ادبيات عرب؛ افقهاي تازه
| 4 فروردين 1389 ساعت 15:00 |
با نگاهی به میزان نفوذ ادبیات عرب در دنیای انگلیسی زبان در خلال دهه گذشته، با رشد فزایندهاي از حجم آثار به فروش رسیده و آوازه نویسندگان عربزبان در مغرب زمين روبه رو ميشويم. به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از گلوبال تایمز، از سال 1988 با اهدای جایزه نوبل ادبیات به نجیب محفوظ، امیدهای فراوانی در دنیای ادبیات عرب براي اقبال بیشتر به آثار نویسندگان عربی به وجود آمد، اما اين اقبال با یک دهه تأخیر در خلال دهه نخست هزاره سوم میلادی در بریتانیا رخ داد. با ترجمه آثاری چون رمانهای «عمارت ژاکوبیان» و «شیکاگو» و بعدها مجموعه داستان «آتش سرد» از علاءالاسوانی به زبان انگلیسی، نام نویسندگان عرب ديگري ورد زبان خوانندگان غربی شد. اما این تنها ابتدای ماجرا بود. با عرضه رمان «دختران ریاض» اثر رجاء اصلانی نویسنده عرب سعودی توجه فراوانی از سوی خوانندگان و رسانهها نيز به این رمان معطوف شد. رجاء اصلاني در «دختران رياض» در پي نشان دادن تلاش چند دختر جوان براي كسب جايگاه اجتماعي در جامعه و تعيين سرنوشت و آيندهشان در فضاي خانوادگي سنتي و سرشار از محدوديت در عربستان است. پیش از آن آثار ترجمهشده عربی به زبان انگلیسی بيشتر توسط ناشران محدود و ناشناسی عرضه میشد اما آثار علاءالاسوانی و رجاء اصلانی توسط ناشران بزرگ و عمده دنیای انگلیسی زبان عرضه شدند. بنابراین حجم بالای عرضه آثار این نویسندگان از سويي ناشی از کیفیت بالای آثار و از سوي ديگر ناشي از جذب مخاطبان گسترده این ناشران به خواندن آثار نویسندگان عرب است. ذکر این نکته لازم به نظر میرسد که پیش از اقبال ناشران بزرگ بریتانیایی، ساقی و کوارتت سالهای متمادی به عنوان ناشران عمده آثار ادبیات عرب در دنیای انگلیسی زبان فعاليت كردند اما در دهه گذشته میلادی، خوانش آثار ادبی عربی در بازار فرهنگی غرب رشد بسیار چشمگیری را نسبت به گذشته تجربه کرد. در سال 2008 نیز نمایشگاه کتاب لندن بخش ویژه نمایشگاه را تنها به عرضه آثار عربی اختصاص داد. انتشار مجله انگلیسیزبان «بانیپال» با تخصص ادبیات مدرن عرب نیز تأثیر چشمگیری در جذب نگاه منتقدان و دانشگاهیان غربی داشت. این مجله در سال 1998 توسط مارگارت اوبانک و ساموئل شمعون نویسنده و روزنامهنگار عراقی تأسیس شد. «بانیپال» در طول فعالیتهای فرهنگی خود، آثار صدها نویسنده عرب را به زبان انگلیسی ترجمه و منتشر کرد. از سال 2004 به بعد نیز انتشاراتي وابسته به همین مجله به نام نشر بانیپال شکل گرفت. توجه به ادبیات عرب به ناشران دیگری در بریتانیا سرایت کرد. در سال 2008 انتشارات هاوس و نشر آرکادیا با یکدیگر نشر جدیدی به نام عربیا بوکس لندن تأسیس کردند که اختصاصا به انتشار آثار ادبی عربی میپرداخت. عربیا بوکس لندن همکاری نزدیک و مستقیمی با نشر دانشگاه آمریکایی قاهره دارد. «تحصیل انگلیسی» نوشته رشید الدایف نویسنده لبنانی، «ب مثل بیروت» اثر ایمان هومیدان یونس نویسنده دیگر لبنانی و «تئوکرات» اثر بنسالم هیمیش، نویسنده مراکشی از آثار تازهای هستند که عربیا بوکس لندن منتشر کرده است. اخیرا نیز کشور قطر جهت توسعه روابط فرهنگی و گسترش آثار عربی در دنیای انگلیسی زبان گامهای بلندی برداشته است. بنیاد کتاب قطر با امضاي تفاهمنامهای با نشر بزرگ بلومزبری بریتانیا، پلی میان شرق و غرب در عرصه کتاب بنا نهاده است. کنسرسیوم بلومزبری و بنیاد کتاب قطر در چارچوب همكاريهاي فرهنگيشان از ماه آوریل برنامههای وسیعی را پيشبيني كردهاند. یکی از برنامهها که در لندن، دوحه و بیروت برگزار خواهد شد به نام «بیروت 39» نامگذاری شده است و هدف از آن معرفی و تکریم 39 نویسنده عرب زیر سن چهل سال است. پس از آن نیز مجموعه آثاری به همت ساموئل شمعون و مقدمه امین مألوف (برنده جایزه ادبی گنکور 1993) از 39 نویسنده برگزیده، به زبان عربی و انگلیسی منتشر میشود. کد مطلب : 62029 |
 |
|