نشست نقد و بررسي كتاب «سينما و روانپزشكي» عصر ديروز( شنبه، 29 خرداد ماه) در حالي در سراي اهل قلم خانه كتاب برگزار شد كه منتقد و مولف اين اثر، معتقد به تاثيرات مثبت و منفي سينما در افزايش و كاهش معضلات و مشكلات رواني بودند. عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي اين نوشتار را دايرة‌المعارف كاملي از فيلم‌ها و مباحث روان‌پزشكي به شمار آورد.\

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)،اين نشست با حضور دكتر ماهيار آذر، عضو هيات علمي دانشگاه شيد بهشتي و مولف حوزه روانپزشكي، دكتر فريد حسيني، عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي و منتقد و همچنين سپيده باطبي، دبير نشست، برگزار شد.

در ابتداي نشست سپيده باطبي با ارايه تعريفي از سينمادرماني، گفت: سينما مانند كتاب‌هاي اسطوره‌اي افراد را به سمت ‌و سوي لايه‌هاي عميق‌تر و ابعاد شخصيتي خود سوق مي‌دهد. سينما با مواجه به معاني ذهني افراد، آنها را قادر به درك خود مي‌سازد و در نهايت به كشف اجزايي از شخصيت كه به دست فراموشي سپرده شده‌اند، رهسپار مي‌كند.

سپس «دكتر ماهيار آذر» مولف و عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي، با بيان اين كه ادعايي در عالم سينما ندارد و تنها به تماشاي فيلم‌هاي سينمايي نشسته است و تاكنون 8 هزار فيلم و 4200 مجله سينمايي را به صورت مجموعه‌اي جمع‌آوري كرده است، يادآور شد: رابطه ميان سينما و روانپزشكي با توليد فيلم‌هاي سينمايي در حوزه روان‌شناسي، روان‌پزشكي و هيپنوتيزم مشخص شد.

نويسنده كتاب «سينما و روانپزشكي»با ارايه تفكيكي‌ از فيلم‌هايي روان‌پزشكي يكصد سال اخير سينما تا سال 2007 ، اظهار داشت: با توجه به شناخت 385 نوع بيماري رواني، براي تاليف اين نوشتار  فهرستي از كتاب‌هاي روانپزشكي درباره بيماري‌هاي جنون، اضطراب، بيماري جنسي، اعتياد، لكنت بچه‌ها تا آلزايمر پيران تهيه و فيلم‌هايي كه در حوزه روان‌شناسي سينما ساخته شده‌اند را بررسي كردم. 

دكتر آذر با تاكيد بر اين كه «در اين نوشتار فيلم‌ها به شكل‌هاي گوناگون بررسي قرار شده‌اند و برخي فيلم‌ها به دليل مطرح بودن و شهرت كارگردانان، بيشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، بيان داشت: اين نوشتار در قالب 22 فصل به دو گونه نگاشته شده است. از آنجا كه مخاطبان سينما و مخاطبان علم روان‌پزشكي درك متفاوتي از يكديگر دارند، بنابراين اين كتاب به دو صورت مخاطب سينمايي و مخاطب روان‌پزشكي تدوين شده است. 

وي فصل انتهايي اين نوشتار را ويژه مسايل روان‌پزشكي هنرمندان، فيلم‌نامه‌نويسان و كارگردانان درباره طلاق، اعتياد، خودكشي و زندگي شخصي آنها دانست و تشريح كرد: بسياري از اين هنرمندان به دليل مشكلات رواني امروز در اين دنيا نيستند، بنابراين با بررسي زندگي اين افراد مي‌توان به طور خلاصه به نتايج قابل توجهي‌ دست يافت.

در ادامه «دكتر فريد حسيني» مولف و عضو هيات علم دانشگاه شهيد بهشتي، با اشاره به تنگاتنگ بودن ارتباط ميان سينما و روان‌شناسي و ارتباط تاريخي ميان آنها از اوايل قرن بيستم، تصريح كرد: نخستين فيلم‌هاي روان‌پزشكي و روان‌كاوي مصادف با ارايه نظريات فرويد بودند. سينما در حوزه روان‌پزشكي مي‌تواند به عنوان منبع مناسبي براي بررسي حالات روان‌شناسي در داستان‌ها استفاده شود. براي نمونه، يك «كلوزآپ» از احساسات ويژه انساني بسيار موثرتر از صدها جمله در كتاب‌ها منتقل مي‌شود.

وي سينما را منبع مناسبي براي نمايش علايم روانپزشكي و رفتاري به شمار آورد و گفت: اين علايم جذابيت دراماتيكي به فيلم مي‌دهند و منشا مناسبي براي فيلمنامه نويسي و كارگرداني‌اند. بسياري از علايم ذهني كه به دشواري توصيف مي‌شوند، در سينما به‌راحتي به تصوير كشيده مي‌شوند. براي نمونه، درك اختلالات توهم، هذيان، پارانوييد و وسواس براي دانشجويان در كلاس درس بسيار دشوار است، اما تماشاي فيلم‌ها در اين حوزه مشكل‌گشا است.

دكتر حسيني كتاب «سينما و روانپزشكي» را نخستين تاليف از نوع خود در ايران محسوب كرد و اظهار داشت: اين نوشتار راهگشايي براي روان‌پزشكان و دانشجويان رشته روان‌پزشكي خواهد بود. سينما مامني براي توصيف تجربيات دروني افراد است، اما در عين حال مي‌تواند در نوع برداشت افراد جامعه از روانپزشكان تاثير مثبت يا منفي بگذارد. برخي از اين نوع فيلم‌ها براي افراد ديدگاهي منفي نسبت به روان‌پزشكان ايجاد مي‌كند. براي نمونه، شخصيت «هانيبال لكتر» در فيلم «سكوت بره‌ها» يكي از اين نمونه‌هاست. 

منتقد كتاب «سينما و روانپزشكي»، اين نوشتار را دايرة‌المعارفي از فيلم‌ها و مباحث روانپزشكي محسوب كرد و گفت: اين اثر به طور دقيق در توصيف اختلالات رواني كوشيده و نويسنده نيز تلاش كرده است تا تمامي اختلالات را در آن بگنجاند. اين اثر مي‌تواند به عنوان منبعي براي تاليفات بعدي به شمار آيد. در برخي از كتاب‌هايي كه براي آموزش دانشجويان روان‌شناسي و پزشكي نگاشته شده، براي هر اختلال يك فيلم در نظر گرفته شده است، اما اين موضوع در كتاب «سينما و روانپزشكي» مشاهده نمي‌شود.

سپس دكتر ماهيار آذر از پيشنهاد صدا و سينما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي براي اجراي برنامه‌اي در حوزه نقد آثار فاخر جهاني در حوزه روان‌شناسي خبر داد و افزود: يكي از مشكلات اساسي اين حوزه، فقدان تسلط خانواده‌ها بر مسايل رواني است، زيرا هيچ يك از مشكلات رواني با آزمايش ساده تجربي و علايم جسمي مشخص نمي‌شود. با توجه به اعلام وزارت بهداشت، 25 درصد از جمعيت ايران داراي مشكلات عصبي و رواني‌اند و ايران نيز چهل و دومين كشور در حوزه خطر خودكشي است. بنابراين اطلاع‌رساني در اين حوزه بسيار موثر است.

وي كشور ايران را دومين كشور پس از ويتنام در مواجهه با جنگي سخت نام برد و با بيان اين كه ايران داراي 400 هزار بيمار عصبي باقي مانده از جنگ است، بيان داشت: متاسفانه خانواده‌ها هيچ نوع آگاهي از مواجه شدن با اين افراد ندارند. نمونه اين افراد در برخي از فيلم‌هاي جنگي ايران منعكس شده است.

عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي اين نوشتار را اثري بدون مشابه در ايران به شمار آورد و گفت:‌ معروف‌ترين اثري كه در آمريكا در حوزه سينما و روان‌پزشكي تاليف شده، تنها پنج يا شش فيلم را بررسي كرده است و وسعت چنداني ندارد.
 
سپس دكتر آذر در پاسخ به سوال دبير نشست مبني بر اين كه «در تحقيقات اخير تاثيرات سينما درماني و دارو درماني مقايسه شده و تاثير سينما به مراتب از دارويي كه در بدن انسان تغييراتي ايجاد مي‌كند، بيشتر بوده است. به نظر شما علت چيست؟» تشريح كرد: تاثير دارو درماني، انواع طب‌ها حتي سوزن‌درماني، عطاري‌ها و آب‌درماني مشخص است، اما اثري كه گفت‌و گو با مريض دارد، 50 درصد ضريب بهبود فرد را افزايش مي‌دهد. با توجه به تاثيري كه تلقين در بهبود بيماري‌ها دارد، اين سيستم در فيلم‌ها نيز به صورت همانندسازي تاثير دارد.

وي در ادامه با اشاره به اين كه در اين نوشتار از سينماي ايران به دليل محدود بودن فيلم‌ها استفاده نكرده است، بيان داشت: البته مطلعم كه چند روان‌شناس ايراني بر روي فيلم‌هاي فارسي تحقيق انجام مي‌دهند. امروزه بازار كتاب‌هاي روان‌شناسي در ايران آشفته شده و بسياري از كتاب‌ها بدون نظارت آنچناني به صورت ترجمه منتشر مي‌شوند.

دكتر حسيني نيز تاليف كتاب‌هاي روان‌شناسي را به دليل نياز افراد جامعه به اين حوزه مربوط دانست و اظهار داشت: بسياري از اين كتاب‌ها به افراد القا مي‌كنند كه تغيير امري بسياري ساده است. بنابراين وقتي اين افراد به روان‌شناس مراجع مي‌كنند، انتظار معجزه يك جلسه‌اي دارند! 

نشست نقد و بررسي كتاب «سينما و روانپزشكي» عصر ديروز(شنبه) در ساختمان سراي اهل قلم خانه كتاب برگزار شد.

کد مطلب : 73067