در نشست «سوگ وسوگواري از دو ديدگاه روانشناسي و جامعه‌شناسي»، ديدگاه‌هاي معنوي سالار شهيدان(ع) از دلايل ماندگاري اين قيام الهي و آرامش بازماندگان اين واقعه عنوان شد.\

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، در اين نشست كه شب گذشته در سراي اهل قلم برگزار شد، قاسم اويسي، كارشناس ارشد جامعه‌شناسي، فضل‌الله خاموشي، نويسنده و استاد روانشناسي دانشگاه پيام نور و سيد محمود ميرسليمي، كارشناس ارشد روانشناسي و استاد دانشگاه، موضوع سوگواري و تاثيرات اجتماعي و روانشناختي آن را بررسي كردند.

در ابتداي اين نشست، سيد محمود ميرسليمي، كارشناس ارشد روانشناسي و استاد دانشگاه، درباره عزاداري و علائم سوگواري اظهار داشت: گريه، يكي از بارزترين و رايج‌ترين نشانه‌هاي سوگواري است و از نظر برخي عالمان، اشك، موهبتي الهي و متصل به عالم بالا و بهترين جلوه بندگي و تسليم عبوديت در پيشگاه خداوند است.

وي درباره ديگر تأثيرات گريستن در سوگواري، به نشاط پس از سوگ اشاره كرد و گفت: اين امر به رهايي از استرس و فشار رواني كه در اثر سوگ به انسان دست مي‌دهد، كمك مي‌كند و آرامش پس از گريه را درپي دارد.

در ادامه نشست، فضل‌الله خاموشي، نويسنده كتاب «راهنما و بانک سوالات امتحانی روانشناسی مرضی کودک» و استاد روانشناسي دانشگاه پيام نور، از ديدگاه روانشناسي به تشريح كاركرد رفتاري سوگواري پرداخت و گفت: «اليزابت كوبلر راس» كه نظريه‌پرداز در حوزه سوگ و سوگواري است، مراحل آن را از دو بعد اجتماعي و فردي بررسي مي‌كند. 

اين نويسنده افزود: بر اساس نظريه وي، زماني كه فرد در حال مرگ است، پنج مرحله را طي مي‌كند؛ انكار، عصبانيت، چانه‌زدن، افسردگي و ناميدي و در نهايت تسليم و پذيرش مرگ. در جنبه اجتماعي «PTSD» يا ضربه رواني پس از يك واقعه دراماتيك، چهار مرحله «ناباوري»، «افسردگي و احساس گناه»، «احساس خشم» و «توهم» وجود دارد و اين موارد فرمول‌هاي اثبات شده در روانشناسي است.

خاموشي، ضمن بيان اين موضوعات عنوان كرد: از ديدگاه روانشناخت‌درماني، افسردگي محصول پيش فرض‌هاي نادرست است و امام حسين(ع) به دليل داشتن تفكر درست، باعث نقض اين فرمول‌ها شد. ايشان به خاطر حفظ دين جدش، پيامبر اعظم(ص)، مرگ را پذيرفت و اين نشانگر تفكر معناگرا نسبت به مقوله مرگ است و اين‌گونه ديدگاه‌هاي معني سالار شهيدان(ع)، از  دلايل ماندگاري قيام الهي و آرامش بازماندگان واقعه عاشورا محسوب مي‌شود.

وي اظهار داشت: اگر انسان در بروز حوادث ديدگاه درست و منطقي نسبت به واقعه داشته باشد، دچار افسردگي نمي‌شود و چالش‌ها و بحران‌هاي زندگي را به راحتي هموار مي‌كند.

در ادامه اين نشست، ميرسليمي بيان كرد: بر اساس بررسي‌هاي روانشناسي، گريه به عنوان بهترين و در دسترس‌ترين نشانه سوگواري، در حد معقول باعث آرامش و كسب شناخت بهتري از محيط مي‌شود و نشانه‌هايي مانند احساس گناه و بي‌ارزشي، بيش‌فعالي بدون هدف و بروز ناگهاني نشانه‌هاي غم، بيانگر سوگ بيمارگونه است.

وي با تأكيد بر وجود ارتباط مستقيم بين واكنش اطرافيان و ديدگاه فرد نسبت به مرگ، بيان داشت: اگر فرد نگرش مثبت به مرگ داشته باشد و اين ديدگاه را قبل از وفات به اطرافيان منتقل كند، در آرامش اطرافيان تاثير به سزايي خواهد داشت.

در بخش بعدي، قاسم اويسي، كارشناس ارشد جامعه‌شناسي، سوگواري را از ديدگاه جامعه‌شناسي بررسي كرد و گفت: در اين علم، ريشه و علت وقوع هر حادثه‌‌اي در نظر گرفته نمي‌شود و تنها تاثير يك جريان به صورت نگرشي و عملكردي در اجتماع بررسي مي‌شود.

وي با ذكر اين كه «هر پديده‌اي نظر به كاركردش ايجاد مي‌شود و زماني كه آن كاركرد از بين برود، آن پديده نيز محو مي‌شود»، افزود: واقعه عاشورا نيز كاركردهاي اجتماعي گوناگوني دارد كه بازسازي و بالندگي فرهنگي، اولين كاركرد آن به شمار مي‌رود و با ايجاد جذابيت‌هاي واقعي، سالانه افراد بيشتري را به خود جذب مي‌كند و به مرور زمان خرده فرهنگ‌هاي نادرست از ميان مي‌روند.

اويسي، تاثير هويتي عاشورا را دومين كاركرد اجتماعي آن برشمرد و از تعاملات و ارتباط‌هاي جمعي به عنوان سومين كاركرد اجتماعي عاشورا ياد كرد.

وي، «تنوع فرهنگي» و «جنبش‌آفريني» را از ديگر كاركردهاي واقعه عاشورا عنوان كرد و گفت: مراسم عاشورا با منشا ديني، تنها يك جريان ديني نيست و در طول تاريخ اسلام و ايران تاثيرگذار بوده است.

اويسي در كنار بيان كاركردهاي عاشورا اظهار داشت:‌ بخشي از عملكردها در جامعه باعث ثبات بالندگي اين مراسم مي‌شود كه اولين مبحث آن مردمي‌بودن مناسك ديني است كه بايد بر اساس خواسته‌هاي نظام اجتماعي گسترش پيدا كند.

وي «ظواهر» را دومين عامل ثبات و بالندگي مراسم عاشورايي خواند و گفت: البته اگر پرداختن به ظواهر از حد معقول خارج شود، افراد را از ماهيت عاشورا دور مي‌كند. در واقع فرهنگ غم نبايد به جامعه تحميل شود، چرا كه پس از مدتي تقليل پيدا مي‌كند. 

اين جامعه‌شناس در پايان جلسه خاطر نشان كرد: گريه براي حماسه‌سازان واقعه عاشورا، بايد گريه براي غم از دست دادن آن امام همام باشد، نه تنها به دليل اين كه در جوي قرار داريم كه همه در آن گريه مي‌كنند.

کد مطلب : 31892