دکتر حامد اختیاری در گفت ‌وگو با خبرگزاری كتاب ايران (ایبنا)، آخرین آمار معتادان ایران را يک و دو دهم تا یک و هشت دهم میلیون نفر از جمعیت کشور عنوان کرد و گفت: کار آموزش و مطالعات این مرکز اکنون توسط دو هزار پزشک و روانپزشک و نزدیک به سه هزار روانشناس، پرستار و مددکار اجتماعی كه در حوزه اعتیاد کشور مشغول به کارند، در حال انجام است.

وي افزود: این مراکز برنامه‌های خودشان را بر اساس کتاب‌های تالیفی ارائه می‌دهند که منابع آن بر اساس تحقیقات و برنامه‌ریزی‌های کارشناسان و منابع بین المللی تهیه و توليد مي‌شوند و در اختيار ديگر كشورها قرار مي‌گيرند.

اختیاری گفت: ایران به عنوان کشوری پیشرو در درمان اعتیاد براي کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا کتاب‌های آموزشی را تدوین می‌کند که منابع آن بر حسب نیازهای ملی و منطقه‌ای است.

دکتر اختیاری درباره چگونگی جمع آوری کتاب‌های منتشر شده اظهار داشت: این کتاب‌ها بر اساس تجربیات بیماران و کارشناسان تهیه مي‌شوند تا از طریق آنها راهکارهای عملی درقالب‌های تئوری بیان شوند. 

وي افزود: این تجارب از دو طریق جمع آوری شده‌اند. نخست مراکز درمانی و کلینیک‌های پژوهشی که در آن نتایج تجربیات و تحقیقات جمع آوری مي‌شوند و دیگری توسط شورای تدوین که در حوزه اعتیاد صاحب نظرند. این کار حاصل پانزده سال فعاليت علمی و پژوهشي سازماندهی كه بر حسب تجارب و روش‌های روز دنیا تدوين شده است.

دكتر اختياري ادامه داد: تالیف کتاب در زمینه اعتیاد یکی از نیازهای ضروری جامعه است که با وجود ضرورت، کمتر به آن پرداخته شده است. متاسفانه به كتاب به عنوان يك عامل درمانگر چندان توجه نمي‌شود. شايد به همين دليل کتاب‌های محدودی در زمینه اعتیاد در بازار کتاب وجود دارد و بیشتر کتاب‌های موجود نیز ترجمه‌اند که کمتر بر حسب نیازهای داخلی تدوین شده‌اند. البته نباید فراموش کرد کتاب‌های خوبي هم وجود دارد اما اين تعداد كتاب جوابگوی نیاز مخاطبان نيست و مستلزم نگارش كتاب‌هاي كارآمد‌‌‌تر است.

وی ادامه داد: وقتی کتاب با توجه به نیاز خانواده‌ها وارد بازار می‌شود، مخاطب با آن ارتباط برقرار کند و در نتيجه، تشیخص فرد معتاد، نحوه برخورد با او، نوع رفتار و تشویق آنها برای درمان‌ بهبود می‌یابد و خانوادها می‌دانند که چگونه باید با افراد معتاد يا در خطر معتاد شدن رفتار کنند.

عضو مرکز مطالعات اعتیاد در ایران افزود: کتاب‌های این مرکز مورد آزمون و خطا قرار می‌گیرند و کتاب‌های نوشته شده توسط مراکز درماني در اختیار افراد مختلفی نظير معتادان، پزشکان و نويسندگان قرار می‌گيرند تا هر يك نظراتشان را درباره کتاب عنوان کنند. سپس کتاب بازنگری می‌شود و اصلاحات در آن صورت می‌گيرد.

دكتر اختياري اظهار داشت: کتاب‌های موجود در بازار نتوانسته مخاطبان خودشان را پيدا كنند و به عنوان عامل پیشگیر مورد توجه قرار گيرند. این موضوع چند دلیل دارد؛ نخست آن‌ كه کتاب ‌ا جوابگوی نیاز مخاطبان نیستند و دیگر آن که مطالب کتاب باید به نحوی بیان شود که عملا مشکل را حل کند، مانند این‌که کتاب با یک سوال شروع شود، سوالی كه به زبان مخاطب باشد و بگوید برای پيشگيري يا درمان این بیماری چه کارهای باید انجام داد.

وی درباره چگونگی تالیف صحيح این‌گونه کتاب‌ها گفت: ساختار کتاب باید جذاب باشد و در آن سطح سواد، حوصله افراد در خواندن کتاب، حجم و قطع کتاب و گروه مخاطب، در نظر گرفته شود. كتاب‌هاي مركز مطالعات اعتياد در ايران با اين اصول کارشناسی شده تاليف شده‌اند. توجه به مساله اعتياد تنها منوط به ايران نيست و اين مركز مطالعاتي روش‌هاي پيشگيري را به كشورهاي منطقه سوق داده است و كتاب‌هايي را درباره افراد ساير كشورها منتشر مي‌كند.
 
دكتر اختياري افزود: این کتاب‌ها برای کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا ترجمه می‌شوند تا به نوعی روش‌هاي درمان و پيشگیری را آموزش و منطقه را به سوي كاهش معضل اعتياد سوق دهند.

وي ادامه داد: نيازسنجي اين افراد بر حسب تعامل اين مركز با مراكز درماني كشورهاي جامعه مخاطب انجام مي‌شود. آنها با توجه به فرهنگ و بومي‌سازي نيازها را مطرح و كارشناسان بر اساس آن كتاب ها را تاليف مي‌كنند. 

عضو مرکز مطالعات اعتیاد در ایران درباره روند تاثیر کتاب بر درمان معتادان گفت: اگر بیمار بداند که درمان چگونه انجام می‌شود، عوارض احتمالی آن چیست، چگونه باید با اين بيماري مقابله و به چه نحو از درمان استفاده كند، در سیر درمان کمک شایانی به او خواهد كرد. 

وي بيان داشت: شناخت درباره اعتیاد و علائم آن یکی از اهرم‌های پیش‌گیرنده است که می‌تواند به درمان این بیماری کمک کند. نگارش کتاب درباره شناساندن مواد مخدر و نشانه‌های آن و چگونگی برخورد خانوادها با این مساله موضوعی است كه وقتی خانوادها بدانند اعتیاد چیست، چه عواملی باعث روی آوردن افراد به مواد می‌شوند و چه علائمی در فرزندان آنها نشان از مصرف مواد مخدر دارد، در پیشگیری به آنها كمك خواهد كرد.

دكتر اختياري با اشاره به اين كه معرفی و طریقه استعمال مواد مخدر در شناساندن مضرات اعتیاد به صورت کتاب تالیف و به‌زودی روانه بازار خواهد شد، درباره پیامدهای این‌گونه کتاب‌ها گفت: تاثیر مثبت اطلاع‌رسانی بیشتر از منفی آن است. امكان دارد مجموعه‌اي از افراد با خواندن این کتاب کنجکاو شوند اما وقتی با عوارض مواد آن آشنا شوند، اغلب از استعمال آن خودداری خواهند کرد.

وي در پایان افزود: تجربه نشان داده است نیاز جدی در زمینه تولید این کتاب‌ها در جامعه وجود دارد، چون کتاب‌هاي چاپ شده مرکز در شمارگان دو تا پنج هزار نسخه تا طي یک تا دو ماه به فروش می‌رسند، در حالی که بسیاری از افراد نمی‌دانند که این‌گونه کتاب‌ها وجود دارند و می‌توانند از آن استفاده کنند. 

گفتني است مرکز مطالعات اعتیاد در ایران قصد دارد کتابی با عنوان مواد اعتیادآور در ایران را وارد بازار کتاب کند. این کتاب تمام موادهای مخدر را با تصویر و نوع استعمال و عوارض آن معرفی کرده است و پیش‌بینی م‌ شود تا دو ماه دیگر به بازار کتاب بیاید. 

این مرکز کتاب‌های آموزشی در حوزه درمان اعتیاد برای مخاطبان مختلف شامل یک مجموعه پنج جلدی برای بیماران، خانوادها بیماران، پرستاران، پزشکان و روانپزشکان تهیه کرده است که تا یک ماه دیگر در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت.