گفت: متنبي شاعر درباري بود اما سعدي اصلا در دربار زندگي نمي‌كرد و ارتباط وسيعي با دربار نداشت. اين البته به اختلاف ادبيات فارسي و ادبيات عرب هم بازمي‌گردد. ادبيات عرب بر پايه مدح و مزدستاني بوده چون زندگي آن‌ها بر پايه سبك قبيله‌اي شكل گرفته بود؛ اما نگاه سعدي اين گونه نيست چرا كه او از ميان يك ملت برخاسته بود، نه قبيله.

کد مطلب : 56378