كتاب «هنر و گفتمان اقليت» تاليف بابك روشني‌نژاد توسط پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي با همكاري انتشارات سوره مهر منتشر شد. اين كتاب به عمده‌ترين مباحث هنرپژوهي، چيستي هنر و ارتباط هنرها با يكديگر مي‌پردازد.\

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، اين كتاب در هشت بخش شامل ۱۳ مقاله و دو پيوست علاوه بر مباحث عمده هنر به مناسبات هنر و نحوه توزيع قدرت، شكل‌هاي اقتدار و مشروعيت پرداخته است.

از این ۱۳ مقاله می‌توان عناوینی چون «هنرو قدرت»، «تاریخ و روایت‌های وارونه»، «اهمیت نقد»، «مرگ مولف/بازگشت مولف»، «نظریه‌های نهادی در بوته نقد»، «سرمشق‌های تصویری در تاریخ هنر»، «هنر، دمکراسی، رسانه‌ها» و «مساله‌‌ کاربرد» را نام برد.

«نکاتی درباره بازی‌های کامپیوتری»، «علیه بوطیقای مصرف»، «هنر و سازمان»، «هنر و بازی» و «گذر از بحران» مقالات دیگر این کتاب هستند. دو پیوست در ادامه مقالات و دو بخش «نمایه» و «تصاویر» در انتهای کتاب نیز تکمیل کننده مباحث عنوان‌شده در «هنر و گفتمان اقلیت» هستند.

در بخشي از متن پشت جلد كتاب مي‌خوانيم: «اين‌كه هنر در نشان دادن و آشكار كردن چيزها بايد چيزهاي ديگر را پنهان كند مطلبي است كه به نحوي با معناي مورد نظر فوكو از گفتمان مرتبط مي‌شود و پاي مسئله مشروعيت را به‌‌ميان مي‌كشد. هنر هر عصر در بيان مسايل و موضوعات روزگار خود راه را بر بيان شماري ديگر از موضوعات مي‌بندد و مانع از پيدايش گونه‌هاي ديگر شيوه‌هاي بيان مي‌شود.»

البته تركيب «گونه‌هاي ديگر شيوه‌هاي بيان»، براي اين‌كه مخاطب بداند هنر راه را بر چه چيز بسته كه به زعم نویسنده نمي‌توان بيانش كرد، تركيبي غريب و نافهم است؛ و اين‌كه چگونه هنر با «نشان دادن» يا «نشان ندادن» چيزها پاي «مشروعيت» چيزي ديگر را به ميان مي‌كشد، نكته‌اي است در خور توجه.

یکی از نکاتی که درباره رسم‌الخط این کتاب جلب توجه می‌کند ناهمگونی کاربرد کلمات انگلیسی است. برای مثال کلماتی با حروف لاتین مانند exoticism و یا context در متن به‌کار رفته‌اند که در بخش پی‌نوشت‌ها ترجمه فارسی آن‌ها آمده است؛ به‌نحوي كه در یک پاراگراف سه‌بار کلمه context برای افاده مفهوم مفاد یا محتوا به‌کار رفته است.

این در حالی‌ است که در بخشی دیگر از این کتاب در صفحه ابتدایی بخش «مرگ مولف/بازگشت مولف»، در یک پاراگراف کلمات انگلیسی با حروف فارسی آمده‌اند؛ کلماتی چون فرمالیست‌ها، استراکچرالیست‌ها، هرمنوتیک مدرن، دیکانستراکشن و همچنین «مکتب زیبایی‌شناسی دریافت» که در پی‌نوشت معادل انگلیسی آن reception theory ذکر شده است.

ظاهرا تکلیف مولف با این‌گونه کلمات در ویرایش کتاب مشخص نیست و نتوانسته آن‌طور که باید به متن، یکدستی و انسجام بخشد. علاوه بر آن مخاطب در خوانش متن و رجوع به پي‌نوشت‌ها دچار سردرگمي و پرش ذهن مي‌شود.

اين كتاب در بخش پاياني خود نیز با همان مسئله‌اي مواجه است كه كتاب ديگر بابك روشني‌نژاد با عنوان «هنر و مكانيسم پنهان» كه چندي پيش توسط نشر ثالث منتشر شد، مواجه بود.

در انتهاي هر دو كتاب تصاويري از آثار هنرمندان معاصر جهان گنجانده شده، كه با توجه به جنس و رنگ كاغذ انتخاب شده براي كتاب(كاغذ پارس) و همچنين سياه و سفيد بودن تصاوير، نمي‌توان انتظار انتقال مناسب مطلب به مخاطب را داشت.

به‌ویژه این‌که این تصاویر جز نام خالق آن‌ها هیچ شرح و توضیحی ندارند و مشخص نیست به چه منظور در این بخش از کتاب آمده‌اند؛ و اگر مخاطب از پیش با این آثار آشنایی نداشته باشد، هیچ ارتباطی با آن‌ها برقرار نمی‌کند.

مولف دو کتاب «هنر و مکانیسم پنهان» و «هنر و گفتمان اقلیت» با کاربرد رسم‌الخطی که به ضمایر هویت مستقل می‌بخشد (برای مثال «مرگ‌شان» در صفحه ۵۵)، کاربرد کاغذی که احساسات نوستالژیک را در مخاطب برمی‌انگیزد و همچنین کاربرد ترام طلایی در جلد و صفحات ابتدایی کتاب، آن‌را بيشتر به مجموعه شعري از شاعران دهه ۵۰ شبيه كرده است؛ گويي روشني‌نژاد علاقه داشته است مجموعه تحليلي خود را درباره مباحث جدي در هنر به شيوه‌اي شاعرانه ارايه كند.

كتاب «هنر و گفتمان اقليت» تاليف بابك روشني‌نژاد در بهار ۸۸ توسط پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي با همكاري انتشارات سوره مهر در ۱۷۴ صفحه گراف در قطع رقعي در شمارگان ۲۵۰۰ نسخه چاپ و به‌تازگي با قيمت ۲۳۰۰ تومان عرضه شده است.

کد مطلب : 46805