مريم مقيمي- نياز انسان به ايجاد ارتباط با پيرامون خويش هميشه به عنوان يكي از اصلي‌ترين نيازها مطرح بوده و آنچه مي‌تواند اين نياز را به بهترين وجه خود برطرف سازد ارتباط كلامي و گفت‌وگوست. علاوه بر گويش صحيح، نوع زبان و داشتن ادبياتي خاص، گروه‌هاي مختلف يك جامعه را در برابر فهم و درك مفاهيم از يكديگر ياري مي‌رساند. ترديدي نيست كه بهره‌گيري صحيح از توان و ظرفيت‌هاي كلامي و ادبي اين مرزو بوم، از آغاز تاكنون، مرهون و مديون زحمات زبان شناسان و اديباني است كه در راه نگهداري از اين ارزش‌هاي فرهنگي، ادبي و زباني، عمر گران بهاي خود را صرف كرده و مي‌كنند. بر هيچ اهل خردي پوشيده نيست كه تلاش در راه حفظ فرهنگ و ارزش‌هاي سرزمينمان تنها به ترويج و تصحيح كلام و نوشتار بر نمي‌گردد، بلكه در اين مسير، چهره‌هاي شاخص و مفاخر فرهنگ، ادب، هنر و علم در ايران زمين نيز بيش از پيش شناخته و ماندگار مي‌شوند. ارج نهادن به تلاشگراني كه گلستان فرهنگ و ادب را باغباني مي‌كنند، كمترين اداي ديني است كه مي‌توان به آن همت گمارد. «دكتر قاسم صافي» يكي از نامداران اين عرصه است كه به پاس تلاش‌هاي بي‌دريغش يكي از پرونده‌هاي ايبنا را به نام و تلاش ايشان مزين كرده‌ايم.

دكتر قاسم صافي، شانزدهم شهريور ماه 1327 در شهرستان گلپايگان در خانداني اهل فضل و ادب تولد يافت. پس از پايان تحصيلات ابتدايي و متوسطه به تهران آمد و با ورود به دانشگاه تهران در رشته زبان و ادبيات فارسي و علوم كتابداري به مطالعه و تكميل تحصيلات پرداخت. در دانشگاه تهران از محضر استادان فقيد و بزرگي نظير زنده‌ياد جلال‌‌آل احمد، دكتر پرويز ناتل خانلري، دكتر عبدالحسين زرين‌كوب، دكتر لطفعلي صورتگر، دكتر هدايت الله نيرسينا، دكتر ماهيار نوابي، دكتر محمد جعفر محجوب، دكتر اميرحسين آريانپور و استاداني ديگر كسب فيض كرد. در آبان ماه 1349 وارد شغل دولتي شد و در سال 1355 به عضويت هيات علمي دانشگاه تهران درآمد. وي سال‌ها سردبيري و مسووليت نشريات متعدد را به عهده داشت و ضمن تدريس و تحقيق در دانشگاه‌ها و مراكز تربيت معلم، عهده‌دار مشاغل اجرايي نيز بود؛ از جمله، مشاور امور بين‌الملل وزارت فرهنگ و ارشاد و مسوول مركز تقويت و توسعه زبان فارسي و ايران‌شناسي، نويسندگي و اجراي برنامه‌هاي علمي و فرهنگي در صدا و سيماي ايران، ويراستاري آثار علمي در دانشگاه‌هاي تهران و تربيت مدرس، مشاور و رييس مركز خدمات كتابداري كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه و عضو شوراي انتشارات دانشگاه تهران. مدتي نيز در مسووليت‌هاي رايزني فرهنگي و «مركز تحقيقات فارسي» ايران در اسلام‌آباد و استاد افتخاري در دانشگاه‌هاي جي‌سي و پنجاب لاهور پاكستان فعاليت كرده است. از اين نويسنده تاكنون 25 عنوان كتاب و بيش از 50 مقاله و گزارش علمي به چاپ رسيده است.
 
- علت گرايش شما به رشته ادبيات فارسي چيست؟
به دليل زمينه‌هاي ذوقي و فرهنگي‌اي كه در خانواده وجود داشت، به اين رشته گرايش پيدا كردم. 

- مطالعات جانبي شما در چه زمينه‌هايي است؟
بيشتر در زمينه‌هاي تاريخي، علوم اجتماعي و رفتاري، علوم كتابداري و چاپ و نشر، شرح احوال و افكار سخنوران و رجال و خدمات مردان پرتلاش و با غيرت. 

- نوشته‌هايتان بيشتر بر محور چه موضوعاتي مي‌چرخد؟
در زمينه‌هاي فرهنگي، ادبي، فهرست نگاري، عكس‌هاي تاريخي و نسخه‌هاي خطي، شيوه‌هاي تحقيق و تاليف و نشر، سفرنامه، توجه به اوقات فراغت دانشجويان، احوال، آثار و افكار برخي از سرايندگان و نويسندگان و قلمرو تاريخي زبان فارسي به ويژه در شبه قاره. 

- علاقه شما به كدام شخصيت‌هاي فرهنگي و ادبي- اعم از خارجي و داخلي - بيشتر است؟
به نويسندگاني نظير عبدالحسين زرين كوب، جلال‌آل احمد، ابوحفض عمر سهروردي، عبدالرحمن كواكبي، امانوئل كانت، آلبر كامو، آندره ژيد، اوژل يونسكو، ابن خلدون تونسي، فريد ريك نيچه آلماني، ژان ژاك روسو، شارل لوئي مونتسكيو، فرانسوا ولتر، اقبال لاهوري و شاعراني نظير مولوي، حافظ، سعدي، فردوسي، رودكي سمرقندي، پروين اعتصامي، فرخي يزدي، خيام نيشابوري، صائب تبريزي و فريدون مشيري.
 
- در بين كارها و آثارتان كدام را بيشتر دوست داريد؟
منشآت ميرزا جلال طباطبايي زواره‌اي اردستاني –سفرنامه سند- و كتاب‌هايي كه براي آموزش دانشجويان تاليف كرده‌ام. 

- آيا شرايط جغرافيايي هم بر انتخاب رشته شما موثر بوده؟
بله؛ زادگاه من –گلپايگان- ادبا، شعرا، مورخان و علماي بنامي پرورش داده كه شايد شناخت آنان در انتخاب رشته مورد علاقه‌ام بي‌تاثير نبوده است. 

- آيا در خواندن كتاب و داشتن مطالعه، استعداد يا عوامل ديگري را تاثير گذار مي‌دانيد؟
براي مطالعه و درك مطالب، علاوه بر استعداد و علاقه، عواملي چون شرايط محيطي تربيتي و اقتصادي هم موثرند. 

- هدف سوژه‌هاي شما بيشتر چه كساني‌اند؟
بيشتر، پديد آوردنم آثار مرجع و معرفي افكار است و اين‌ها خدماتي است كه براي بسياري از علاقه‌مندان ارايه مي‌شود و نيز آموزشي است كه براي قشر دانشجو و اهل تحقيق مفيد خواهد بود. 

- آيا به عنوان نويسنده از طرف ارگان‌هاي رسمي، حمايت شده‌ايد؟
خير. 

- تيراژ كتاب‌هايتان چگونه است؟
متفاوت است. برخي چندين بار تجديد چاپ شده‌اند. 

- براي تشويق فرزندانتان و ايجاد انگيزه براي كتابخواني چه كارهايي مي‌كنيد؟
دسترسي فرزندان به كتاب‌هاي متنوع كتابخانه خصوصي‌ام ايجاد انگيزه مي‌كند. زمينه و شرايط مطالعه مثل ميز مطالعه، چراغ مطالعه، تهيه منابع مورد علاقه‌شان را براي آنان فراهم مي‌كنم. 

- خانواده و مخصوصا همسرتان چقدر در نويسندگي شما تاثيرگذار بوده‌اند؟
چون خانواده آرام و ساكتي دارم محيط خانه براي مطالعه و نگارش، مناسب است و همسرم، نقش موثري در اين زمينه و همراهي با من دارد. البته چون محيط خانه‌ام، گنجايش كتاب‌هايم را ندارد، هر ازگاهي به واسطه تنگي جا، تعدادي از آن‌ها را به كتابخانه‌ها اهدا مي‌كنم. 


عنوان برخي از كتاب‌ها
پژوهشي در كاربرد زمان فراغت دانشجويان 1354
مجموعه گفتارهايي درباره چند تن از رجال ادب و تاريخ ايران 1357
تحليلي برگفتارها و نظريات محمدعلي جناح 1362
قلمرو انديشه جلال‌آل احمد با مقدمه دكتر سيدمحمد محمدي جعفري 1364
روش تاليف و نقد و اصلاح با مقدمه استاد محمدتقي جعفري 1364
سفرنامه پاكستان، با مقدمه دكتر محمدابراهيم باستاني پاريزي 1366
فهرست فيلم‌ها و عكس‌هاي تاريخي ايران 1367
كارت پستال‌هاي تاريخي ايران 1368
گفت‌وگو با ايران شناسان و استادان فارسي در شبه قاره 1368
وضعيت آموزش زبان فارسي در جهان 1373
نامه‌ها و نوشته‌‌هاي محمدجلال‌الدين طباطبايي زواره‌اي اردستان با شرح احوال و آثار و محيط اجتماعي او در دوره صفوي و تيموريان هند 1374
سرزمين و مردم پاكستان 1378
تصحيح و تعليق رساله معارف صدرالدين قونوي (در بيان كيفيت توجه اتم) 1378
از چاپخانه تا كتابخانه «مراحل كتاب‌نويسي، چاپ سپاري، كتابداري و كتابخواني»، چاپ 5 1378
بهار ادب «تاريخ مختصر زبان و ادب فارسي در شبه قاره هند و پاكستان» 1382
گنجينه خطي و هنري تالپوران 1383
عكس هاي قديمي از رجال، مناظر، بناها و محيط اجتماعي ايران، چاپ 4 1384
آيين نگارش و ويرايش، چاپ 3 1384
مقدمات روش‌هاي مطالعه و پژوهش، ويرايش 2، چاپ 10 1386
مرجع شناسي عمومي فارسي و عربي، ويرايش 2 1385
سفرنامه سند «كراچي تا شهر خاموشان» 1385
فهرست نسخه‌هاي خطي فارسي سندالوجي 1386
گلزار ادب «تاريخ زبان و ادب فارسي در سند» 1386

عنوان برخي از مقالات
سهم اسلام در تمدن جهان. مجله دانشكده، شماره 9، سال 1356
غزالي، محيي دين و معلم اخلاق. روزنامه نوايي وقت، ش 7، جولاي 1981
محمد علي جناح سياستمدار بدون مكر و فريب. روزنامه جنگ، ش 6، اگوست 1982
لزوم ترويج زبان فارسي در كشورها به ويژه در تركيه، هند و پاكستان. كيهان فرهنگي، ش 5
اقبال فرياد بلند بيداري و نغمه حيات و سرود زندگي. اقباليات، ش 5، 1365
منابع تحقيق در زندگي و آثار امام محمد غزالي. كتابداري، ش 11، 1366
زمان فراغ و نظري بر كتابشناسي اوقات فراغت. كتابداري، ش 16، 1369
نگرشي نو بر احوال و آثار جلال‌آل احمد. اقباليات، ش 8، 1370
كتاب در پويه تاريخ. نامه فرهنگ، ش 2، 1373
زبان مشترك، سرنوشت مشترك. پيوستگي‌هاي فرهنگي، ش 1، 1373
استادان ممتاز، روسا و دكتراي افتخاري دانشگاه تهران (1311 تا 1375). نامه فرهنگ، ش 16، 1373
پيرامون كتابخانه ملي (در گفت‌وگو با دكتر سيدمحمد خاتمي). كتابداري، ش 23، 1374
تجليات فرهنگ و هنر در عصر گوركانيان هند. مجله دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، ش 4-1، 1374
زبان فارسي در جهان معاصر. نامه فرهنگ، ش 2، 1374
در شناخت ماهيت نفاق (با نظري به كتاب جاذبه و دافعه علي(ع) اثر مرتضي مطهري). كيهان، 11/ ارديبهشت 1375
راهبردهايي در آموزش و گسترش زبان فارسي. آشنا، ش 32، 1375
احوال و آثار و افكار علامه محقق و متبع آيت‌الله آخوند ملامحمدجواد صافي گلپايگاني. مسجد، ش 28، 1375
اجلاس بين‌المللي استادان زبان و ادبيات فارسي (هند- رامپور). آشنا، ش 34، 1376
علم كتابداري در عصر كاربرد فناوري. كتابداري، ش 27. 1376
پيشرفت‌هاي الكترونيكي و رايانه‌اي در صنعت چاپ. هنرهاي زيبا، ش 3، 1377
فرهنگ عاشورا در پاكستان. نامه فرهنگ، ش 28، 1376
ياد استاد محمدتقي جعفري، استاد محمدتقي دانش‌پژوه، دكتر رجبعلي مظلومي، دكتر زرياب‌خويي، كتابداري، ش 27 و 34، 1376 و 1379
ياد استاد دكتر سبط حسن رضوي (ايرانشناس و پاسدار زبان و ادب فارسي). نامه فرهنگ، ش 30، 1377
توسعه پايدار (نقد و بررسي). نامه علوم اجتماعي، زمستان 1377
اجلاس بين‌المللي استادان زبان و ادبيات فارسي (هند- احمدآباد). مجله دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، ش 148، 1377
ميراثي ناشناخته و اثري نويافته در روابط فرهنگي ايران و شبه قاره. مجله دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، ش 147، 1377
احوال و آثار دكتر ناظرزاده كرماني. همشهري، 20 ارديبهشت 1377
همايش سالانه زبان و ادبيات فارسي. مجله دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، ش 153، تابستان 1379
نقش پژوهشي كتابخانه‌هاي مركزي دانشگاه‌ها. كتابداري، ش 32، 1378
گسترش قلمرو جغرافيايي زبان و ادبيات فارسي. مجله دانشكده ادبيات دانشگاه شهيد بهشتي، ش 36، زمستان 1378
درباره زبان و ادب و فرهنگ نويسي فارسي در شبه قاره. بياض (مجله تحقيقات فارسي دانشگاه دهلي). ش 2، دوره 18، س 1998
تفسيري بر همايش سالانه زبان و ادبيات فارسي. مجله دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، ش 151، پاييز 1378
تاثير كتابخانه‌هاي عمومي در گسترش فرهنگ مطالعه. كتابداري، ش 34، 1379
راه‌هاي افزايش ميزان مطالعه در كتابخانه‌هاي عمومي. كتابداري، ش 35، 1379
كشمير و وجه تسميه آن به ايران صغير. نامه فرهنگ، ش 36، 1379
پيام‌هاي تربيتي و رفتاري در اشعار ابن يمين. مجله دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، ش 154-153، تابستان 1379
كوشش‌هاي فرهنگي دانشگاه پكن در سمينار زبان و ادب فارسي. مجله دانشكده ادبيات دانشگاه تهران، ش 156، زمستان 1379
چين همسايه فرهنگي ايران. (مطالعاتي درباره چين نو و راهكارهاي مناسب براي گسترش زبان و فرهنگ فارسي)، نامه فرهنگ، ش 40، 1380
نگرشي كوتاه به وضعيت زبان فارسي در هند و پاكستان در دوره استيلاي انگليس تاكنون. شيوه‌اي ديگر؛ مجموعه مقالات نخستين همايش بررسي روش هاي نوين آموزش زبان فارسي به غير فارسي زبانان، 1380
دامنه نفوذ كلام استاد حسينعلي راشد. نامه فرهنگ، بهار 1380
ميرسيدعلي همداني آفريننده ايران صغير. (مجموعه مقالات همايش زبان و ادب فارسي، دانشگاه هرمزگان، 1380)
ادب حسرت؛ به ياد دكتر اميرحسين آريانپور نظريه‌پرداز و جامعه‌شناس معاصر. كتابداري، ش 38، 1381
يادي از استاد محمدتقي دانش ‌پژوه، كتابشناس و نسخه‌شناس نامدار. كتابداري، ش 39، 1381
نكته‌هايي از تعاليم اخلاقي و تربيتي عاشورا در هدايت جامعه. مجموعه مقالات همايش سراسري امام حسين(ع)، جلد دهم، 1381
نقش اسناد تصويري در شناخت رجال معاصر. مجموعه مقالات همايش رجال تاريخ معاصر، 1381
زبان فارسي در چشم‌انداز تاريخي و مقتضيات جهان معاصر. سومين ره‌آورد، مجموعه مقالات مجمع بين‌المللي استادان زبان فارسي، 1381
فرخي يزدي شاعر سرافراز ايران. مجله دانشكده ادبيات، دانشگاه تهران، ش 16، 1381
زبان و ادبيات فارسي در گفت‌وگو با دكتر قاسم صافي. كتاب هفته، 13 تير، 1382
ضرورت اصلاح ساختاري در اقدامات فرهنگي در خارج از كشور. نامه فرهنگ، ش 47، 1382
زبان فارسي ميراثي ارزشمند. مجموعه مقالات سمينار زبان و ادبيات فارسي در سند، 1382
اهميت احياي متون فارسي و مشكلات شناسايي آن در شبه قاره. دانش، ش 83، 1384
مختصر سوانح عمري، تحليلي بر قصيده بلند پيشگويي شاه نعمت الله ولي. دانش، ش 77، 1383
تاثير مولوي در هدايت انسان. پيغام آشنا، ش 19، اكتبر 2004
اهميت عكس‌هاي قديمي و اسناد تاريخي در تحقيقات ايران‌شناسي. مجموعه مقالات نخستين همايش ملي ايران‌شناسي، 1383
خدمات علمي و ادبي پروفسور عبدالكشور احسن پژوهشگر و ايران شناس صاحب‌نظر. دانش، ش 81، 1384
روابط ادبي و فرهنگي ايران و شبه قاره در عصر گوركانيان. دانشكده ادبيات دانشگاه فردوسي، ش 151، 1384
آثار فارسي درباره شاه عبداللطيف بهتايي. سفينه، ش 3، 1384
سُرِ حسيني. دانش، ش 86، 1385
مقام لعل شهباز قلندر عارف و سخنور فارسي در سند. گوهر فارسي، ش 3، 1386
نفوذ مولانا و مثنوي او در شبه قاره. مجله دانشكده ادبيات، دانشگاه مشهد، ش 168، 1386
نفوذ سعدي در شبه قاره. نشر ميراث مكتوب، ويژه‌نامه شبه قاره، 1386
ارزش‌هاي ديني و سياسي در نظام فكري اقبال. اقباليات، ش 75، 1386
نمادي از ادبيات متعهد. اقباليات، ش 76، 1386
تبصره‌اي بر كلام حسن در تتبع از كاشاني و سنايي. دانش، ش 88، 1386
فارسي‌گويان متاثر از مولانا در سند و پنجاب. كاوش، ش 15، 1386
خدمات علمي و ادبي غلام مصطفي قاسمي. سفينه، ش 7، 1386
آيين سندآوري، داوري و اشاعه يافته‌هاي علمي. كاوش، ش 16، 1386
عوامل موثر در تكوين شخصيت و مباني عقلي علي هجويري. سفينه، ش 8، 1386
خودآگاهي در فلسفه اجتماعي اقبال. مجله تحقيق، ش 72، 2007
تاملات في طرق و اساليب التعليم في‌القرآن كريم. مجله كليه شرقيه، ش 82، 2007
مولانا، تسامح و مدارا. مجموعه مقالات كنگره هشتصدمين سال مولانا، دانشگاه مشهد، 1386
مولانا مظهر تمدن و مظهر آينده. مجموعه مقالات كنگره بين‌المللي مولانا، انجمن حكمت و فلسفه، 1386
تاملي در ماندگاري مولانا. نشر ميراث مكتوب، ويژه‌نامه مولانا جلال‌الدين رومي، 1386
پيرامون روش و مقصد در اشعار مولانا. مجموعه مقالات همايش مولوي، دانشگاه تهران، 1386

کد مطلب : 11500