ناشران و فرهنگیان عربستان با نزديك شدن زمان گشايش نمايشگاه بين‌المللی كتاب رياض در اوايل ماه آينده ميلادی و سخنان بحث‌برانگيزی كه معمولاً همزمان در محافل مرتبط با حوزه تأليف و نشر در عربستان بالا می‌گيرد، تأكيد كردند كه عرصه تأليف و نشر كشورشان با بحرانی آشكار مواجه است.-

به گزارش خبرگزاری كتاب ايران (ايبنا) به نقل از روزنامه الرايه، ناشران و روشنفكران عربستانی بر اين نكته تأكيد می‌كنند كه عرصه نشر در اين كشور دچار بحران آشكاری است و اين وضعيت، ضرورت دخالت سريع براي حل مشكلات پيچيده اين عرصه را كه سال‌هاست به طول انجاميده است، لازم می‌كند.

عليرغم اجماع دست اندرکاران فرهنگ عربستان بر چالش‌هايی كه «كتاب» در اين كشور با آن روبه‌روست، تفسيرهايی كه از علت‌هاي اين بحران ارایه می‌شود با هم متفاوت‌اند. برخی علت اين بحران‌ها را در چاپ و هزينه بالای آن جستجو می‌كنند، برخی آن را به نويسندگان مربوط می‌دانند كه بيش از حد به مسایل تكراری نظير انديشه دينی می‌پردازند و از موضوع های فرهنگی و اجتماعی غافل مانده‌اند و عده‌ای ديگر معتقدند كه علت اصلی را بايد در تأثير تكنولوژی و ابزارهای جديد جستجو كرد كه روی آوردن مردم به مطالعه كتاب و حتی روزنامه‌های كاغذی را كاهش داده است.

برخی از فعالان حوزه نشر معتقدند مشكلات نشر داخلی در عربستان به دو عامل بازمی‌گردد؛ نخست، كيفيت پايين چاپ نسبت به كتاب‌هايی كه در كشورها و شهرهای ديگر عربی مثل بيروت به چاپ می‌رسند و دوم آن ‌كه كتاب‌هايی كه به بررسی اوضاع فرهنگی می‌پردازند پشت خروجی‌های باشگاه‌های ادبی متوقف شده‌اند و علاوه بر آن، نشر داخلی عربستان مشاركت ضعيفی در محافل عربی دارد چه رسد به محافل بين‌المللی.

از سوی ديگر برخی نويسندگان عربستانی معتقدند در شرايط «بی‌سوادی فرهنگی» رو به رشد در اين كشور، صنعت نشر عربستان با بحران سختی دست و پنجه نرم می‌كند. علاوه بر آن «كتاب الكترونيكی» جايگاه گسترده‌ای در ميان خوانندگان پيدا كرده كه خود سبب به حاشيه رفتن كتاب و روزنامه كاغذی می‌شود. ضمن آن كه اين اعتقاد هم وجود دارد كه بیشتر موسسه‌های انتشارات داخلی در عربستان به دنبال اغراض و منافع شخصی هستند.

بخشی از بحران نشر متوجه نويسندگان عربستانی است. آن‌ها يا به طور اندك و يا هرگز پا در اين ميدان فرهنگی پرغوغا نمی‌گذارند و از نوشتن درباره زندگی فكری و فرهنگی‌شان طفره می‌روند و به موضوع های خارج از فضای شخصيتی يا دلمشغولی‌‌‌های شخصی‌شان می‌پردازند. در چنين شرايطی، بيشتر كسانی كه به تأليف و سخن از زوايای مختلف سياسی، اقتصادی، فكری و فرهنگی عربستان پرداخته‌اند، نويسندگانی خارج از مرزهای اين كشور بوده‌اند نه نويسندگان داخل‍ی. 

يكی از مسوولان وزارت مطبوعات عربستان، عبدالرحمن الهزاع، با اين انتقادها مخالف است و درباره وضعيت نشر در عربستان بر اين باور است كه «عرصه برای ابتكار باز است». او با اشاره بر سه معياري كه به نظر وي بر فعاليت‌های رسانه‌ای و فعاليت نشر در عربستان سايه انداخته است مي‌گويد: دين، دولت و جامعه. در صورتی كه كتابی با اين سه معيار برخورد نداشته باشد، فضای گسترده‌ای برای بازاريابی فروش و نشر اين كتاب فراهم است. الهزاع می‌گويد وزارت فرهنگ و مطبوعات، تا كنون به بيش از 1300 انتشاراتي مجوز فعاليت داده و بيش از 4 هزار كتابخانه و كتابفروشی در اين كشور در حال گرفتن مجوز‌ اند و اين نشان از حركت گسترده فرهنگی در اين كشور است.

اما از سوی ديگر، انديشمند عربستانی، يحيی محمود، مشكل را متوجه عرصه «توزيع» كتاب می‌داند و معتقد است توزيع كتاب به عنوان يك فعاليت فرهنگی، اساساً در عربستان غيرفعال يا بسيار كند است و اصلاً با عرصه «نشر» همراه نيست. او معتقد است ناكارآمدی توزيع كتاب در اين كشور، يكی از دلايل نرسيدن محصولات فكری انديشمندان اين كشور در قالب كتاب، به خارج از مرزهای آن است چراكه حتی به دست خوانندگان درجه اول خود يعنی شهروندان عربستانی هم نمی‌رسد.

کد مطلب : 127790