یک كارشناس و مترجم حوزه‌ دين پژوهي در نشست نقد و بررسي كتاب «كاركرد تصوير هنري در قرآن كريم» تأليف «عبدالسلام احمد الراقب» كه عصر روز گذشته(15 دي ماه) در سراي اهل قلم برگزار شد، با اشاره به لزوم توجه به نيازهاي جامعه در انتخاب آثار حوزه‌هاي گوناگون براي ترجمه و انتشار اظهار داشت: در حوزه ترجمه بايد به زمينه‌هاي روشنفكري بومي‌ خودمان در عرصه قرآن كريم مراجعه كنيم.\

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، در نشست «زيبايي‌شناسي واژگان قرآن و سبك‌شناسي اعجاز قرآن» كه با حضور دكتر سيدباقر ميرعبداللهي، استاد دانشگاه، پژوهشگر و مترجم مباحث ديني و قرآن‌پژوهشي، ياسر هدايتي، دبير نشست و برخي نمايندگان رسانه‌هاي جمعي برپا شد، سخنران جلسه با معرفي مختصري از اين اثر كه ترجمه‌اي از حسين حسيني است، از حاضران براي حضور و اظهار نظر در مباحث دعوت كرد.

دكتر سيدباقر ميرعبداللهي با بيان اين كه نام اثر تا حدي معرف محتواي آن است، به ارايه جزییاتی از روند تغييرات تفسيرنويسي قرآن كريم از قرن 14 هجري قمري پرداخت و اين موضوع را در ادوار گوناگون تاريخي و جهان اسلام با بررسي تأليفات و آراي «رشيد رضا» و «عبده» آغاز كرد.

وي پس از بيان سابقه پژوهش‌هاي حوزه بررسي «كاركرد تصوير هنري در قرآن كريم» پيش‌فرض‌ها و پرسش‌هايي را در تشريح مبادي تصوري و تصديقي كه احتمالا مولف اثر به آنها پاسخ داده و به اين نظريات دست يافته، پرداخت و گونه‌ها تصويري در قرآن كريم را بهترين حالت براي انتقال پيام‌هايي دانست كه خداوند براي بشر ترسيم كرده است.
 وی گفت: با استناد به مفاهيم اين اثر در بخش پيش‌فرض‌ها متوجه مي‌شويم كه درك مفاهيم قرآن كريم براي تمامي انسان‌ها امكان‌پذير نيست و مبادي خاصي دارد.

سپس ياسر هدايتي، دبير نشست گفت: آيا اين بيان با اين موضوع كه قرآن كريم براي استفاده تمامي انسان‌ها و در تمامي دوران‌ها و مكان‌ها نازل شده است، مغايرت ندارد؟

دكتر ميرعبداللهي در پاسخ به اين پرسش و تأييد آن يادآور شد: درك مفاهيم و باطن قرآن براي تمامي انسان‌ها ممكن نيست؛ چرا كه در غير اين صورت نيازي به تفاسير قرآني و كمك‌گرفتن از اهل فن براي درك معاني آن نبود. تفاوت كليدهاي فهم قرآن كريم با ديگر كتاب‌ها در اين است كه درك اين كتاب آسماني مراتب و مبادي خاصي دارد و تنها معاني ظاهري از آيات استنباط نمي‌شود.

وي با بيان اين كه اگر من مترجم اين اثر بودم به پرسش «جامعه ايراني ما در وضعيت كنوني تفكر خود نيازمند چه حوزه‌هاي پژوهشي در زمينه قرآن كريم است و اين كه آيا انتخاب و ترجمه اين آثار مشكل "ما" را حل مي‌كند يا خير؟» پاسخ مي‌دادم، ادامه داد: شايد اكنون پاسخ قاطعي براي اين پرسش نداشته باشم، اما مسايل بسيار مهمتري وجود دارد كه نويسندگان و مترجمان در تدوين آثار خود بايد توجه خود را به آنها معطوف دارند.

نويسنده كتاب «ابن رشد فيلسوف قرطبه» با تأكيد بر اين كه «در حوزه ترجمه بايد به زمينه‌هاي روشنفكري بومي‌ خودمان در عرصه قرآن كريم مراجعه كنيم» بيان داشت: اين نوشتار در سه بخش كلي با عناوين «طبيعت تصوير»، «كاركردهاي نزديك تصوير قرآني» و «كاركردهاي دور تصوير قرآني» تأليف شده و ترجمه آن با وجود برخورداري از ويژگي ساده و روان‌بودن نيازمند ويرايشي مجدد براي تسهيل شدن و بازنويسي برخي از جملات طولاني است.

مترجم حوزه‌هاي دين پژوهي درباره نخستين بخش كتاب «كاركرد تصوير هنري در قرآن كريم» گفت: نويسنده عرب‌زبان اين اثر، عالمان بلاغت نظير جرجاني را متأثر از فيلسوفان‌ مي‌داند. به دليل اين كه فيلسوف همواره از روش سخن مي‌گويد، رويكرد عقلي دارد و كارش چون و چرا آوردن و پاسخ به آنهاست كه در اين مسير به روش خاص خود دست مي‌يازد. اين شيوه همان چيزي است از آن به عنوان «روش» يا «شناخت» ياد مي‌شود و مترجم اثر به صورت مكرر از واژه‌هاي «فرم» و «ساخت» در تعبير آنها استفاده كرده است كه بهتر بود معاني خاص آنها را نيز يادآور مي‌شد. 

وي در نقد اين بخش از كتاب تصريح كرد: در قرآن كريم بيشتر با تشبيه سر و كار داريم. در اين اثر نگارنده، بيشتر در تبين تئوريك مسايل باقي مانده و خود را محدود به مصاديق كرده است. همچنين ارجاعات انگليسي و خارجي در اين كتاب جاي ندارند و اغلب استنادهاي مولف اثر به آثار عربي محدود شده‌اند؛ به‌گونه‌اي كه از اين اثر مي‌توان به مثابه ارايه طبقه‌بندي ای از آراي منتقدان معاصر ياد كرد.

منتقد اثر درباره بخش‌هاي دوم و سوم كتاب و نقد آنها گفت: مولف از كاركردهاي نزديك تصوير قرآني با عنوان «معنا» ياد كرده و مقصود از آن را درك آنچه از ظاهر قرآن استنباط مي‌شود، مي‌داند نظير اين كه بفهميم آيه درباره چه كساني سخن گفته است. اين فرايند تنها با مراجعه به شأن نزول آيات ميسر مي‌شود. او كاركردهاي دور تصوير قرآني را «معناي معنا» دانسته است و درك فرم‌ها(تيپ‌هاي) تصوير در آيات را در سايه مقايسه با نظاير قرآني آن در سوره‌ها ممكن مي‌داند.

سخنران نشست در پايان جمع‌بندي‌هاي توصيفي و انتقادي خود عنوان كرد: اكنون جامعه فكري ما در حوزه پژوهش‌هاي علوم قرآني احتياج مبرمي به اين نوع از كتاب‌ها ندارد. همچنين درباره مباني معرفتي كه مولف آن را تصوير هنري در قرآن كريم ناميده، در اين اثر منقح نشده است.

دكتر ميرعبداللهي كار مترجم اثر را به طور كلي خوب ارزيابي كرد و گفت: اين نوشتار به يقين نيازمند يك ويرايش مجدد است، به‌گونه‌اي كه متن فارسي اثر به طور كامل با متن عربي آن تطبيق داده شود تا جملات زيباتري خلق شوند.

در ادامه، دبير نشست با بيان اين موضوع كه نقدهاي عنوان شده بيش از آن كه متوجه مولف باشند، به مترجم باز مي‌گردد، اظهار داشت: مولف اين اثر را براي جامعه عرب تأليف كرده است و شايد اين اثر در فرهنگ آنها در بيان هدف اصلي موفق بوده باشد. اين كه ما در هنگام مطالعه اثر در برخي از موارد با نكات مبهمي مواجه مي‌شويم، تا حدي به كار مترجم بازمي‌گردد. شايد ما در برگردان آن به زبان فارسي نارسايي‌هايي داشتيم.

اين نشست با بيان اهميت توجه به نياز جامعه در گزينش آثار براي ترجمه و نگاه تيزبينانه مولفان در انتخاب موضوع در حالي به پايان رسيد كه ناگفته‌هايي از اين مبحث به دليل عدم حضور سخنران ديگر خالي ماند.

کد مطلب : 58998