فرزين شيرزادي، با اشاره به بيان بی‌پروا و بدون تعارف خاطرات دفاع‌مقدس در كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ" نوشته محسن مطلق، تصريح كرد: اگر نويسنده با هوشمندی، این روش را ادامه و پرورش دهد، آن را به عنوان خصوصیت نگارشی و داستان نويسي خود برگزیده است.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا) سومين جلسه از سلسله نشست‌هاي نقد كتاب‌هاي برتر دوازدهمين دوره انتخاب كتاب سال دفاع‌مقدس، با محوريت بررسی کتاب "جاده‌های خلوت جنگ" نوشته محسن مطلق عصر دیروز (30 آبان 88) در کتابخانه ایثار و شهادت بنیاد شهید و امور ایثارگران برگزار شد.

این نشست، بدون حضور نويسنده اثر و با حضور محمدجواد جزيني، فرزين شيرزادي، سعيد علاميان، وجيهه علي‌اكبر ساماني و منيرالسادات موسوي،‌ داستان‌نويسان و منتقدان ادبي، برگزار شد.

محمدجواد جزینی در آغاز این جلسه اظهار داشت: با توجه به این‌که خاطره، جزو اسناد دست اول جنگ است، بنابراین باید تولیدکنندگان خاطرات جنگ و چگونگي نگارش و زمان تدوين آن ها را مدنظر قرار داد.

وی بخشی از خاطرات جنگ را سیاسی خواند و گفت: خاطرات، منتقل کننده اهداف سیاسی روز خود هستند و تولیدکنندگان این دسته از آثار نيز نهادهای اداره كننده جنگ‌اند و بدیهی است كه خاطرات را به خواسته خود تفسير و بيان مي‌كنند.

جزینی ادامه داد: قسمتی از خاطرات دوران دفاع‌مقدس، ماهیت تاریخی دارند و جنگ را یک رویداد تاریخی محض با ثبت اسناد تاریخی آن می‌بینند. دغدغه این نوع تاریخ‌نگاری این است که مبادا حوادث رخ داده در جنگ، فراموش شود.

این منتقد، دسته دیگر خاطرات دفاع‌مقدس را با درون مایه‌های مذهبی دانست و خاطرنشان کرد: خاطراتی که با هدف ترویج اخلاق مذهبی و افکار دینی نوشته می‌شوند، در این دسته جای می‌گیرند.

تدوین کننده "كتاب‌شناسي خرمشهر"، با اشاره به جنبه هنری خاطرات جنگ، ادامه داد: ممکن است، بازگویی حوادث دوران دفاع مقدس به ماهیت ادبی نزدیک‌تر باشد و در كنار ويژگي‌هاي یک سند تاریخی، اعتقادی، نظامی و سیاسی، جزو یک اثر ادبی نيز به شمار ‌روند.

جزینی در ادامه جلسه نقد كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ" اظهار داشت: بازگويي خاطرات در زمان جنگ، به دليل درگير بودن با آن واقعه، باعث بيان نشدن بسياري از زوایای پنهان جنگ مي‌شود. این زواياي پنهان، به چند دلیل تا مدت زيادي روشن نمی‌شوند. زیرا نهادهای دولتی مانع از پخش آن ها می‌شوند و برخی از حوادث سیاسی، اجازه بازگویی خاطرات را نمی‌دهند.

این منتقد ادبیات دفاع‌مقدس، با اشاره به این‌که دید نویسنده كتاب "جاده‌اي خلوت جنگ" به لحاظ زبان خاطره، از این مراحل گذشته است، خاطرنشان کرد: در نیمه دوم کتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ"، نوع دیدگاه نویسنده و تجارب او به لحاظ زبان و روایت، تکمیل کننده خاطرات شده است.

وی درباره قلم محسن مطلق، تصريح كرد: نويسنده كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ"، وامدار سنت تاریخ‌نویسی است. وي خاطرات خود را از ابتدای کودکی با هدف نشان دادن بستر تاریخی جنگ و انقلاب بیان می‌کند. نویسنده اين اثر، علت بازگو كردن این پیش زمینه را مطرح نكرده و علت بسیاری از حوادث را نگفته است. همچنان که تحلیلی از آدم‌ها و رویدادها ارايه نداده است.

جزینی در تشريح ديدگاه خالق كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ" گفت: محسن مطلق، با اعتقاد به‌ اين‌كه لحظه نویس جنگ نیست و سال‌ها بعد از جنگ، خاطراتش را نوشته، انتظار مخاطب را بالا برده است. مطلق در این کتاب، روایتگر ماست و این در حالی است که کنش‌گر اصلی رویدادهای جنگ، فاقد روشنگری در خاطرات و نویسنده نيز میان من و ما که جوهر اصلی خاطرات جنگ‌اند، مانده است. 

سعيد علامیان، يكي ديگر از منتقدان جلسه نقد كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ"، اين اثر را جزو خاطرات خودنوشت دانست و افزود: راوی در این کتاب، روايت كننده شنیده‌ها و دیده‌های خود است.

فرزين شیرزادی نيز در ادامه این جلسه، به يك‌نواختي بازگویی خاطرات در كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ" اشاره كرد و افزود: حوادث در داستان، یکی بعد از دیگری و پشت سر هم و بدون پاسخ به چرایی آن‌ها بيان مي‌شوند.

وي با اشاره به بيان بی‌پروا و بدون تعارف خاطرات در طول اثر، تصريح كرد: استفاده از زبان ساده و کم غلط در كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ"، قابل تحسین است و اگر نويسنده با هوشمندی، این روش را ادامه و پرورش دهد، توانايي برگزيدن آن را به عنوان خصوصیت نگارشی و داستان نويسي خود خواهد داشت.

شيرزادي، غفلت از فن و تکنیک را از نقاط ضعف کتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ" دانست و گفت: نويسنده در حوزه به كارگيري زبان در اين اثر، از بار عاطفی کلام استفاده نكرده است. در حالي كه گاهی استفاده از بار احساسی، در کتاب موثر خواهد بود.

اين منتقد با تاكيد بر اين كه نویسندگان حوزه دفاع‌مقدس، به شدت نیازمند تعاریف روشن در حوزه مفاهيم‌اند، افزود: با ارایه این تعاریف از سوی صاحب‌نظران ادبيات دفاع‌مقدس، شاهد خطاهای فاحش در برخي از كتاب‌ها نخواهیم بود.

احمد عرب‌لو نيز در ادامه جلسه نقد و بررسی كتاب "جاده‌هاي خلوت جنگ" و با اشاره به صراحت زبان نویسنده و اجتناب از خود سانسوری گفت: وفادار بودن به مستندات جنگ، از نکات مثبت این کتاب است و مي‌توان از اين مجموعه خاطره، سوژه‌های داستانی بسیاری كشف كرد.

نشست‌ نقد و بررسي کتاب "جاده‌های خلوت جنگ" نوشته محسن مطلق، عصر دیروز (30 آبان 88) در کتابخانه ایثار و شهادت بنیاد شهید و امور ایثارگران برگزار شد.

کد مطلب : 55555