به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، رادیو به عنوان پرمخاطب‌ترین رسانه ملی، برای بهبود کیفیت و ارتقا سطح برنامه‌های خود، واحد پژوهش را در سال 1374 راه اندازی کرد. اين اداره از آغاز فعالیت خود تا به امروز تحولاتي را پشت سر گذاشته است. درباره فعاليت‌هاي اين مركز با مهدي بخشايي، مدير انتشارات و اطلاع‌رساني اداره كل پژوهش‌هاي راديو به گفت‌وگو نشستيم.

بنیان مرکز پژوهش رادیو در چه تاریخی گذاشته شد؟ این مرکز شامل چه بخش‌هایی است؟ 

بنیان مرکز پژوهش‌های رادیو در سال 1374 توسط اولین مدیر کل  «محمد رضایی‌یزدی» به دلیل خلاء و کمبود منابع علمی و پژوهشی در برنامه‌سازی رادیو گذاشته شد. این مرکز تا سال 1378 توسط رضایی یزدی اداره شد. از سال 1378 تا 1384 توسط دکتر «محمدرضا جوادی یگانه» و از سال 1384 تا سال 1388 توسط دکتر «عبدالحسین کلانتری» اداره می‌شد. و در حال حاضر این مسئوولیت به عهده «علی صادق‌مقدسی» است.
این مرکز شامل چهار بخش، «مدیریت پژوهش‌ها»، «مدیریت تالیف و ترجمه»، «مدیریت فرهنگ مردم» و «مدیریت انتشارات» است که زیر نظر اداره کل پژوهش‌های رادیو فعالیت دارند. هرکدام از این بخش‌ها ماموریت خود را در راستای چشم انداز اداره کل پژوهش‌ها و بر اساس نیاز بخش‌های مختلف رادیو انجام می‌دهند.

در مورد فعالیت این بخش‌ها توضیح دهید؟

«مدیریت تالیف و ترجمه» بیشتر عهده‌دار تولید منابع علمی برای بخش‌های مختلف برنامه‌سازی است. «مدیریت فرهنگ مردم» به جمع‌آوری و ثبت آیین‌ها و انجام پژوهش‌هایی در حوزه فرهنگ عامه برای استفاده در برنامه‌های رادیو می‌پردازد، «مدیریت پژوهش» به تولید آثار پژوهشی موردنیاز در زمینه‌های مختلف اعم از منابع موردنیاز برنامه‌سازان و جمع‌آوری و ارايه تحلیل‌های ثانویه از نیازسنجی مخاطبان می‌پردازد. در نهایت تولیدات این چهار بخش توسط مدیریت انتشارات آماده و چاپ می‌شود.

مدیریت انتشارات شامل چه بخش‌هایی است؟

مجلات، کتاب‌های چاپی و منابع الکترونیکی سه بخش عمده انتشارات است. در بخش چاپ کتاب نسخه کاغذی آثار تولیدی که توسط بخش‌های دیگر تهیه شده پس از طی مراحل مختلف فنی آماده و چاپ می‌شود. «مجله رادیو» ماهنامه‌ای علمی تخصصی است که مخاطب آن بخش‌های مختلف برنامه‌سازان رادیو هستند. همچنین فصلنامه «نجوای فرهنگ» که پژوهش‌هایی با محوریت توجه به آیین‌های سنتی، آداب و رسوم بومی و محلی و تاریخ کهن ایرانی تولید و برای استفاده در اختیار برنامه‌سازان قرار مي‌گيرد و بخش منابع الکترونیکی، شامل نسخه الکترونیکی تمام آثار منتشر شده در این اداره کل و همچنین تولید لوح‌های فشرده برای بخش تکمیلی آثار چاپی که نیاز به بخش‌های چند رسانه‌ای ضمیمه دارند.

مرکز پژوهش‌های رادیو چه اهدافی را دنبال می کند؟

پر کردن خلا پژوهشی در زمینه تولید برنامه های رادیویی و تولید منابع علمی و به روز برای عوامل برنامه سازی از اهداف مهم مرکز است. پیش از تاسیس واحد پژوهش رادیو، تقریبا منابع مکتوبی در بخش نظری رادیو وجود نداشت.

آیا برنامه آموزشی، سمینار و نشست نیز از سوی این مرکز برگزار می شود؟

رادیو اداره آموزشی دارد که به صورت کاملا حرفه‌ای کار آموزش عوامل برنامه‌ساز را دنبال می‌کند. اداره کل پژوهش‌ها در راستای حمایت از این بخش به صورت مداوم سلسله نشست‌های مخصوصی را طی ده سال گذشته با همکاری مراکز علمی و پژوهشی کشور در زمینه‌های مختلف برگزار کرده، که در این نشست‌ها مباحثی مختلفی از تکنولوژی نوین برنامه‌سازی تا بررسی تولید محتوا برای ساخت برنامه‌های مناسبتی و خاص را دنبال می‌کردند.

مرکز پژوهش‌های رادیو ناشر چند عنوان کتاب بوده و محوریت این آثار چیست؟

بیش از صد عنوان کتاب تخصصی، 47 شماره مجله رادیو، 11 شماره فصلنامه نجوای فرهنگ.
محوریت این آثار رادیو است بخشی مربط به مباحث نظری رادیو، بخشی دیگر به مباحث کاربردی رسانه رادیو و بخشی مربوط به متون برگزیده برنامه‌های ماندگار رادیو و همچنین مباحث مربوط به فرهنگ مردم است. سعی کردیم به طیف وسیع عوامل برنامه سازی رادیویی از صدابردار، نویسنده، تهیه کننده، کارگردان و غيره توجه کرده و در تمام زمینه‌های مشاغل این عزیزان منابع مورد نیازشان را در اختیار آنها قرار دهیم.

درباره تاثیر این مرکز بر برنامه‌های رادیویی و دیگر بخش‌های صدا توضیح دهید؟

این مرکزی با تولید منابع نظری و به روز به ارتقای سطح برنامه سازی کمک کرده و تاثیر بسیار خوبی روی برنامه‌سازان داشته از طرفی باعث ایجاد تعامل بین بخش بدنه رادیو و بخش آکادمیک کشور شده است؛ در واقع تهیه این منابع برای رادیو بهانه‌ای شده که این دو بخش با هم تعامل خوبی داشته باشند تا بتواند تا حد زیادی خلا و کمبودها موجود را پر کنند.
یکی از بهترین دستاوردهای مرکز پژوهش‌های رادیو حمایت از بخش آکادمیک در تولید منابع علمی و نظری در حوزه رادیو است که شاهد آن رشد کمی و کیفی پایان‌نامه‌ها در مقاطع مختلف تحصیلی در دانشگاها در داخل کشور است.

«تاریخ تحولات اجتماعی رادیو در ایران» نوشته رضا مختاری اصفهانی،
«معیارهای اخلاق رسانه‌ای در رادیو» اثر محمدمهدی لبيبی، «رادیو در عصر جهانی شدن» نوشته ديويد هندي ترجمه حميدرضا نجفي،
«رادیو فرهنگ و سیاست در ایران» نوشته رضا مختاری اصفهانی،
«درك‌ راديو» اثر اندرو كرايسل‌ ترجمه معصومه‌ عصام، «جامعه‌شناسی رادیو» نوشته حسن خجسته، «رادیو، مدیریت و جامعه» نوشته 
دکتر حسن خجسته، «پادکست و آینده رادیو» به کوشش معصومه شهبندی، «رسانه، توسعه و سیاست‌گذاری رسانه‌ای» نوشته 
عبدالحسین کلانتری و پیام روشنفکر، «راديو و مديريت بحران» نوشته 
حسن سبيلان اردستاني و «زنان و رادیو» نوشته کارولین میشل ترجمه شایسته اسماعیلی‌پور از جمله آثار منتشر شده اين مركز است.