مولف كتاب «مفاهيم اجتماعي در جوامع مستعمراتي» با اشاره به اين كه نوشتار حاضر را با هدف ارايه تصويري صحيح از مفاهيم جامعه‌شناسي تاليف كرده است، تصريح كرد: بسياري از مفاهيم و عبارات اقتصادي و سياسي در كشور ناصحيح مطرح شده است.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، نشست نقد و بررسی کتاب «مفاهیم اجتماعی در جوامع مستعمراتی» با حضور مازیار صالحی، پروفسور دکتر شاپور رواسانی و کاوه سرمست عصر دوشنبه، اول شهریور ماه در سرای اهل قلم موسسه خانه كتاب برگزار شد.

در ابتدای نشست شاپور رواسانی، مولف اثر با اشاره به این که این کتاب سه سال پیش از سوی نشر امیرکبیر تالیف شده است، بیان داشت: این کتاب مجموعه‌ای از مقالات سال 72 تا 76 درباره جامعه‌شناسي و اقتصاد را شامل می‌شود. 

وی با اشاره به این که امروزه مفاهیم کاربردی حوزه جامعه‌شناسی ناصحیح و ناقص است، بیان داشت: پس از انقلاب فرانسه اندیشمندان مفاهیمی اجتماعی را به کار بردند که تنها محدود به فرهنگ و سیاست می‌شد و اقتصاد را دربر نداشت، درحالی که هر پديده اجتماعی در سطح جهان اقتصاد را نیز دربر می‌گیرد.

پروفسور رواسانی با تاکید بر این که نوشتار حاضر به تعریف دقیقی از آزادی، دموکراسی و سایر مفاهیم اجتماعی دست یافته است، اظهار داشت: انگیزه دیگر از تالیف کتاب ارایه تعاریفی جامع و کامل از طبقه و ساختار اقتصادی بود. به این علت که اروپا پس از انقلاب صنعتی طبقه‌اي را تعریف کرد كه در جامعه ایرانی نمی‌تواند مهفوم داشته باشد.

وی با بیان این که متاسفانه امروزه مفاهیم سرمایه‌داری به صورت ناصحیح در فرهنگ و اجتماع به کار برده می‌شود، توضیح داد: بنابراین نکات گسترده‌ای از تعاریف اجتماعی در مقالات كتاب گنجانده شده است. اهمیت این مفاهیم از این جهت است که تا هنگامي که مفاهیم اجتماعی با دقت در جامعه مطرح نشود، مبارزات سیاسی و اجتماعی به نتیجه نخواهد رسید.

در ادامه کاوه سرمست، رييس هيات مديره كانون دانش‌آموختگان اقتصاد با تاکید بر این كه جامعه باید با مطالعه این نوشتار شگفت‌زده شود، اظهار داشت: مباحث این کتاب با روند آثار و مطالعات متفکران امروز بسیار متفاوت و در تضاد است، زیرا در حالت عادی فرآیند بحث‌های اجتماعی ـ سیاسی نوکلاسیک است اما این نوشتار گوشه‌ای از مبحث اقتصاد سیاسی را مطرح کرده است.

وی جای اقتصاد سیاسی را در کشور خالی دانست و تشریح کرد: متاسفانه مباحث اقتصاد سیاسی در دانشگاه‌ها تدریس نمی‌شود اما این کتاب به صورت جامع و کامل دیدگاه‌های گوناگون در جریان جامعه را مطرح کرده است. نکته مثبت کتاب مورد نظر، ذکر مطالب به صورت جداگانه است، به این علت که مقالات مجزا بوده و در این کتاب جمع‌آوری شده و در بسیاری موارد مطالب تکراری به نظر می‌آید. 

سرمست، نظریه‌پردازی نویسنده کتاب را براساس مباحث اقتصاد سیاسی در ایران و جوامع مشابه ایران برشمرد و افزود: در این کتاب از اصطلاحات چپ، ضد سرمایه‌داری و سرمایه‌داری بسیار استفاده شده است، اما نتیجه‌گیری‌های نهایی از مباحث کتاب کلاسیک مارکسیستی نیست بلکه با اصالت مباحث بومی و ملی مبتنی بر فرهنگ شرق تالیف شده است.

وی با تاکید بر این که کتاب حاضر بدون تمایلات نوکلاسیکی، هسته‌های واقع گرایانه و برداشت‌های اصولی نویسنده را نمایش داده و استنتاج مناسبی از شرایط اجتماعی به عمل آمده است، تصریح کرد: شاید یکی از نکات منفی اثر به دلیل جمع‌آوری مقالات گوناگون، فقدان انسجام مباحث و متدولوژی مشخص است. نویسنده در مقالات صرفا دیدگاه‌های خود را مطرح کرده اما با وجود گستردگی، دلایل کافی برای اثبات مباحث را ارايه نكرده است. بنابراین رویکرد تحلیلی مشخصی بر کتاب حاکم نیست.

سپس مازیار صالحی، بسیاری از مقالات کتاب را پاسخی به امواج فکری جامعه دانست و اظهار داشت: لااقل این مساله درباره جامعه مدنی صدق می‌کند. این نوشتار چندین نوع مبحث تئوریک نظیر تعریف دولت، طبقه، دموکراسی و حقوق بشر را بیان کرده و دیدگاه نویسنده را در ادامه نگرش پیشین کتاب‌های دیگرش نمایش داده است.

وی در نقد مقالات کتاب عنوان کرد: هفت عنوان از مقالات هیچ مرجعی ندارند و نویسنده صرفا به مقالات پیشین خود ارجاع داده است و این امر نوعی مونولوگ را به خواننده القا می‌کند. همچنین تعریف جامعه مستعمراتی نیز در این کتاب مغفول مانده است، نظريه وابستگی در بخشي از کتاب نامشخص بیان شده و آمارهای کشورها در مدل‌های سه گانه جهان ارایه نشده است.

در ادامه رواسانی در پاسخ به نقدهای مطرح شده به کتاب توضیح داد: در ارتباط با مباحث طبقه پیوسته به استعمار در کتاب پیشین «دولت و حکومت» و درباره شیوه تولید مستعمراتی در مقدمه آن به صورت کامل بحث شده است. همچنین تئوری مرکز ـ پیرامون نیز سال‌هاست که در اروپا پذیرفته شده اما با تقلب و فراموشی مساله مستعمرات پذیرفته شده است. 

نشست نقد و بررسي كتاب «مفاهيم اجتماعي در جوامع مستعمراتي» عصر ديروز، اول شهريور ماه در سراي اهل قلم خانه كتاب برگزار شد.

کد مطلب : 79354