مرد قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب اگر زنده بود 88 سال و 114 روز سن داشت اما 18 تير سال قبل او كودكان و نوجوانان چند نسل را تنها گذاشت؛ در يك سال گذشته چند بزرگداشت براي مهدي آذر يزدي برگزار شده و علاوه بر چاپ برخي نامه‌ها و دست‌نوشته‌هاي او، چند روز پيش ويراست جديد و مجموعه صوتي «قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب» هم به بازار نشر آمد.

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)- نويسنده «قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب» در بيوگرافي خودنوشته‌‌اش، مي‌گويد: «روز دوم خمسه مسترقه سال 1300 شمسي به دنيا آمدم. سه روز بعدش، سال 1301 شروع شد؛ تنها دلخوشي‌ام در زندگي اين بوده است كه كتاب تازه شناخته‌اي را كه لازم داشته‌ام، بخرم و شب آن را به خانه ببرم.»

آذر يزدي نوشتن را از سال 1335 شروع كرد و بخش عمده‌اي از عمر خود را در كتابفروشي‌هاي مختلف گذراند و مهترين خلق او يعني مجموعه كتاب «قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب»‌ بيش از 30 بار تجديد چاپ شده است.

روزهاي سخت و زندگي فرودست آذر از او شخصيتي خاص در تاريخ ادبيات كودك و نوجوان ايران خلق كرد. او مي‌نويسند: «خانواده ما مردم فقيري بودند. اين كلمه «فقير» را در تهران به مردم نادار مي‌گويند، ولي در يزد به گدا مي‌گويند و توهين‌آميز است. ما ندار بوديم. پدرم جز كار رعيتي و باغباني، درآمد ديگري نداشت. كم سواد بود و خيلي خشك و وسواسي و متعصب و مدرسه دولتي و كار دولتي و لباس كت و شلوار را حرام مي‌دانست. به همين علت هم مرا به مدرسه نگذاشت. مادرم و تمام منسوبات‌اش، بي سواد و عامي محض بودند. مادرم هم جز «قرآن»، چيز ديگري نمي توانست بخواند.»

نخستين گذر آذر به كتابفروشي زماني اتفاق مي‌افتد كه او

در يك كارگاه جوراب‌بافي كار مي‌كند و صاحب همان كارگاه او را براي كار به «كتابفروشي يزد» مي‌برد و حالا مسير جديدي پيش روي اوست. «ديگر گمان مي كردم به بهشت رسيده‌ام. تولد دوباره و كتاب خواندن من شروع شد. در اين كتابفروشي بود كه فهميدم چقدر بي سوادم و بچه‌هايي كه به دبستان و دبيرستان مي‌روند، چقدر چيزها مي‌دانند كه من نمي‌دانم. براي رسيدن به دانايي بيشتر، يگانه راهي كه جلوي پايم بود، خواندن كتاب بود.»

زندگي جديد آذر در دنياي كتاب، او را در 20 سالگي براي كار به تهران مي‌آورد و زماني كه 35 سال دارد قصه‌ای از انوار سهیلی در چاپخانه توجه‌اش را جلب کرد تا او به فکر ساده‌نویسی قصه‌هاي كهن براي كودكان بيفتد؛ آذر تا هجده سالگي حتي توانايي خواندن و نوشتن به طور كامل نداشت اما با توجه به علايقش زندگي روي ديگر خود را به آذر نشان داد.

نخستين جلد‌هاي قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب را در دهه 40، زماني كه در يك اتاق سه در چهار زير شيرواني زندگي مي‌كند، مي‌نويسند. او نگران اين بوده كه اثر خوبي از كار در نيايد و او را مسخره كنند. خود مي‌گويد:« آن را اول بار به كتابخانه ابن سينا كه سر چهار راه مخبر‌الدوله بود، دادم. آن را بعد از مدتي پس دادند و رد كردند. گريه‌كنان آن را پيش آقاي جعفري -مدير انتشارات اميركبير كه در خيابان ناصر خسرو بود- بردم. ايشان حاضر شد آن را چاپ كند. 

وقتي يك سال بعد، كتاب از چاپ در آمد، ديگران كه اهل مطبوعات و كار كتاب بودند، گفته بودند كه خوب است. به همين خاطر، جعفري، پيوسته جلد دوم آن را مطالبه مي‌كرد. كم كم اين كتاب‌ها به هشت جلد رسيد. البته قرار بود ده جلد بشود؛ ولي من مجال نوشتن آن را پيدا نكردم. بيشتر اوقاتم صرف اسباب‌كشي و تغيير منزل و تغيير شغل و كار شده است. 

تنهايي هم براي خودش مشكلاتي دارد؛ بايد براي خود سبزي بخري؛ بنشيني پاك كني؛ بعد يك جوري آن را بپزي و بخوري و ظرف آن را بشويي؛ پيراهنت را وصله كني و اتاقت را جارو كني و رخت بشويي و از اين قبيل كارها. روزها هم اگر براي مردم كار نكني، خرجي نداري. اگر اختيار دست من بود، براي خودم يك پدر ميليونر كه مدير يك كتابخانه هم باشد، انتخاب مي‌كردم؛ ولي انتخاب در دست من نبود. پدر و مادرم، هر دو در سن هشتاد سالگي مردند؛ در حالي كه كار و كتاب مرا مسخره مي‌كردند.

مرد قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب هيچگاه ازدواج نکرد و هیچ‌گاه هم به کار دولتی مشغول نشد. او افزون بر نویسندگی به امور غلط‌گیری و فهرست اعلام‌نویسی تا سال‌های آخر زندگی‌اش ادامه داد. 

كودكان چندين نسل كتاب‌هاي آذر را خواندند و برخي نيز خود را مديون او مي‌دانند. حميدرضا شاه‌آبادي مدير انتشارات كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان يكي از آن‌هاست. او مي‌گويد: كارهاي او لذت مطالعه را به من چشاند و باعث شد سراغ مطالعه كتاب‌هاي ديگر بروم؛ آثارش سهل، ممتنع و ظاهري ساده داشت و مي‌توان گفت كليات آن ساده بود اما به‌صراحت مي‌گويم كه كتاب‌هاي آذريزدي كارهاي مشابه را پس مي‌زند و در صدر قرار مي‌گيرد. همين حالا هم هركسي نمي‌تواند كارهاي او را تكرار كند.

از شاه‌‌آبادي درباره ويژگي‌ها و جرياني كه آذر يزدي به اعتقاد او در بازنويسي متون كهن ايجاد كرد سوال مي‌كنم؛ او جزو كساني قرار مي‌گيرد كه معتقدند هر پديده‌اي را بايد در شرايط زماني و مكاني خودش بررسي كرد و آذريزدي هم به اعتقاد شاه‌آبادي از اين بحث مستثني نيست و بايد آثارش را از نظر فني نسبت به زمان خودش سنجديد.

ادامه زندگي براي آذر دور از كتاب نمي‌گذرد و او همواره در حال خواندن و نوشتن و كارهاي مرتبط با چاپ كتاب است؛ كارهايي كه به اعتقاد خودش پول زيادي نداشتند و گاه مشكلات فراوان زندگي را بر او تحميل كردند.

او بيش از 20 عنوان كتاب نوشت كه «قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن»،«گربه ناقلا»، «گربه تنبل»،«مثنوی برای بچه‌ها»،«مجموعه قصه‌های ساده»،«تصحیح مثنوی برای بزرگسالان»، حکایت منظومی به نام «شعر قند و عسل» و همچنین دو کتاب آموزشی به نام‌هاي «خودآموز عکاسی» و «خودآموز شطرنج» از اين جمله‌اند.

آذر يزدي در سال 1343 از سازمان يونسكو جايزه گرفت و در سال 1345 دو اثر او كتاب برگزيده كشور شدند. سه كتاب او نيز توسط شوراي كتاب كودك به عنوان كتاب برگزيده سال انتخاب شد.

انتشارات اميركير به‌تازگي ويراست جديدي از مجموعه قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب را به بازار نشر فرستاده كه پنج مجلد آن را محمد ميركياني ويراست كرده. ميركياني مي‌گويد: قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب را نخستين‌بار وقتي سال سوم دبستان بودم در يك زمستان سرد زير كرسي خواندم و اكنون با مرور داستان‌هاي آن به نوعي آن‌چه در آن سال‌ها بر من گذشته، زنده شد. فكر مي‌كنم حقي كه افرادي چون آذر يزدي به گردن ما دارند حق بزرگي است و مي‌توان گفت هيچگاه قدرداني از نيروهاي فرهنگي آن‌طور كه بايد، ادا نشده است.

سيصد و شصت و پنجمين روز درگذشت آذر يزدي امروز مي‌گذرد و در يك سال گذشته شايد مهمترين رويداد مرتبط با او چاپ ويراست جديد و عرضه مجموعه صوتي قصه‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب توسط انتشارات امير كبير باشد اما هنوز دغدغه و حرف و حديث‌هاي زيادي درباره تاسيس و چگونگي فعاليت بنياد آذر يزدي مطرح است و جاده‌اي از كارهاي انجام نشده براي حفظ آثار آذر يزدي‌ و آذر يزدي‌هاي ديگر.

کد مطلب : 74897