محمد عكاف،روزنامه نگار:اگرچه انقلاب اسلامي سرآغازي براي رويش و جوشش در فرهنگ و هنر ايراني- اسلامي كشورمان بوده است؛ اما فرهنگ مكتوب و خصوصا كتاب همان قدر به انقلاب خدمت كرده است كه انقلاب به حوزه نشر...

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) محمد عكاف، روزنامه نگار:اگرچه انقلاب اسلامي سرآغازي براي رويش و جوشش در فرهنگ و هنر ايراني- اسلامي كشورمان بوده است؛ اما فرهنگ مكتوب و خصوصا كتاب همان قدر به انقلاب خدمت كرده است كه انقلاب به حوزه نشر.
رسانه مكتوب مهمترين و اصلي ترين نقش آگاهي رساني را در طول سال‌ها مبارزات آزادي خواهانه ملت ايران از زمان مشروطيت تا انقلاب اسلامي داشته است. از جرايد انقلابي دوران مشروطه گرفته تا كتاب هاي انقلابي كه با ابتدايي ترين امكانات منتشر و دراختيار گروه هاي مردمي قرار مي گرفت.
در طول سال‌ها حكومت استبدادي و ديكتاتوري دوران حكومت قاجار تا پايان حكومت پهلوي كتاب ها در غيبت رسانه‌هاي امروز وظيفه روشنگري جامعه را بر عهده داشتند تا جايي كه نگهداري بعضي از كتاب‌ها جرم شناخته شده و حبس، شكنجه و تبعيد را به دنبال داشت. مي‌توان به جرات گفت كتاب به عنوان رسانه‌اي كهن و ميراثي مكتوب درشكل گيري ريشه‌هاي انقلاب اسلامي آن چنان نقشي يافت كه مسير رسيدن نسل جوان دانشجو به گونه اي از روشنفكري انقلابي دهه 50 را به مجالس بحث و وضع انديشمنداني چون «آيت الله مطهري» و «دكتر علي شريعتي» كشيد و بسياري از نهله هاي فكري چون «ماركسيست» و «كمونيست» تلاش بسياري داشتند با افزايش كتاب‌هاي ترويج دهنده اين گرايش هاي فكري در مراكز علمي و دانشگاهي با اسلام گرايي دانشجويان انقلابي مبارزه كنند.
از سويي ديگر خدمات انقلاب به حوزه نشر و كتاب هم قابل توجه است.بر اساس آمار، تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي سرانه توليد كتاب در كشور ساليانه تا هزار نسخه مي رسيد و بسياري از كتاب هاي فقهي و ديني نه با هزينه دولت كه با كمك خيرين و حوزه هاي علميه منتشر مي‌شد.در صورتي كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي تنوع و شمارگان كتاب رشد چشمگيري داشت و در سي امين سال پيروزي انقلاب اسلامي رشد كتاب به حدود 55 هزار عنوان افزايش يافت. از سويي ديگر نشر به عنوان يكي از مهمترين زير ساخت هاي توسعه فرهنگي از يارانه و حمايت هاي دولتي بهره مند و سازمان كتاب از سوي نهادهاي رسمي پذيرفته و در ساختارهاي شان تعريف شد.
به عنوان نمونه مي‌توان به «سازمان‌هاي انتشاراتي دانشگاهي» چون جهاد دانشگاهي و علامه طباطبايي، «انتشاراتي‌هاي رسانه اي» مانند سازمان انتشارات سروش(صدا وسيما)، «انتشارات هنر ديني»چون سوره(حوزه هنري)اشاره كرد؛ سازمان‌هاي كتاب محوري كه اينك در قالب مراكز اقتصادي و فرهنگي ايفاي نقش مي‌كنند.
اگر بخواهيم به خدمات متقابل انقلاب وكتاب بپردازيم نمي توانيم برگزاري نمايشگاه‌ بين المللي كتاب تهران را به عنوان مهمترين رويداد فرهنگي سال جمهوري اسلامي و نمايشگاه‌هاي تخصصي و موضوعي يا استاني كتاب را ناديده گرفت كه سهم عمده‌اي در توسعه فرهنگ كتاب و كتابخواني و تامين منابع مورد نياز دانشجويان و طلاب حوزه هاي ديني داشته اند.
نكته ديگر ساخت و تجهيز كتابخانه‌هاي عمومي و دانشگاهي در كشور است كه پس از انقلاب رشد چشمگيري خصوصا در مناطق محروم كشور داشته تا جايي كه تعداد كتابخانه‌هاي فعال استان محرومي چون خوزستان از20 كتابخانه پيش از انقلاب به 109 كتابخانه پس از انقلاب افزايش يافته است. همچنين هر سال نزديك به 63 هزار نفر به جمعيت كتابخوان خوزستان افزوده شده است يا در استان اصفهان باقدمت فرهنگي و تاريخي تعداد كتابخانه‌هاي اين استان 6 برابر شده است و از سال 1357 تاكنون تعداد كتابخانه‌هاي عمومي فعال در اين استان از 26 به160 مركز رسيده است.
درحوزه هاي تاليف و ترجمه هم پيشرفت‌هاي خوبي پس از انقلاب اسلامي صورت گرفته است و در بسياري از حوزه هاي تخصصي كتاب چون پزشكي كتاب هايي به قلم محققان و پژوهشگران ايراني تاليف شده است.
ذكر اين مطالب گوياي اين واقعيت است كه اگرچه فرهنگ مكتوب حق بزرگي برگردن انقلاب دارد اما حق انقلاب هم برگردن كتاب كم نيست و اين خدمات متقابل مي‌تواند فصل جديدي در توسعه كتاب و كتابخواني در دهه چهارم انقلاب و تقويت بن مايه‌هاي فكري و انديشه اي انقلاب اسلامي از سوي حوزه فرهنگ مكتوب باشد.

کد مطلب : 61826