«تاريخ مختصر هنر هند» اثر روي سي. كراون با ترجمه فرزان سجودی و كاوه سجودی توسط مركز تاليف، ترجمه و نشر آثار هنری چاپ و عرضه شد. این کتاب جدا از معرفی فنی هنر هند، سرمنشا برخی جنبش‌های نوین هنری قرن اخیر را در هنر هند واکاوی و بررسی می‌کند.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، «تاريخ مختصر هنر هند» جلد هفتم از مجموعه «دنياي هنر» است كه مركز تاليف، ترجمه و نشر آثار هنري فرهنگستان هنر با همكاري گروه هنر شرق پژوهشكده هنر به‌منظور آشنايي قشر هنري جامعه با كليات هنر جهان منتشر مي‌كند.
 
اين كتاب مصور به هنر هند اختصاص دارد و اثري فراگير در مورد سرچشمه‌هاي هنر هند، مباحث و شاخه‌هاي متعدد آن است و با واكاوي بنيان‌هاي كهن هندي از دوره ودايي و فرهنگ بوميان هند، به سير تاريخي و انديشه‌هاي مذهبي و تاثير آن‌ها بر معماري، نقاشي و نگارگري پرداخته است.

همچنين نقش جامعه، سياست حاكمان و رستاخيزهاي ديني در شكل‌گيري انواع هنر در اين كتاب بررسي شده است.

از اين مجموعه تاكنون كتاب‌هاي هنر چين، هنر ژاپن، هنر جنوب شرقي آسيا، نگارگري و معماري بودايي، هنر امريكاي لاتين و هنر معاصر آفريقا ترجمه و منتشر شده‌اند.

كتاب از بخش‌هاي «پيش‌گفتار»، يازده فصل با عناوين «فرهنگ هاراپان: سرچشمه‌هاي سند»، «ريشه‌هاي تاريخي و مذهبي»، «دوره مائوريان: نخستين هنر امپراتوري»، «سلسله شونگا: چايتياها، و يهاراها و استوپاها»، «دوره آندرا: كوه‌هاي كيهاني»، «دوره كوشان: قندهار و ماتورا»، «دوره‌هاي گوپتا و پساگوپتا»، «جنوب هند: پالاواها، چولاها، هويسالاها»، «دوران قرون وسطي در شمال هند»، «هند اسلامي: معماري و نقاشي» و «هنر نقاشي جين، راجستاني و پاهاري»، «سخن آخر، عصر جديد»، «گاه‌شمار»، «واژه‌نامه»، «كتاب‌شناسي» و «نمايه» تشكيل شده است.

در مقابل تصوير كوناراك، پيكره موسيقي‌داني در معبد سوريا، در بخشي از پيش‌گفتار مي‌خوانيم: «هنر حاصل ذوق، حس زيبايي‌شناختي هنرمند، تجربه‌ها و آموخته‌هاي اوست. هنرمند در اين مسير، در تعامل با هنر و دانش اقوام و ملل ديگر، بر غناي تجربه خود مي‌افزايد و افق ديد خويش را مي‌گستراند؛ از اين رهگذر آثار و انديشه‌هاي هنري به منصه ظهور مي‌رسند و ميراث هنري شكل مي‌گيرد».  

نويسنده در فصل اول «فرهنگ هاراپان: سرچشمه‌هاي سند» درباره دو شهر اصلي تمدن دره سند، موهنجودارو و هاراپا و موقعيت جغرافيايي و باستاني و خصوصيات معماري در اين منطقه بحث مي‌كند و آثاري به‌جا مانده از آن‌ها چون مهرهاي سنگ صابون با نمادهاي حكاكي‌شده بر آن‌ها، ظروف سفالي با عناصر توصيفي نقاشي شده بر روي آن‌ها، اسباب‌بازي‌هاي سفالي كوچك، حيوانات نذري و مجسمه‌هاي كوچك و نيم‌تنه‌هاي چوبي يا سنگي را مورد بررسي قرار مي‌دهد.

در ابتداي اين فصل مي‌خوانيم: «شواهد مربوط به خاستگاه‌هاي تاريخي-كه برخي از آن‌ها مربوط به هزاران سال پيش هستند - تنها در دوره معاصر به‌وسيله دانش باستان‌شناسي در اختيار نهاده شده است. در اسطوره‌ها و حماسه‌هاي هندي هميشه به گذشته‌اي باشكوه اشاره شده است و در متون ودايي به‌طرز چشمگيري چگونگي غلبه مهاجمين صحراگرد و بيگانه بر دژهاي پرصلابت و قدرتمند به‌تصوير درآمده است».  

مولف در فصل ششم «دوره كوشان: قندهار و ماتورا» درباره غارهاي دره تنگ و سرسبز باميان و نقاش‌ها و مجسمه‌هاي گچي تزئيني آن‌ها مي‌نويسد: «از باشكوه‌ترين آفريده‌هاي باميان كه در دل صخره‌ها تراشيده شدند سه تنديس غول‌پيكر بودا هستند... پس از قرن هشتم غارها خالي شدند و دره در سكوت فرو رفت».  

در ادامه آمده است: «سپس با ظهور اسلام در آسياي مركزي، اين شمايل‌هاي عظيم كه به چشم مسلمانان توهین‌آميز آمدند، ابتدا هدف تيرهاي مغولان و سپس توپ‌هاي آن‌ها شدند. با اين وجود، ويرانه‌هاي عظيم بازمانده، شاهدان خاموشي بودند بر توان و خلاقيت نخستين معبد بودايي در افغانستان.»

در فصل يازدهم به هنر نقاشي در نواحي غربي هند پرداخته شده و مشخصه نقاشي اوايل دوره "جين" در آن، نشان دادن هر دو چشم در نيمرخ صورت عنوان شده است؛ طرحي كه بعد‌ها در قرن بيستم زمينه‌اي براي نشان دادن تمامي ابعاد يك شي‌ء و پيدايش سبك كوبيسم فراهم كرد.

در اين فصل سبك‌هاي هندو بر اساس منشا شكل‌گيري آن‌ها به دو گروه سبك راجستانی دشت‌های مركزی و سبك پاهاری متعلق به تپه‌های پايين‌دست كوه‌های هيماليا تقسيم شده‌اند و عامل بسيار تاثيرگذار بر شكل‌گيري اوليه نقاشي مينياتور هند، پيدايش گرايش بومي ذكر شده است.

همچنين در همین فصل با آثار ادبي عاميانه‌اي چون «بهگوت پورانا»، «گيتا گوويندا»، «چائوراپانچاسيكا»، «راسيكا پريا» و «باراماساها» آشنا مي‌شويم كه به‌وفور دست‌مايه تصويرگري در سبك‌هاي اوليه نقاشي راجستاني قرار گرفته‌اند.

در انتهاي اين فصل نويسنده يكي از تاثيرات جالب توجه حضور اروپائيان در هند بر هنر فولكلور آن‌ها را در ربع دوم قرن نوزدهم در معبد كالي در كلكته مي‌داند و مي‌نويسد: «اين «نقاشي‌هاي ساده خلقت» به‌سرعت بر صفحات نازك كاغذ كشيده شده و به‌ازاي دريافت چند پني به زائران فروخته مي‌شدند. هنرمندان خلقت علاوه بر اقتباس از تكنيك آبرنگ انگلستان براي ايجاد خطاي حسي در كشيدن حجم‌هاي مدور، گه‌گاه نيز از مضامين و رويدادهاي اروپايي در كارها بهره مي‌گرفتند.»

در بخش «سخن آخر، عصر جديد» مولف به بررسي تاسيس مدارس هنر توسط دولت بريتانيا در شهرهاي «مدرس» و «كلكته» و تاثيرات آن پرداخته و پس از آن مخاطب را با تاثيرات جريان‌هاي هنري قرن بيستم بر هنرمندان هند آشنا مي‌كند.

كراون سپس مي‌نويسد: «با اين وجود، از ميان اين سبك‌هاي التقاطي، هويت‌هاي خلاقه فردي نيز مجالي براي بروز يافتند. «آمريتا شير-گيل» و «جاميني روي» دو هنرمند بزرگي هستند كه تا نيمه قرن به مكتب هنري جديد معنا و تداوم بخشيده‌اند.»

از هنرمندان اين عرصه كه از دهه ۱۹۶۰ كار خود را آغاز كرده‌اند، نقاشاني چون بيرن دي، بال چابدا، گايتوند، رام كومار، اكبر پادامسي، غلام رسول سانتاش، فرانسيس نيوتون سوزا، سوبرامانيان، كريشنا ردي، در زمينه چاپ جيوتي بات، سومنات هور و جاگديش سوآميناثان، در زمينه نقاشي- معماري ساتيش گوجرال و در زمينه نقاشي- مجسمه‌سازي- فيلمسازی، "مقبول فدا حسين" در بخش «سخن آخر» نام برده شده‌اند.

صاحب‌نام‌ترين هنرمند اين گروه، "مقبول فدا حسين" است كه درباره آن مي‌خوانيم: «از دهه ۱۹۸۵۰ تاكنون آثار وي در دورترين نقاط جهان به‌نمايش درآمده است. پادما شري، پادما بوشان و پادما ويبوشان نام برخي از بزرگ‌ترين جوايز هند هستند كه وي موفق به كسب آن‌ها شده است.»

كراون در انتهاي بخش «عصر جديد» مي‌نويسد: «جاي تعجب نيست كه سنت پرشور فولكلور، با پشتوانه چهار هزار ساله‌اي كه دارد، هنوز هم در زمينه خلق آثار هنري دستي داشته باشد. در روستاهاي نزديك دهلي هنوز هم مي‌توان با چند پني ظروف سفالي عجيب دست‌ساز و اسباب‌بازي‌هاي ساده را خريد. روستائيان هنوز هم مظاهري از «مادر بزرگ» را پرستش مي‌كنند كه از سرگين گاو، كاه و سفال تشكيل شده است و سادگي محض هنر معاصر در شكل قديمي آن به چشم مي‌خورد.»

«تاريخ مختصر هنر هند» اثر روي سي. كراون با ترجمه فرزان سجودي و كاوه سجودي، بهار ۸۸ توسط انتشارات فرهنگستان هنر با طراحي جلد مهران زماني، در ۳۰۲ صفحه و در شمارگان ۲۰۰۰ نسخه چاپ و به‌تازگي با قيمت ۵۲۰۰ تومان عرضه شده است.

کد مطلب : 41950