كارشناسان نشست تخصصي نقد و بررسي كتاب «زنان، جنسيت، اعتياد و سوء مصرف مواد مخدر در ايران» كه عصر امروز(25 آذر ماه) در سراي اهل قلم برگزار شد، با اشاره به كمبود پژوهش‌ها و كتاب‌هاي تأليف شده در زمينه اعتياد زنان، به اين نكته اذعان داشتند كه مسايل ناشي از اعتيادچون درياست و براي معتادشدن بهانه‌اي لازم نيست._

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين نشست با حضور دكتر جعفر سخاوت، جامعه‌شناس، سعيد مدني، نويسنده كتاب و كارشناس حوزه آسيب‌هاي اجتماعي، منيره آرزومندي، مددكار اجتماعي و كارشناس آسيب‌هاي اجتماعي، فاطمه محبعلي، از اعضاي NGO تولد دوباره و انجمن 12 قدمي و پروانه زاهدي‌فر، دبير اين نشست، برگزار شد.

در ابتداي اين برنامه، سعيد مدني درباره مبحث «زنان و اعتياد در ايران» اظهار داشت: اعتياد در شمار سه مشكل نخست جوامع به شمار مي‌رود و علاوه بر ابعاد اجتماعي، از نظر اقتصادي نيز مشكلاتي را براي خانواده و جوامع دربر دارد. 

مدني با بيان اين كه پديده اعتياد در ايران از لحاظ جنسيتي ويژگي‌ها و مشكلات مهم و جدي دارد، لذا رويكرد جنسيتي در اين زمينه ضرورت مي‌يابد عنوان داشت: با وجود اين كه اعتياد مردان اغلب بيش از زنان است، اما اين شكاف(فاصله ميزان اعتياد زنان و مردان) در برخي از كشورها به واسطه افزايش معتادان زن، رو به كاهش نهاده است. 

وي با ارايه اطلاعاتي از كتاب‌ها و پژوهش‌هاي گوناگون انجام شده در اين زمينه گفت: اكنون مردانه بودن و مردانه ديدن معضل اعتياد، در حال تغيير است. زنان در مقايسه با مردان زودتر متمايل به مصرف مواد ـ آن هم مواد غيرقانوني ـ مي‌شوند و سخت‌تر از مردان به درمان پاسخ مي‌دهند، هزينه‌هاي درمان اعتياد زنان خيلي بيشتر از مردان است و موانع متعددي در برابر ترك اعتياد دارند كه از آن ميان مي‌توان به وابستگي‌هاي مالي، عاطفي و نقش‌ها و وظايف مادري و همسري‌شان اشاره كرد.

كارشناس و پژوهشگر حوزه آسيب‌هاي اجتماعي با ارايه آمارهايي از سابقه تاريخي اعتياد در ايران و تغيير آن در سال‌هاي اخير همزمان با افزايش گرايش به مواد اعتيادآور صنعتي گفت: همان‌گونه كه در پژوهش‌ها و كتاب‌ها نيز عنوان شده است، در برابر هر هشت مرد معتاد در ايران، يك زن معتاد وجود دارد كه بخش قابل توجهي از زنان تحت تاثير الگوي مصرفي همسران، روابط گروه‌هاي دوستي و همسالان خود هستند. با اين وجود، اعتياد زنان به رسميت شناخته نمي‌شود، چون به جاي اين كه يك بيماري تلقي شود، به مثابه يك رفتار غيراخلاقي به آنان نگريسته مي‌شود. 

در ادامه اين نشست، دكتر جعفر سخاوت، جامعه‌شناس و از متخصصان رفتار با معتادان، در نقد و بررسي كتاب «اعتیاد و زنان، تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن» نوشته 
فاطمه صفری (تيرماه 83) به ارايه تفسير از بخش‌هاي گوناگون اين نوشتار پرداخت و گفت: عوامل عاطفي، عاملي موثر در گرايش به مصرف مواد در اغلب زنان به ويژه زنان نوجوان براي فرار از مشكلات عاطفي است. وقتي زنان سوء مصرف ـ مصرف پراكنده مواد مخدر كه در ابتدا به زعم آنان اعتيادآور نيست ـ را آغاز مي‌كنند، زودتر از مردان گرايش به اعتياد دارند و آثار تخريبي و آسيب‌هاي اين معضل اجتماعي را زودتر از مردان تجربه مي‌كنند. 

وي با استناد به اطلاعات ارايه شده در اين اثر اظهار داشت: الگوهاي استفاده از مواد بيشتر به در دسترس بودن مواد بستگي دارد. عامل اعتماد به نفس و مورد خشونت واقع شدن نيز رابطه نزديكي با قبول فشارهاي گروهي و اعتياد زنان دارد.

منتقد اثر، بيشتر به معرفي كتاب و در خلال آن ارايه راهكارهاي پيشگيرانه‌اي بر اساس يافته‌هاي خود در كنترل و درمان اعتياد زنان پرداخت و بيان داشت: زنان معتاد در مقايسه با ديگر زنان مشكلات رواني بيشتري دارند، در حالي كه در مردان افسردگي بيشتر به دنبال اعتياد ايجاد مي‌شود. وقتي افسردگي همراه با مصرف مواد و الكل تركيب شود، به افكار و رفتارهايي نظير خودكشي منجر مي‌شود. زنان معتاد اغلب حوادث خشونت‌بار و تكان دهنده‌اي را از لحاظ رواني تجربه كرده‌اند. آنها در برخي موارد دچار اختلالات تغذيه‌اي نظير پراشتهايي يا كم‌اشتهايي مي‌شوند. 

در ادامه اين برنامه، فيلم كوتاه هفت دقيقه با عنوان «حفره» كاري از وحيد نصيريان پخش شد و پس از آن منيره آرزومندي، مددكار اجتماعي و آسيب‌هاي اجتماعي با موضوع «اعتياد زنان، تفاوت‌هاي جنسيتي در زمينه مصرف مواد» به ارايه راهكارهايي در اين حوزه با استناد به پژوهش‌ها و تأليفات اندكي كه در زمينه اعتياد زنان به رشته تحرير درآمده است، پرداخت.

وي اعتياد را يك بيماري زيستي، اجتماعي، رواني و محيطي خواند كه جنبه‌هايي وابسته به جنس دارد و گفت: بايد در اين زمينه به نقش‌هاي زنان توجه بيشتري شود. در زمينه گرايش زنان به اعتياد و ترك آنها از مواد مخدر، مسايلي ناشي از مباحث فرهنگي و اجتماعي وجود دارد كه بايد با ايجاد تغييراتي در نگرش و آموزش معتادان، تغيير باورهاي جامعه از فرد معتاد و مقابله با برچسب‌زدن به فرد معتاد تعديل شوند.

آرزومندي با بيان اين كه وقتي كتاب‌ها را بررسي مي‌كنيم، تنها يك يا دو كتاب در زمينه اعتياد زنان مي‌يابيم، در حالي كه براي اعتياد مردان صدها كتاب نوشته شده است عنوان داشت: به همين نسبت ميزان توجه به اعتياد زنان، پژوهش‌هايي كه درباره آنها انجام مي‌شود و اقداماتي كه از نظر ايجاد مراكز نگهداري، آموزش و فراهم‌آوردن بسترهايي براي بازگشت آنها به جامعه وجود دارد، اندك است. 

مددكار اجتماعي اذعان داشت: همان‌گونه در كتاب‌ها هم آمده است، اغلب زنان در اثر توصيه نزديكان خودشان اعتياد را تجربه مي‌كنند. سرعت انجام تحقيقات درباره اعتياد خيلي كمتر از روند رشد آسيب‌هاي اجتماعي كشور ماست. متاسفانه آمار كمي از زنان مصرف كننده مواد شيميايي اعتياد داريم و يكي از دلايل اين امر، اين است كه به دليل باورهاي اجتماعي، آنان اغلب به پنهان كردن اعتيادشان اقدام مي‌كنند. 

در ادامه اين برنامه، فاطمه محبعلي، از اعضاي NGO تولد دوباره و انجمن 12 قدمي(از مراكز درمان و مبارزه با اعتياد) به عنوان فردي كه از نزديك و به طور عملي با معتادان و مشكلات آنها مواجه است، مهمترين مشكلات آنها را در زمينه شغل و توانايي بازگشت به اجتماع خواند و گفت: در حوزه‌هاي تجربي، مهم‌ترين علل اعتياد زنان را استعداد ارثي، زمينه‌ها و بسترهاي محيط زندگي، روابط با همسالان مي‌شناسند.

وي اشتغال‌زايي را از عوامل كنترل و مقابله با اعتياد زنان خواند و متذكر شد: براي اعتياد و معتاد شدن، تيتر و بهانه‌اي وجود ندارد. چه بسيارند زنان و مرداني كه از نظر تحصيلات و موقعيت‌هاي اجتماعي افراد مطرحي در جامعه بوده‌اند، اما اكنون در مراكز نگهداري از معتادان به سر مي‌برند!

در انتهاي اين نشست، كارشناسان به اين نتايج دست يافتند كه بايد پژوهش‌هاي بيشتري براي تأليف و بررسي راهكارهاي عملي در مقابله با معضلات اعتياد زنان انجام شود. 
متاسفانه در كشورمان ضعف تحقيقات و تاليفات در اين حوزه مشهود است. با وجود آن كه هرچه دايره تحقيقات تخصصي‌تر باشد، نتايج ارزشمندتري به دست مي‌آيد، بايد با اين ديدگاه كه اعتياد يك درياست كه به سادگي شناخته يا مسايل آن حل نمي‌شود و بايد به پژوهش و تحقيق پرداخت. كمتر پديده‌اي در جوامع وجود دارد كه نظير اعتياد ابعاد ناشناخته فراواني داشته باشد. بايد در روش‌هاي تحقيقاتي‌مان تغييرات عمده‌اي از نظر كمي و كيفي ايجاد كنيم، چرا كه بر اساس مشاهدات نمي‌توان ارزيابي يا تصميم‌گيري كرد.

کد مطلب : 57475