به مناسبت 30 آوريل، سالروز درگذشت اتو يسپرسن ناشناخته در ايران
| 11 ارديبهشت 1387 ساعت 14:28 |
يسپرسن زبانشناس دانماركي و متخصص دستور زبان انگليسي است. كتابهايش در زمينههاي مختلف از جمله آواشناسي و دستور زبان معروف است. خبرگزاري كتاب ابران(ايبنا): بسياري از ما، دانشجويان زبانشناسي در همان بدو ورود درگير نظريههاي چامسكي ميشويم.
بسياري از ما، كه زبان را به صورت آكادميك دنبال ميكنيم، حتما با نشانههاي فونتيك جدول IPA آشنا ميشويم.
بسياري از ما، حتما اسم زبان اسپرانتو را شنيدهايم و لودويك زامنهوف را بارها بخاطر ايجاد اين زبان و نيت انسانيش تحسين كردهايم.
اما حتما خيلي از ما نميدانيم كه مفهوم «زبان دروني» چامسكي در دستور زايشي همان است كه يسپرسن در نيمه اول قرن بيستم تحت عنوان «مفهوم ساخت» آورده بود.
و شايد ندانيم كه پاول پسي، زبانشناس فرانسوي، به همراهي عدهاي زبانشناس ديگر از جمله يسپرسن در سال 1886 انجمن بينالمللي آواشناسي«IPA» را تاسيس كرد.
و شايد ندانيم كه بجز اسپرانتو، زبان نوويال هم يك زبان ساختگي است و آفريننده آن كسي نيست جز يسپرسن. هر چند در ايران اين زبان و پديدآورنده آن شناخته شده نيست. او همواره از طرفداران زبانهاي ساختگي بوده است و در سال 1928 اين زبان را با هدف استفاده به عنوان يك زبان بينالمللي كمكي ايجاد كرد.
اتو يسپرسن(Otto Jespersen)، در 16 جولاي 1860 در ژوتلند دانمارك به دنيا ميآيد. وي در دانشگاه كپنهاك موفق به كسب مدرك در زبانهاي انگليسي، فرانسه و لاتين ميشود. سپس براي تحصيل در رشته زبانشناسي در دانشگاه آكسفورد عازم انگليس ميشود.
از 1893 تدريس در دانشگاه كپنهاك را آغاز ميكند و به مدت 32 سال به تدريس زبان انگليسي ميپردازد تا به بازنشستگي ميرسد.
نظريه معروف يسپرسن با نام «مراتب» در زبان دانماركي در 1913 ارائه شده است.
وي در مدت حياتش، چندينبار به عنوان سخنران ميهمان به امريكا دعوت شد و در همين ايام فرصت آن را يافت تا سيستم آموزشي آن كشور را مورد مطالعه قرار دهد.
در 78 سالگي بيوگرافي خود را به نگارش در ميآورد. اين كتاب 50 سال بعد در سال 1995 به انگليسي ترجمه ميشود.
كتاب «ساختار زبان انگليسي» نوشته يسپرسن كه نگاهي جامع به زبان انگليسي از ديدگاه يك غير بومي دارد، پس از گذشت 60 سال از مرگش و قريب به صد سال از اولين چاپ آن، همچنان تجديد چاپ ميشود.
او در 30 آوريل 1943 در سن 83 سالگي در روسكيلده دانمارك چشم از جهان فرو بست.
در اين مدت خدمات برجستهاي در پيشبرد و شكلگيري نظريههاي جديد زبانشناسي، آواشناسي و دستور زبان ارائه كرد. همچنين تحول بزرگي در آموزش زبان در اروپا پديد آورد. تاليفات بسيار او نشانگر اين واقعيت است؛ هرچند در ايران مورد بيمهري واقع شده است:
• توليد آواهاي گفتار - 1889 • شكلگيري زبان - 1894 • ساخت زبان انگليسي - 1905 • دستور زبان انگيسي مدرن - 1909 • زبان - 1922 • فلسفه دستور زبان - 1924 • زبان بينالمللي - 1928 • فرهنگ نوويال - 1930 • نحو تجزيهگرا - 1937 • زندگينامه خود نوشت - 1938 کد مطلب : 18500 |
 |
|