به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، امير صادقي شاهنامه‌پژوه و نقال ايراني در نشست «شاهنامه‌شناسي» كه عصر روز پنج‌شنبه (۲۴ دي) در فرهنگسراي رسانه به كوشش كانون بزرگ ايران برگزار شد گفت: در ۶۵ هزار بيت شاهنامه سخن بسياري درباره سراينده آن نمي‌توان يافت. پس چندان اهميتي ندارد كه به رويدادهاي زندگي او بپردازيم. 

وي افزود: آن‌چه مهم است مغز شاهنامه است. اگر نكته‌هاي ديگر ارج و پايه‌اي داشت خود فردوسي بدان مي‌پرداخت. آن‌چه هم در تذكره‌ها درباره زندگي او آمده، ممكن است با حقيقت سازگار نباشد. در شاهنامه هرگز به ستايش شاهان برنمي‌خوريم. سخن فردوسي درباره شهرياراني است كه قرن‌ها پيش از او مي‌زيسته‌اند. 

ستايش فردوسي به واسطه خرد و دانش است
اين شاهنامه‌پژوه خاطرنشان كرد: آن‌ها شاهاني اسطوره‌اي بوده‌اند و از زمانه فردوسي فاصله بسيار داشته‌اند. در شاهنامه اگر كسي ستايش مي‌شود به واسطه خرد و دانش اوست. هنگامي كه فردوسي از فريدون ياد مي‌كند خردورزي او را مي‌ستايد و مي‌گويد كه هر انساني كه كار نيك و دهش انجام دهد مي‌تواند همانند فريدون باشد. 

اين شاهنامه‌شناس سپس به شيوه فردوسي در نكوهش بی‌خردي شاهان مستبد شاهنامه اشاره كرد و گفت: فردوسي بارها و بارها بی‌خردي و ناداني بسياري از شاهان را نكوهش كرده است. همانند آن‌چه درباره كيكاوس گفته است. يك نمونه‌اش آن‌جايي است كه در داستان «رستم و سهراب» رستم، جهان‌پهلوان ايران، كيكاووس را به باد سرزنش مي‌گيرد و او را لايق شاهي نمي‌داند. 

شاهنامه به معناي نامه شاهان نيست
وي افزود: رستم به او مي‌گويد «همه كارت از يكدگر بدتر است / ترا پادشاهي نه اندر خور است». شاهنامه هم هرگز به معناي نامه شاهان نيست، بلكه به معناي سرآمد نامه‌ها و منظومه‌هاست. 

به سخن صادقي شاهنامه را بايد كتاب خرد دانست. خود فردوسي هم به اين نكته اشاره مي‌كند و مي‌گويد: «ازو هر چه اندر خورد با خرد/ دگر بر ره رمز معني برد». او مي‌گويد كه بايد معناي داستان‌ها را دريافت و با ميزان خرد سنجيد. پس آن‌هايي كه مي‌انديشند شاهنامه، افسانه است، تصور نادرستي از اين كتاب دارند. 

فردوسي خدا را بخشنده جان و خرد مي‌داند
صادقي كه در چهل و هشتمين نشست كانون ايران بزرگ فرهنگسراي رسانه سخن مي‌گفت، افزود: شاهنامه فردوسي را بايد بيت به بيت خواند تا به شناخت درست و سنجيده آن رسيد. اين كتاب با نام خداوند آغاز مي‌شود. فردوسي خدا را بخشنده جان و خرد مي‌داند و مي‌گويد كه انديشه آدمي از اين برتر نخواهد رفت. پس از ديباچه، تاريخ به‌هم‌پيوسته ايران باستان تا انتهاي ساسانيان آمده است. 

وي افزود: اگر هم در اين ميان حلقه‌هايي از تاريخ گم شده است، فردوسي در جست‌وجوي يافتن نشانه‌هاي آن برآمده است. پس شاهنامه را مي‌توان زنجيري از انديشه‌هاي خردورزانه و سلسله رويدادهاي تاريخي دانست. ما اگر اين زنجيره انديشه و تاريخ را بدانيم، شناخت آينده نيز برايمان آسان خواهد شد. 

فردوسي براي سلطان زمانش شعر مداحانه نگفت
وي سپس به ميراث گران‌بهاي فردوسي اشاره كرد و گفت: اين نيز سخن نادرستي است كه مي‌پندارند فردوسي براي گرفتن صله و پول شاهنامه را سروده است. اگر فردوسي در پي مال و خواسته بود همانند شاعران هم‌روزگارش، عنصري و فرخي و ديگران، براي سلطان زمانش شعر مداحانه مي‌گفت. در حالي كه مي‌دانيم او چنين كاري نكرد و هرگز هيچ شاهي را نستود. تنها چيزي هم كه از او باقي ماند، كتابي بود در ۶۵ هزار بيت. 

صادقي گفت: روزگاري بود كه شاهنامه را در قهوه‌خانه‌ها مي‌خواندند. آن‌جا محفلي بود كه كساني گرد مي‌آمدند تا زمان را بگذرانند و بيت‌هايي از شاهنامه را از زبان نقالان بشنوند. قهوه‌خانه‌ها تا حدي كار رسانه‌هاي امروزي را مي‌كردند. اما امروزه كه رسانه‌هاي گروهي گسترش و دامنه بسياري يافته‌اند، بايد از اين راه شاهنامه را به ميان مردم برد. بايد دانش‌آموزان ما از همان ابتدا و در دوران مدرسه، با 
شاهنامه آشنا شوند تا راه و رسم زندگي را بياموزند. 

خواندن شاهنامه روشني‌بخش دانش‌آموزان است
اين نقال ايراني افزود: بياييم پنجره‌اي بگشاييم تا هوايي تازه به ما برسد. اين پنجره رو به آينده نمي‌تواند باشد، چون آينده هنوز فرا نرسيده است. پنجره گشوده ما بايد رو به پند پيران گذشته باشد. پس بايد گوش به سخن فردوسي و شاهنامه داد. چرا كه خواندن شاهنامه، روشني‌بخش راه ماست. 

وي افزود: پدران ما فرهنگ نياكاني را نگه داشتند و حفظ كردند. ما نيز وظيفه داريم كه اين فرهنگ را نگاهباني كنيم. مرزهاي كشورمان را رزمندگانمان در جنگ تحميلي هشت ساله حفظ كردند؛ ما نيز بايد به همان اندازه بكوشيم و مرزهاي فرهنگي‌مان را نگاهباني كنيم. 

پايان‌بخش نشست «شاهنامه‌شناسي» فرهنگسراي رسانه به كوشش كانون ايران بزرگ شاهنامه‌خواني و نقالي ساحره مفتون بود كه با استقبال حاضران روبه‌رو شد.