نسخه چاپي يكي از مصحف‌هاي قرآني هشت‌گانه كه خطاطي آنها به استاد احمد نيريزي منتسب است، از سوي «دفتر نفيس ماندگار» به ميهمانان ماه خدا ارايه مي‌شود. اين نسخه قرآني شبيه‌سازي دقيق از نسخه كهن سه قرن پيش به شمار مي‌رود كه از نظر ويرايش قرآني و ويژگي‌هاي زيبايي‌شناسي از سوي كارشناسان علوم قرآني و هنر تاييد شده است.\

سيدمجيد يوسف‌بيك، مدير دفتر نفيس ماندگار، در گفت‌وگو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، ضمن بيان اين موضوع، به بيان چگونگي توليد اين نسخه پرداخت و گفت: تمام نسخه‌هاي قرآني كه خط آنها را به استاد احمد نيريزي، هنرمند سيصد سال گذشته نسبت مي‌دهند، در موزه‌ها نگهداري مي‌شوند. حدود هشت سال قبل يكي از اين نسخه از موزه خارج و براي شبيه‌سازي به كشور آلمان فرستاده شد.

وي ادامه داد: در اين سفر اين نسخه قرآني با كيفيتي بسيار شبيه به نسخه اصلي و در شمار 10 هزار نسخه به چاپ رسيد و به ايران بازگشت. در اين مدت مسووليت عرضه اين آثار را موسسات گوناگوني در اختيار داشتند كه به ترتيب مي‌توان به مجموعه‌اي در حوزه هنري، موسسه سروش، شهرداري و نشر شهر اشاره كرد. مدت يك سال است كه ساير نسخه‌هاي باقي‌ مانده كه حدود هفت هزار نسخه بودند را از آخرين حلقه خريداري كردم و مسووليت ارايه آن را در داخل و خارج از ايران عهده‌دار شدم و با حضور در نمايشگاه‌ها، همايش‌ها و مجالس گوناگوني در ساير نقاط ايران و سراسر جهان، اين اثر را به علاقه‌مندان گوناگون عرضه مي‌كنم.

يوسف‌بيك نشر مفاهيم فرهنگ قرآني در سايه هنر و توجه به نكات زيبايي شناسي را از جمله اهدافي خواند كه اين موسسه آن را دنبال مي‌كند و اظهار داشت: از ويژگي‌هاي بارز اين اثر مي‌توان به داشتن هفت نوع قرائت قرآني اشاره كرد.

مدير دفتر نفيس ماندگار بيان داشت: زماني كه قرآن نازل شد، آيات آن به خط كوفي از سوي حافظان اين اثر به رشته تحرير در آمد؛ به‌گونه‌اي كه از قرن چهارم به بعد هفت قرائت قرآني(قراء سبعه) وجود دارد كه آنها را به امام علي(ع) يا خلفاي راشدين نسبت مي‌دهند. اين نسخه‌ها به خط كوفي نوشته مي‌شدند. اين خط دو مشكل اصلي داشت؛ نخست نداشتن نقطه و دوم عدم اعراب‌‌گذاري كه براي اعراب مشكلات زيادي را ايجاد نمي‌كرد، اما زماني كه ساير كشورها به تصرف مسلمانان درآمدند و قرآن به سرزمين‌هايي مانند ايران و روم راه يافت، از صدر اسلام چند سالي گذشته بود و در قرائت آن براي غير عرب‌زبانان دشواري‌هايي وجود داشت. 

يوسف‌بيك با اشاره به اين كه در اين دوره 125 قرائت گوناگون به وجود آمد، ادامه داد: در اين زمان «ابن كثير» از علماي قرن چهارم هجري اعلام كرد هر قاري كه بتواند دو راوي بيابد و قرائت خود را به خلفاي راشدين يا امام علي(ع) نسبت دهد، قرائت وي را رسمي مي‌دانيم. در آن دوره تنها هفت قاري موفق شدند كه راويان خود را بيابند. در اين نسخه قرآني هر هفت قرائت قرآني كه اهل سنت به آن قائلند نيز جاي دارد و ويژگي بارز آن را مي‌توان ايجاد وحدت ميان همه مسلمانان دانست.

يوسف‌بيك همچنين يادآور شد: براي آشنايي مسلمانان و علاقه‌مندان سراسر جهان با اين نسخه قرآني و هنر ايراني در نظر داريم با مسافرت به كشورهاي ديگر نظير عربستان، ايات متحده آمريكا و ... اين نسخه را در همايش‌ها و نمايشگاه‌هاي گوناگون معرفي و عرضه كنيم.

«احمدبن شمس‌الدین محمد نیریزین» یا میرزا احمد نیریزی ملقب به سلطانی در شهر نیریز فارس متولد شد. او از بزرگترین خوشنویسان نسخ نویس و کاتبان قرآن در قرن 12 هجری یعنی در اواخر حکومت صفوی بود. بسیاری از ادعیه و مرقعات به خط او در موزه‌های بزرگ ایران و جهان برجای مانده و در آنها نام پدرش را سلطان محمد و لقب خودش شمس‌الدین قید شده‌اند. او به دعوت آخرین پادشاه صفویان به اصفهان مهاجرت کرد و در دربار صفوی به کتابت قرآن و ادعیه نسخ دینی مشغول شد. پادشاه صفوی، میرزا احمد را به سلطانی ملقب کرد. او به مناسبت کتابت برای شاه سلطان حسین صفوی برخی از آثارش را به عبارت سلطانی رقم زد و امضا کرد. او بیش از نیم قرن(۱۰۹۶-۱۱۵۲ق) خوشنویسی کرد.

استاد احمد نيريزي از دو استاد خود به‌نام‌های ابراهیم قمی و علاءالدین تبریزی بهره گرفت و خود شیوه ويژه‌اي درخط نسخ به ‌وجود آورد که سرمشق نسخ نویسان ایران شد و به نسخ ایرانی معروف گشت. قدیمی‌ترین منبعی که از او یاد مي‌كند، تذکره ریاض الشعرا(واله داغستانی) است در کتابخانه آستان قدس رضوی مجموعه‌ای منسوب به احمد نیریزی شامل سوره فاتحه الکتاب، سوره فتح، چند دعا موجود است که کتابت آن ۱۱۰۴هجري قمري بازمي‌گردد. 

میرزا احمد مدت زیادی در اصفهان ماندگار شد. وجود آثار متعددی از وي نشان می‌دهد که او بیشتر عمر خود را در اصفهان گذراند.

کد مطلب : 79820