İsfahan'ın Taht-i Fulad'ı, İslam dünyasının en büyük mezarlıklarındandır; İslamiyet dünyasının bir çok bilginlerinin mezararı burada. Bilginlerin mezarların yanısıra, İsfahan şehitlerinin de mezarı olan bu mezarlık, sahip olduğu kütüphane ve kitap fuarı ve tarihi binalarıyla, günümüzde önemli turizm cazibelerinden sayılır.

İran Kitap Haber Ajansı(İBNA)'nın raporuna göre, Taht-i Fulad (çelikden taht) İslam ve Şiilik dünyasının önemli mezarlıklarındandır. Bu mezarlık İsfahan'ın güney doğusundadır ve bilginlerin mezarlarının toplandığı bir hazine sayılır. Bu mezarlığın adı, Medine'deki Baki', Mekke'deki Ebu Talip ve Necef'te bulunan Vadiüs-Selam mezarlıkları yanından yer almaktadır.

Tarihi kitaplarda Taht-i Fulad'dan "Lisanül-Erz" ve "Baba Rüknüd-Din" adlarıyla söz ediliyor. Bu mekan İslam dünyasında, değişik tarihi dönemlerinde, en önemli mezarlıklardan sayılır ve manevi yönleriyle, bir çok din adamları ve halkın gözdesi olmuştur. Taht-i Fulad ayrıca bir çok din adamları ve arifelrin tapınağıydı.

Taht-i Fulad'ın geçmişi de adı gibi bir efsaneyle anılmaktadrı. Tarihi belgelere dayanarak, bu mezarlığın kuruluş tarihini Al-i Büye dönemine bağlıyorlar; ama bazı rivayetlere, mesela Hafız Ebu Na'im'in yazdığı "Zikr-i Ehbar-i İsfahan" kitabına göre, Lisanül-Erz (Taht-i Fulad'ın bir parçası) arsasına değinilmiş ve kuruluş zamanını İnsan ve yer göğün yaratıldığı zamana bağlanıyor.

Bu mekanın tarihi geçmişi hakkında varolan bir belge daha, Yuşa peygamberin mezarını Lisanül-Erz'de bulunmasıdır. Hz.Musa'nın halefi Yuşa'ın mezarı her ne kadar Filistin de olsa ve bu peygamberin Lisanül-Erz'de gömüldüğü ihtimalini azaltsa da, bu mezarın bir büyük ve ya salih bir insanin mezarı olması ihtimali de var.

Taht-i Fulad Tekkelerinde Yatan Ünlüler
Taht-i Fulad, bir çok büyüklerin, ünlülerin, ariflerin ve din adamlarının zaman boyunca gömülduğu yerdir. Bu mekanın ünlü tekkelerinden Mir Fenderski, Hansari, Mirza Muhammed Bakır Çeharsuki, Mirza Refi'a, Hatun Abadi, Seyyidül-'Arakeyn, Fazıl Serap, Vale, Tuyserkani, Mirza Abül-Me'ali Kelbasi ve Brucerdi tekkelerini saymak mümkündür. İsmi geçenlerin her biri, kendi zamanın önemli şahsiyetlerdendi.

Taht-i Fulad'ın yaklaşık 47 tekkesinden 13'ü Safeviler'den Kaçarlar dönemine aittir. 34 tekke de Kaçarlar döneminden sonra yapıldı. Bu tekkelerin arifleri, bilginleri, sanatçıları ve Şii din adamlarından bazıları bunlardır: Baba Rüknüd-din, Mir Fenderski, Ağa Hüseyin Hansari, Mir Muhammed İsmail Hatun Abadi (Tefsir-i Kebir'in sahibi), Ağa Cemaleddin Hansari, Fazel-i Serab adıyla tanınan Mevlana Muhammed Bin 'Abdül-Fettah Tonekaboni, Fazel-i Hindi lakabıyla bilinen Behaed-din Muhammed İsfahani, Hekim Ağa Muhammed Bid Abadi, Ağa Mirza Muhammed Bakır Çeharsuki (Revzatül-Cennat yazarı), Meryem Beygem ve Banu Müsretüs-Sadat Emin (İslam dünyasının müctehit kadını).

Bu mezarlıkta binden fazla ünlü adamın defn olunması, ona önem katan bir diğer nedendir.

Taht_i Fulad'ın Kültür Mecmuası
Taht-i Fulad'da bulunan camiler, su depoları, hanlar, ketibeler ve taş yazıtları, değişik sanat dallarından değerli bir hazine içermektedir; örneğin kaligrafi, resim, mimari ve duvarcılık. Bu sanat hazinesi İran'ın zengin kültürel tarihi ve sanatının bir parçasıdır.

Geçen yıllarda, Taht-i Fulad'da bir çok kültür ve mezhep müze ve merkezi var; bunlardan bir kaçı bu isimlerdir: Baği Tuğba Mecmuası ve Kütüphanesi, Taş Yazıtları Müzesi, Gazeteciler Müzesi, İsfahan'ın Sanat, Bilim ve Mezhep Büyüklerinin Fotoğraf Müzesi. Artı Me'ad Müzesi de İran'da ilk olmak üzere bu mecmuada açılacaktır.

Taht-i Fulad'ın Özel Kütüphanesi
Taht-i Fulad'ın özel kütüphanesi, tarih, tezkire, rical, el yazma nushaları mecmuası, edebiyat vb başlıkları içererek, 1994'te açıldı. Bu kütüphane bu topraklarda gömülü ünlülrein yazılı miraslarını toplamayı amaçlıyor. Şimdiye kadar en az 150 el yazması nushaları bu kütüphanede toplandı.

Bu kütüphane İran ve özellikle İsfahan rical ve büyüklerinden 3000 kitabı bir arada bulundurarak, okurlara sunuyor. Bu kitaplardan bazıları, rical bilimi ve İsfahan tarihinde eşsiz eserlerdir.

Taht-i Fulad Kitaplarda
Şu ana kadar Taht-i Fulad hakkında 20den fazla kitap basılmış ve burada defn edilen şahsiyetler hakkında bir çok kitap yazılmıştır. Bu kitaplardan bazıları şunlardır: Müslehüddin Mehdevi'nin "Seyri Der Taht-i Fulad" (ilk kitap). Seyyid Ahmet 'Akili'nin "Taht-i Fulad-i İsfahan"'ı, ve Dil ve Lehçe Araştırma Merkezi tarafından üç cilt olarak hazırlanan "Taht-i Fulad, İsfahan'ın Tarihi Yadigarı".

Bunlara ilave, Taht-i Fulad Mezhep Kültür Mecmuası tarafından, Asger Müntezirül Kaem gözetimi altında hazırlanan "Danişnameyi Taht-i Fulad'i İsfahan" kitabının ilk cildi geçen sene yayınlandı. Bu ansiklopedi İsafahan tarihi ve ansiklodesi yazması hakkında bilgi vererek başlıyor. Bu ansiklopedinin amacı bilim adamları ve önemli şahsiyetlerin hayatı ve adını kaydageçirmektir.

Taht-i Fulad hakkında ansiklopedi yazılan tek mezarlıktır ve "Taht-i Fulad Ansiklopedisi" İran mezarlıkları hakkında yazılan ilk ansiklopedidir.

haber kodu : 133028