حسینعلی قبادی، برگزیده جایزه ادبی جلال درحوزه نقد ادبی به دلیل انتشار کتاب «آیین آینه» گفت: مضمون کتاب «آیین آینه» با برخی دغدغه‌های اواخر عمر جلال چون بومی‌گرایی و کشف ظرفیت‌های هنر و ادب ایرانی مرتبط است. /

قبادی که جایزه ویژه جلال آل‌احمد را در حوزه نقد ادبی به خود اختصاص داد، در گفت‌وگو با خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، با بیان این مطلب اظهار داشت: جلال در آخر عمر نسبت به فرهنگ ملی و بومی ایران دغدغه‌های خاصی داشت و تفکرش در راستای استخراج و تصحیح منابع و فرهنگ و بازشناسی بن مایه های فرهنگی و ادبی در باز آفرینی و عرضه آنها به زبان امروزی، به دکتر علی شریعتی نزدیک بود.

وی افزود: برگزیده شدن در این جشنواره را باور نداشتم و به دریافت جایزه‌ای با این نام واقعا افتخار می‌کنم.

نویسنده «آیین آینه»، در پاسخ به این سوال که «فکر می‌کنید چه دلایلی مبنای گزینش این کتاب قرار گرفت»، توضیح داد: در این کتاب ظرفیت عناصر مهم بلاغت در حوزه اسلامی -- ایرانی، بازشناسی و بازیابی شده  و سعی بر این بوده قابلیت‌های کاربردی نمادها و نیز، کارآمدی آن‌ها در حوزه ادبیات به تفصیل نشان داده شود.

او با اشاره به وجود زمینه‌هایی از نمادپردازی در مباحث بلاغت در متون گذشته ما گفت: عناصر اولیه و جوهر و خمیرمایه این بحث در بلاغت ما وجود داشته ولی هویت مستقل و شناخته شده‌ای
نبوده است. البته بحث‌های بسیاری از سوی دانشمندان بزرگ درباره استعاره‌های مکرر و نهادینه یا سخن از رمزها در متون عرفانی ارایه و نمادپردازی با اینهمه وجوه غنایی‌اش در حوزه‌های مختلف ادبیات احصا شده، ولی هنوز به جلوه‌های آن پرداخته نشده است.

وی افزود: عبدالقاهر جرجانی، نظریه‌پرداز بزرگ بلاغت با فضل و تیزفهمی تصریح کرده بود که استعاره نیاز به تاویل دارد. به همین دلیل ما می‌توانیم رابطه نمادها را با هرمنوتیک و علم تفسیر کشف کنیم؛ ولی تا به حال در کتاب‌های قبلی به چنین موضوعی اشاره نشده بود.

این محقق به بخش‌های دیگر پژوهش خود درباره نمادپردازی در این کتاب اشاره کرد و افزود: بازشناسی مرزهای «نماد» با «کنایه» و سایر فنون ادبی، و بازیابی ظرفیت‌های متون دینی و ادبی و عرفانی در حوزه نمادپردازی، در بخش‌هایی از این کتاب به صورت جامع آمده است.

قبادی در ادامه از یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب سخن گفت که در آن به نظم و استمرار جنبه‌های نمادپردازی در فرهنگ ایرانی و ادبیات پرداخته شده. 

وی خاطرنشان کرد: بخش اعظم این کتاب درباره تداوم و تسلسل جوهر یا نمادپردازی در فرهنگ و ادب ایرانی است  که به‌رغم تغییر و تحولات صورت گرفته در ظاهر و اشکال نمادها، بین تصویرسازان ادبی ما، جوهره نمادپردازی همواره زنده و بالنده مانده. یعنی هوش سرشار و روح حقیقت‌جوی ایرانی غالب و شکل اسطوره‌های ایران باستان را نگه داشته و جوهر معنویت و حقیقت اسلامی را در آن ریخته است ونشان داده شده که نمادها در ادبیات عرفانی هم جوهره خودشان را حفظ کرده‌اند؛ چنانچه عطار و سهروردی حلقه اتصال اسطوره‌های حماسی به عرفانی هستند.

قبادی درباره انتخاب نام «آیین آینه» برای این کتاب توضیح داد: مبنای این نامگذاری این است که جوهر حقیقت در اعصار مختلف تاریخ ایرانیان نخست ،جذب و سپس ساطع می‌شود و این روند ادامه دارد. این پژوهش کوشیده تا نشان دهد که گسستی در سیر تحول فرهنگ و ادب ایرانی از اسطوره به حماسه وجود ندارد.

کد مطلب : 29637