كارشناس نشست نقد و بررسي كتاب «مقدس و عرفی؛ دین و سیاست در جهان» در جلسه واكاوي اين اثر كه چهارشنبه(هفتم بهمن‌ماه) در سراي اهل قلم برگزار شد، با توجه به دستاورهاي نويسندگان اين اثر اظهار داشت: با گذشت زمان كشورهاي ثروتمند، عرفي‌تر مي‌شوند، اما به طور كلي جهان به سوي مذهبي‌تر شدن گام برمي‌دارد./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين نشست با سخنراني دكتر سيد كاووس سيد امامي، نويسنده، مترجم و پژوهشگر حوزه علوم اجتماعي و گروهي از علاقه‌مندان به مباحث اين كتاب و نمايندگاني از رسانه‌هاي گوناگون برگزار شد.

در ابتداي اين برنامه، دكتر امامي ضمن معرفي كلي كتاب «مقدس و عرفی؛ دین و سیاست در جهان» موضوع اصلي آن را بررسي ميزان گرايش‌هاي مردم جوامع گوناگون در جريان رشد صنعتي نسبت به دين و ديدگاه‌هاي غير ديني دانست و گفت: اين كتاب كه كار مشتركي از «رونالد اينگلهارت» و «پيپا نوريس» است، نظريات اين دو پژوهشگر را در قالب‌هاي گوناگون حوزه تجربه بررسي مي‌كند.

وي با بيان اين كه نويسندگان اين اثر جداي از گمانه‌زني، فرضيات خود را در بطن جوامع به شكل تجربي بررسي و به يافته‌هاي متفاوتي دست پيدا كرده‌اند، گفت: آنها با استفاده از نظريه‌هايي كه از سوي جامعه‌شناسان قبلي رواج يافته بودند، ديدگاه‌هاي مرتبط با اعتقادات جوامع گوناگون را در شرايط آسيب‌پذيري نسبت به مذهب و دين بررسي و نتايج آن را در كشورهاي پسا صنعتي و غير پيشرفته عنوان كرده‌اند.

دكتر امامي با اشاره به ديدگاه‌هاي «ماكس وبر» عنوان داشت: به اعتقاد «وبر» با رشد عقلانيت و عقلاني شدن در جوامع معاصر، پايه‌هاي ايمان به ماوراءالطبيعه روز به روز كم‌رنگ‌تر شده است. بر اساس اين ديدگاه، رويكردهاي عقلاني به جهان و استانداردهاي تجربي پديده‌هاي طبيعي، دعاوي اصلي دين را در جامعه مدرن و عقلانيت‌يافته، سست كرد. در اين ديدگاه، علم و دين بر اساس يك بازي بي‌نتيجه بررسي مي‌شوند.

وي افزود: به اعتقاد نويسندگان اين كتاب، اتفاقي كه وبر آن را پيش‌بيني كرده بود، رخ نداده است، چرا كه مردمان جوامعي كه باورهاي علمي بيشتري دارند، مذهبي‌ترند. در كشورهاي در حال توسعه خلاف اين نظريه را شاهديم، مردم اين سرزمين‌ها نسبت به مردم جوامع آمريكايي و اروپاي شمالي ايمان راسخ‌تري به علم دارند.

سخنران اين جلسه با اشاره به اين كه «امیل دورکیم»(جامعه‌شناس بزرگ قرن نوزدهم و ابتدای قرت بیستم) معتقد بود كه دين و سازمان‌هاي اجتماعي به تدريج نقش‌هاي سابق اجتماعي خود را از دست مي‌دهند و كاركردشان به برخي از مراسم مذهبي نظير تولد، ازدواج، مرگ و ... تقليل مي‌يابد، گفت: اين در حالي است كه منتقدان نگاه دوركيمي نسبت به عرفي‌شدن، معتقدند كه رشد پديده‌هاي ديني نوظهور نظير معنويت جديد در اروپا و آمريكاي شمالي نشان مي‌دهد، دين در جهان معاصر الزاماً كم اهميت نشده، بلكه در مواردي تغيير شكل داده و بسياري از كردارهاي ديني جاي خود را به كردارهاي ديگر ديني داده‌اند.

وي با استناد به يافته‌هاي تجربي نويسندگان اين اثر، اظهار داشت: تقاضا براي دين همواره در جوامع وجود دارد. در اين راستا، جامعه‌اي موفق‌تر است كه امكان رقابت‌هاي ديني بر اساس آزادي سازمان‌هاي رقيب حوزه‌هاي ديني در آنجا وجود دارد و دولت در امور ديني مردم دخالتي ندارد. نكته مهم در اين راه، نحوه عرضه دين براي مردم جوامع است كه بايد تسهيل شود.

مولف و پژوهشگر حوزه علوم اجتماعي با بررسي فصل‌هاي گوناگون اين كتاب، به معرفي اثر پرداخت و در بخشي از سخنان خود، نقد وارد بر ترجمه كتاب را ناشي از ناآشنايي مترجم اثر بر حوزه تخصصي علوم اجتماعي خواند و اظهار داشت: با اين كه ترجمه به‌نسبت خوبي از كتاب انجام شده، اما در برگردان برخي از اصطلاحات كه ترجمه‌هاي تخصصي در علوم دارند، توجه كافي نشده است.

وي در پايان جلسه با بيان اين كه كشورهاي ثروتمند عرفي‌تر مي‌شوند، اما جهان به طور كلي به سوي مذهبي‌تر شدن پيش مي‌رود، توضيح داد: اين اختلاف ناشي از دموگرافي جمعيت‌شناسي كشورهاي ثروتمند و سرزمين‌هاي در حال توسعه است، چرا كه كشورهاي ثروتمند اگرچه در مسير عرفي‌تر شدن پيش مي‌روند، اما به دليل نرخ رشد حداقلي كه دارند، نسبت به كشورهاي در حال توسعه كه از نظر جمعيت همواره در حال افزايش‌اند، باز مي‌مانند و از آنجايي كه آنها اكثر جمعيت جهان را تشكيل مي‌دهند، مي‌توان گفت كه جهان به سوي مذهبي‌تر شدن گام بر مي‌دارد.

اين نشست با پرسش برخي از شركت‌كنندگان و پاسخ‌دهي كارشناس نشست پايان يافت.

كتاب «مقدس و عرفی؛ دین و سیاست در جهان» با عنوان فرعي «کندوکاوی در جوامع مذهبی و غیرمذهبی جهان» كار مشتركي از «رونالد اينگلهارت» و «پيپا نوريس» با ترجمه «مريم وتر» از سوي نشر كوير به چاپ رسيده است.

کد مطلب : 61072