يكصد و چهل و چهارمين شماره ماهنامه تخصصي نقد و بررسي كتاب با عنوان «كتاب ماه كليات» به سردبيري داريوش مطلبي از سوي خانه كتاب منتشر و روانه بازار نشر شد.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين اثر، نشريه‌اي است كه با هدف اطلاع‌رساني و نقد و بررسي كتاب و كمك به ارتباط خلاق بين پديدآورندگان، ناشران، كتابداران، كتابخوانان و ديگر فعالان عرصه نشر و فرهنگ كشور از سوي «خانه كتاب» به صورت ماهانه منتشر مي‌شود.

«كتاب ماه كليات» با توجه به رده‌بندي دهدهي ديويي به نقد و بررسي كتاب‌هاي علوم كتابداري، اطلاع‌رساني، روزنامه‌نگاري، نسخ خطي، رايانه، دايرة‌المعارف و فهرست‌ها، لغت‌نامه و فرهنگنامه، كتاب‌شناسي و دانشنامه مي‌پردازد. همچنين هر‌ ماه فهرست كامل انتشارات ماه پيشين در حوزه كليات كه با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي انتشار يافته و در نظام اطلاع‌رساني «خانه كتاب» وارد شده است، بر اساس رده‌بندي دهدهي ديويي در داخل لوح فشرده ارائه مي‌شود.

دكتر محمدرضا قانع، دبير ميهمان اين نشريه، در بخش «سخن نخست» با عنوان «دسترسي آزاد به منابع اطلاعاتي» مي‌نويسد: «دانش براي توسعه و پيشرفت جوامع، اصل نخستين اجراي پژوهش است. دانش جديد از مطالعه دانش موجود و گذشته، تبادل افكار و ايجاد شبكه علمي بين‌رشته‌اي حاصل مي‌شود. بنابراين هدف از اجراي پژوهش، دسترسي به يافته‌هاي تحقيق براي همگان و ايجاد سنگ‌بناي مناسب براي تحقيقات آينده است. ايجاد هرگونه مانع در دست‌يابي به نتايج علمي،‌ توسعه بناي مناسب براي تحقيقات آينده است. ايجاد هرگونه مانع در دست‌يابي به نتايج علمي، توسعه نيافتگي را به ارمغان مي‌آورد. از اين‌رو، انتشار نتايج تحقيق و دسترس‌پذير كردن انتشارات جاري، پيش شرط اثربخشي فرايند پژوهش است.
به طور كلي، دسترسي به يافته‌هاي پژوهش از طريق اشتراك نشريات چاپي يا الكترونيكي،‌ روند قالب در ارتباط علمي است. دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشي براي دسترسي مستقيم به تحقيقات، هزينه‌هاي گزافي پرداخت مي‌كنند. كاهش بودجه كتابخانه‌هاي دانشگاهي و تحقيقاتي از سويي و افزايش قيمت نشريات از سوي ديگر، گردآوري نشريات مورد نياز جوامع علمي را با مشكل رو به‌ رو كرده و پيامد آن ناتواني كتابخانه‌ها در تامين نيازهاي اطلاعاتي اعضاي هيئت علمي و محققان است كه بدون شك بر تحقيق و توسعه تاثير‌گذار است.
در چنين شرايطي در فرايند ارتباط علمي، شاهد پيشرفت‌هايي هستيم و مدل جديدي از ارتباط علمي با به كارگيري فناوري‌هاي جديد ارتباطي پيش‌روي جامعه علمي قرار گرفته است. اين مجله يكي از پذيرفته‌ترين محمل‌هاي انتقال اطلاعات ميان پژوهشگران است كه توليد و توزيع آن زير چتر ناشران تجاري صورت مي‌گيرد. بديهي است در اين شرايط، توليدكنندگان علم و دانش بر يافته‌هاي تحقيق خود نظارت ندارند و با واگذاري حق مولف به ناشران از تمام حقوق مادي و معنوي خود چشم‌پوشي كرده‌اند. عدم نظارت بر اثر توليد‌شده، ناشي از واگذاري حق مولف و افزايش قيمت مجلات چاپي و الكترونيكي، دسترسي به اطلاعات علمي را مشكل كرده است. اين عوامل و پيشرفت فناوري‌هاي جديد، انگيزه رشد دسترسي آزاد به اطلاعات علمي را در بين دانشمندان و پژوهشگران قوت بخشيد؛ به گونه‌اي كه امروزه بسياري از كشورها به طور رسمي از دسترسي بدون مانع به اطلاعات علمي توليد شده، به ويژه از طريق بودجه عمومي، حمايت مي‌كنند.
فقدان دسترسي به اطلاعات علمي، چالش پيش‌رويي دانشمندان و محققان است. هدف از دسترسي آزاد،‌ رفع موانع موجود در دست‌يابي به يافته‌هاي تحقيقق، به ويژه براي كشورهاي در حال توسعه است. بديهي است دسترسي آزاد به اطلاعات علمي، شرايط توسعه آموزشي و ايجاد فرصت‌هاي تحقيقاتي بيشتر را فراهم آورد. مزاياي دسترسي آزاد براي محقق،‌ رويت و استفاده بيشتر اثر وي و در نتيجه افزايش تاثير تحقيق است. دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي نيز از افزايش تاثير تحقيق پژوهشگران خود بر جامعه علمي سود مي‌برند كه سرمايه‌گذاري در امر تحقيق از اين طريق جبران مي‌شود. به همين دليل براي آشنايي اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشي و دانشجويان و به طور كلي پژوهشگران كشور، ويژه‌نامه حاضر به مسائل دسترسي آزاد به اطلاعات علمي و معرفي اين شيوه جديد در ارتباط علمي مي‌پردازد. اميد است همين اندك آغاز فرهنگ‌سازي در خصوص دسترسي آزاد به اطلاعات علمي در بين جامعه علمي ايران باشد.» 

در بخش گفت‌وگوي اين نشريه «جنبش دسترسي آزاد به اطلاعات علمي» در گفت‌وگو با «پيتر سابر» درج شده است.

در نشست اين شماره «دسترسي آزاد به اطلاعات علمي» با حضور دكتر محمدرضا قانع، دكتر اميد فاطمي، ابراهيم عمراني، دكتر كيوان كوشا و دكتر حميدرضا جمالي مهموئي، دستمايه بحث و نقد قرار گرفته است.

در نقد و بررسي كتاب‌هاي فارسي، اين عناوين به چشم مي‌خورند: عصر اطلاعات و دولت دسترس‌پذير (عليرضا بهمن‌آبادي)، فهرست‌نويسي منابع ديجيتال (دكتر مهدي عليپورحافظي)، روزنامه‌نگاري و روزنامه‌داري: گامي در مسير پر پيچ و خم مطبوعاتي (سجاد صاحبان‌زند)، مباني فناوري اطلاعات (مهندس محمود خراط) و دستنامه ماكسول: توضيح و تصوير قواعد فهرست‌نويسي آنگلو آمريكن و اصلاحيه‌هاي 1993 (سيد ابراهيم عمراني).

اشاعه علمي با بهره‌گيري از امكان دسترسي آزاد (دكتر فريبرز درودي)، راهنماي علمي ايجاد و توسعه مجلات دسترسي آزاد (حسين پاشائي‌زاد) و اصول دسترسي آزاد به متون پژوهشي (مريم صابري)، عناوين مطالبي است كه در بخش نقد و بررسي كتاب‌هاي خارجي درج شده‌اند.

در بخش مقاله، مقالاتي با اين عناوين به چاپ رسيده‌اند: تاملي بر دسترسي مجلات دسترسي آزاد و سپردن گاه موضوعي و سازماني به صورت رايگان (اميررضا اصنافي)، بازيابي منابع آزاد؛ چالش‌ها و راهكارها (دكتر هاجر ستوده؛ طاهره دهداري‌راد)،‌ ارتباط علمي: از مجله چاپي تا مجله دسترسي آزاد (دكتر محمدرضا قانع)، مروري بر مدل‌هاي نوين دسترسي آزاد به نتايج تحقيقات علمي (دكتر حميد عليزاده).

راهنماي سپردن گاه‌هاي دسترسي آزاد (فروغ رحيمي)، معرفي نظام مديريت نشريات دسترسي آزاد (رحمان معرفت؛ اميررضا اصنافي)، فهرست ثبت سپردن گاه‌هاي دسترسي آزاد (فاطمه جعفري)، از مطالب منابع الكترونيك اين شماره‌اند.

اطلاعات، ارتباطات و دانش‌شناسي در نشريات را در قسمت همراه با مطبوعات مي‌خوانيم.

سومين جشنواره و نمايشگاه بين‌المللي رسانه‌هاي ديجيتال (زهرا جعفري)، شانزدهمين نمايشگاه مطبوعات و خبرگزاري‌ها (زهرا جعفري)، نمايشگاه بين‌المللي كتاب فرانكفورت 2009 (آزاده نظربلند) و ساختمان جديد كتابخانه مركزي آستان مقدس احمدي و محمدي (شاهچراغ"ع") افتتاح شد (ميثم جوانبخت)، عناوين گزارش اين شماره ماهنامه را تشكيل مي‌دهند.

«در ماهي كه گذشت» و «چكيده انگليسي» مطالبي است كه در انتهاي ماهنامه درج شده‌اند.

يكصد و چهل و چهارمين شماره ماهنامه «كتاب ماه كليات» در 120 صفحه و بهاي 12000 راهي بازار نشر شد.

کد مطلب : 57958