آناهيد خزير، روزنامه‌نگار: علامه علي‌اكبر دهخدا لغت‌شناس نامدار، روزنامه‌نويس و طنزپرداز كم مانند، چهره‌اي تابناك در ميان دانشمندان معاصر ايران دارد. گردآوري «امثال و حكم»، پايه‌گذاري «لغت‌نامه» بزرگ فارسي، انتشار روزنامه پرآوازه «صور اسرافيل» و مقالات طنزآميز «چرند پرند»، گوشه‌اي از كارنامه درخشان و خدمات گرانبهاي او به فرهنگ ايران است._

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، آناهيد خزير، روزنامه‌نگار: علامه علي‌اكبر دهخدا (1256– 7 اسفند 1334 خ) لغت‌شناس نامدار، روزنامه‌نويس و طنزپرداز كم مانند، چهره‌اي تابناك در ميان دانشمندان معاصر ايران دارد. گردآوري «امثال و حكم»، پايه‌گذاري «لغت نامه» بزرگ فارسي، همكاري در انتشار روزنامه پرآوازه «صور اسرافيل» و نوشتن مقالات طنزآميز «چرند پرند»، گوشه‌اي از كارنامه درخشان و خدمات گرانبهاي او به فرهنگ ايران است. 

علي‌اكبر دهخدا سال 1258 خورشيدي در محله سنگلج تهران بدنيا آمد. پدرش، خانباباخان، اهل قزوين و ساكن تهران بود. دهخدا در 9 سالگي پدر را از دست داد و تحت سرپرستي مادر خود قرار گرفت. آموزش‌هاي ابتدايي را با آموختن دروس قديم در نزد شيخ غلامحسين بروجردي آغاز كرد. 

آن درس‌ها شامل صرف، اصول فقه، كلام و حكمت بود. دانش‌هاي روز و زبان فرانسه را نيز در مدرسه علوم سياسي فراگرفت. پس از پايان تحصيلات وارد خدمت وزارت امور خارجه شد و همراه معاون‌الدوله غفاري كه وزير مختار ايران در كشورهاي بالكان بود، به اروپا رفت. 

نخستين شماره «صور اسرافيل» در 17 ربيع‌الثاني 1325 قمري منتشر شد و آخرين شماره آن (شماره 32) در 20 جمادي‌الاول 1326 قمري 
(1287 خورشيدي) امكان انتشار يافت. سه روز پس از انتشار شماره آخر «صور اسرافيل» مجلس شورا به فرمان محمدعلي شاه قاجار به توپ بسته شد. دهخدا ناگزير به سفارت انگليس پناهنده و يك ماه بعد به اروپا تبعيد شد. او در ابتدا به پاريس رفت و سپس راهي «ايوردن» سوئيس شد. 

با آغاز جنگ جهاني اول (1914 – 1918 م) و پيشروي نيروهاي روس تا نزديكي تهران، دهخدا به همراه بسياري از نمايندگان مجلس، پايتخت را ترك كرد. دهخدا به چهار محال بختياري رفت و تا پايان جنگ در يكي از روستاهاي آن‌جا اقامت گزيد. در آن ساليان بود كه به كار گردآوري لغات پرداخت و زمينه فراهم آوردن مواد لغت‌نامه‌اش را فراهم كرد. اين كار، 45 سال از زندگي او را، تا واپسين لحظه حيات، در برگرفت. دهخدا در اين ساليان متمادي و پربار، چهار ميليون فيش از روي متون ادب فارسي تهيه كرد. 

اين فيش‌ها، پايه لغت‌نامه‌اي شد كه پس از او استادان ديگر آن را به سرانجام رساندند. 22 جلد از اين اثر در زمان زندگي دهخدا و به سرپرستي او چاپ شد. پس از درگذشت او چاپ و انتشار جلدهاي ديگر تا سال 1359 خورشيدي زمان برد. تا آن كه در اين سال تاليف و تدوين لغت‌نامه در 222 جلد و 26475 صفحه سه ستوني به قطع رحلي بزرگ پايان يافت. 

در اين كار 124 استاد و در طي 64 سال با سازمان لغت‌نامه دهخدا همكاري داشته‌اند. علامه محمد قزويني ضمن ستايش كار بي‌مانند دهخدا، لغت‌نامه او را «بزرگ‌ترين، جامع‌ترين و نفيس‌ترين» فرهنگي نام برده است كه «بعد از اسلام تاكنون براي زبان فارسي فراهم آورده شده است». 

دهخدا در سال‌هاي 1308 تا 1311 «امثال و حكم» را كه مجموعه‌اي از 24 هزار ضرب‌المثل و كنايه است، منتشر كرد. او در ماه‌هاي پاياني عمر، فيش‌هاي گردآوري شده‌اش را به مردم ايران پيشكش كرد و دكتر محمد معين را وصي خود براي ادامه انتشار لغت نامه معرفي كرد. دكتر سيد جعفر شهيدي و دكتر محمد دبيرسياقي را نيز همكار معين در كار انتشار لغت نامه قرار داد. در اين زمان دهخدا كتابخانه خود را به دانشكده ادبيات بخشيده بود. 

سرانجام علامه علي‌اكبر دهخدا، پس از عمري زندگي پرثمر و تكاپوي سخت‌كوشانه علمي، در روز 7 اسفند 1334 خورشيدي چشم از جهان فرو بست، پيكر او در ابن‌بابويه به خاك سپرده شد. (يادش گرامي باد)

کد مطلب : 63213