چاپ نخست کتاب «سياست‌گذاري فرهنگي در فرانسه: دولت و هنر» نوشته دكتر حجت‌الله ايوبي با مقدمه «ژان كلود كرير» از سوی سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم دانشگاه‌ها (سمت) منتشر و روانه بازار نشر شد./

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، اثر حاضر، براي دانشجويان دانشكده مطالعات جهان در مقطع كارشناسي ارشد به عنوان منبع اصلي درس «مطالعات فرهنگي در فرانسه» به ارزش 2 واحد تدوين شده است. اين كتاب همچنين مي‌تواند به عنوان منبع قابل استفاده براي دانشجويان رشته علوم اجتماعي به‌ويژه دانشجويان رشته مطالعات فرهنگي براي درس‌هاي مسائل فرهنگي و برنامه‌ريزي امور فرهنگي استفاده شود.

سياست و تئاتر در فرانسه از ديرباز رابطه‌اي كهن و ويژه دارند كه از دوران معروف به «مونارشي فرانسه» آن هم با نظام «مسنا» آغاز شد. اين روابط كم‌كم به سوي كمال پيش رفت و جامعه هنري احساس كرد كه براي دفاع از حقوق و آزادي‌هايش به مجموعه‌اي از اقدامات گروهي نياز دارد. هنرهاي نمايشي، آغاز اين راه را مرهون چهره‌هايي نظير «بومارشه» و «ويكتور هوگو» است كه نقش به‌سزايي در اين راه پرفراز و فرود دارند.

«ژان كلود كرير» در مقدمه خود بر كتاب حاضر مي‌نويسد: «در قرن بيستم، سال‌هاي پس از جنگ دوم جهاني، فرانسه پرچمدار شيوه‌اي جديد در سياست‌گذاري فرهنگي شد و با راه‌اندازي وزارتخانه‌اي به نام فرهنگ، روابط نويني را بين هنرمندان و قدرت عمومي بنيان نهاد. ويراني‌هاي روحي و رواني برخاسته از جنگ، فرهنگ را هم در عرصه آشنايي و شناخت و هم در عرصه اجرا در رشته‌هاي هنرهاي زيبا به ضرورتي گريزناپذير براي بيشتر شهروندان تبديل كرد. بدين ترتيب زمينه‌اي براي شكل‌گيري روابطي نو بين قدرت عمومي و هنر هموار شد. در اين سال‌ها براي تعريف دوباره اين روابط در عرصه‌هاي گوناگون از جمله سينما، قوانين فراواني تصويب شد و مجموعه آنها "الگويي فرانسوي" از روابط دولت با هنر ايجاد كرد كه موضوع اين كتاب است. 
با ورود دولت به عرصه هنر، مميزي (سانسور) به‌عنوان نخستين دل‌نگراني جامعه هنري خود را نشان داد. چرا كه هزينه دولتي و سفارش آثار هنري مي‌تواند موجب شكل‌گيري هنري رسمي (دولتي) شود. هنر سفارشي معمولا براساس سليقه و گرايش‌هاي سفارش‌دهنده است (و بيان غوغاي درون هنرمند نيست). پس همراه با كمك مالي دولت به هنر، نظارت بر چگونگي توزيع اين منابع، رعايت عدالت، حفظ حقوق مولف و آزادي هنرمندان به مسائل مهم اين عرصه تبديل شد. من از جمله كساني هستم كه واژه "هنر رسمي" را مفهومي بي‌اساس و نادرست مي‌دانند. زيرا بر اين باورم اثري كه هنري نام گيرد بي‌ترديد آزاد و به دور از هرگونه فشاري آفريده شده و از درون هنرمند جوشيده است. آثار سفارشي و فرمايشي را اثري هنري نمي‌نامم. اين انديشه، پرسشي مهم را بر مي‌انگيزد كه چگونه مي‌توان بين دريافت كمك مالي خيرخواهانه از افراد و سازمان‌ها و آزادي هنرمند جمع كرد.»

نگارنده اين كتاب با هنر و فرهنگ فرانسه به خوبي آشنايي دارد و با رويكردي علمي و تحليلي راه پرفراز و فرود ولي همچنان ناتمام فرانسويان را براي پاسخ به اين پرسش نشان داده است. 

بر اساس مطالب كتاب، در 30 سال گذشته از قدرت و نقش وزارت فرهنگ روزبه‌روز كاسته و به قدرت «اجتماعات محلي» يعني مناطق، دپارتمان‌ها و شهرها افزوده شد. اين فرايند، راه را براي تمركززدايي هنرهاي نمايشي و انعطاف‌پذيري بيشتر بخش‌هاي مرتبط با آن هموار كرد.

همچنين در فرانسه، قوانين گوناگوني به تصويب رسيد تا بين «تئاترهاي دولتي» كه مورد حمايت دولتند و تئاترهاي خصوصي كه به درآمدهاي خود تكيه دارند، فاصله تا كمترين ميزان كاهش يابد. البته همچنان در پاريس مي‌توان از حدود 40 مركز نمايشي خصوصي نام برد. بنابراين، تئاترهاي مورد حمايت دولت (يعني مجموعه هنرهاي نمايشي از جمله سيرك و نمايش‌هاي موسيقيايي) موظف شدند قيمت ورودي‌هاي خود را كاهش دهند تا امكان تماشاي نمايش‌هاي فاخر براي اقشار پايين جامعه نيز فراهم شود. اين اصل همچنان قاعده بازي در اين عرصه است.

پس مي‌توان دريافت كه سياست فرهنگي در اين عرصه دو هدف را دنبال مي‌كند. سياست فرهنگي در حقيقت تلاشي براي كشاندن اقشار مختلف مردم به دنياي هنر، افزايش تعداد تماشاگران از يك طرف و هموار كردن راه ظهور هنرمندان برجسته و چهره‌هاي تازه در اين عرصه از طرف ديگر است.

كتاب حاضر در هشت فصل سامان يافته كه عناوين فصول آن عبارتند از: اهداف اساسي در سياست‌گذاري فرهنگي دولت‌هاي مختلف در فرانسه، راه پرفراز و فرود دولت فرهنگي: از انقلاب فرانسه تاكنون، قدرت‌هاي محلي و فرهنگ در فرانسه، بايسته‌هاي حق تاليف، دولت و هنرهاي نمايشي در فرانسه: روياي دموكراسي فرهنگي، دولت و سينما در فرانسه، دولت و هنرهاي تجسمي، دولت و هنرهاي آوايي: موسيقي فاخر يا مردمي؟

در انتهاي اين اثر، علاوه بر نتيجه‌گيري مباحث كتاب، منابع و مآخذ نويسنده و فهرست اعلام و موضوعات نيز درج شده است.

چاپ نخست كتاب «سياست‌گذاري فرهنگي در فرانسه: دولت و هنر» در شمارگان 1000 نسخه، 246 صفحه و بهاي 27000 ريال راهي بازار نشر شد.

کد مطلب : 63676