استاديار گروه كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه تربيت مدرس، معتقد است: کتابخانه ایده آل، مركزي است که بيشترين خوشایندی را داشته باشد. خوشایندسازي کتابخانه در سه سطح ظاهری، محتوایی و تعاملاتی، کلید اصلی موفقیت آن در کمک به توسعه علمی و دانشی جامعه است.

محمد حسن‌زاده، استادیار گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه تربیت مدرس به خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، گفت: به لحاظ خوشایندی ظاهری، مي‌توان کتابخانه‌های ایران را به سه دسته تقسیم کرد. گروه نخست، کتابخانه‌هایی‌اند که ظاهر و نمای مناسب و دلپذیری دارند. از جمله اين كتابخانه‌ها مي‌توان به كتابخانه اهل البیت(ع) در اصفهان، «آستان قدس» مشهد، «‌ولی‌عصر(عج)» تبریز، كتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان و كتابخانه‌هاي مركزي برخي دانشگاه‌ها اشاره كرد.
 
گروه دوم، کتابخانه‌هایی چون برخي كتابخانه‌هاي تخصصي و بيشتر كتابخانه‌هاي دانشگاهي هستند که به نسبت گروه نخست در رتبه پایین‌تری دارند؛ ولی در طراحی آن‌ها تا حد امکان سطحی قابل قبول از توجه به خوشایندی لحاظ شده است.

دكتر حسن‌زاده يادآور شد: گروه سوم، تقریبا بیشترین تعداد کتابخانه‌های ایران را در بر می‌گيرد كه به لحاظ توجه به خوشایندی در وضعیت مناسب نیستند. بیشتر کتابخانه‌های عمومی، آموزشگاهي، برخی کتابخانه‌های دانشگاهی و بیشتر کتابخانه‌های تخصصی در این گروهند.

مدير گروه پژوهشي ترويج علم در مركز تحقيقات سياست علمي كشور افزود: شاخص‌های خوشایندسازی کتابخانه‌ها طیف وسیعی از اجزا و عناصر را در بر می گیرد که در نگاه نخست، می توان آن‌ها را به سه دسته اصلی فيزيكي، محتوايي و تعاملاتي تقسيم كرد.

وي گفت: شاخص‌های مربوط به خوشایندی فیزیکی می‌تواند در رضایت کاربر و فراهم آوردن محیط مناسب برای بالندگی فکری نقش داشته باشد. در اين بخش، خوشايندي ساختمان، نما، تجهيزات، پوشش كاركنان، استفاده خلاقانه از تجهيزات، طراحي هنرمندانه فضاي دروني و توجه به نياز اقشار

مختلف مورد توجه است.

به گفته دكتر حسن‌زاده، شاخص‌های مربوط به خوشایندی محتوایی، بیشترین نقش را در جذب و حفظ مخاطبان و افزایش رضایت آن‌ها دارد. از جمله موارد خوشايندي محتوايي مي‌توان به معیارهای مناسب برای گزینش منابع براساس نیازهای کنونی و آتی مخاطبان، به کارگیری راه‌کارهای مناسب برای سازماندهی منابع اطلاعاتی و تدوین و استفاده از روش های مناسب برای اشاعه اطلاعات اشاره كرد.
 
همچنين ارايه خدمات جانبی برای ذخیره، تکثیر و تبدیل اطلاعات، وجود ارتباط مناسب بین بخش‌های مختلف کتابخانه، خدمات مشاوره اطلاعاتی مناسب در محل کتابخانه و تلاش برای برآورده کردن نیاز اطلاعاتی افراد از طریق مراکز بیرون از کتابخانه در خوشايندي محتوايي آن موثر است.

عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس تصريح كرد: شاخص‌های مربوط به خوشایندی تعاملاتی، به عنوان مکمل دو دسته ديگر عمل می‌کند و در ایجاد علقه عاطفی بین کتابخانه و مخاطبان نقش دارد. رعایت ادب و احترام در برخورد با کاربر، احترام به تفاوت‌های فرهنگی و عقیدتی کاربران و توجه به محرمانگی اطلاعات اعضای کتابخانه در اين دسته جاي دارد. رعایت روحیه علم باوری، احترام به حق مولف و نگاه دلسوزانه نسبت به پاسخگویی به پرسش کاربر از ديگر شاخص‌هاي خوشايندي تعاملاتي است.

وي خاطرنشان كرد: کتابخانه‌های ما در برآورده کردن حداقل‌های مربوط به حفظ بقای خود یعنی بودجه اولیه، نیروی انسانی و فضای فیزیکی دچار مشکلات اساسی‌اند؛ بنابراین در این وضعیت انتظار طبیعی این است که خوشایندسازی نیز مغفول بماند.

دكتر حسن زاده در پاسخ به اين پرسش كه براي دلپذيرتر شدن كتابخانه‌ها بايد چه اقدام‌هايي صورت گيرد؟ گفت: برای داشتن کتابخانه‌های خوشايند بايد مسايل و مشکلات پیش روی دلپذير بودن کتابخانه‌ها را در قالب گروه های سه گانه (ظاهری، محتوایی و تعاملاتی) تفکیک کنیم‌. از آنجا كه خوشایندسازی ظاهری نیازمند صرف هزینه زیاد است و حرکت جدی را می طلبد بايد آن را در برنامه‌های بلندمدت خود جای داد. همچنين بايد خوشایندسازی محتوایی و تعاملاتی را که در درجه اول نیازمند توجه و تلاش نیروی انسانی است به صورت کوتاه مدت و میان مدت در دستور کار قرار دهیم.

وي خاطرنشان كرد: براي تحقق اين هدف بايد کارکنان شاغل در کتابخانه را آموزش دهیم تا بتوانند زمینه را برای خوشایندسازی محتوایی کتابخانه از طریق ارايه خدمات تخصصی موثر فراهم و از طریق تعامل مبتنی بر احترام و رعایت حقوق و شان مراجعان، کتابخانه را به محیطی دلپذیر، روح فزا و جذاب برای طالبان علم و آگاهی تبدیل کنند. در نتیجه این تلاش‌ها استقبال مخاطبان از کتابخانه‌ها زمینه را برای توجه بیشتر مسوولان و دست اندرکاران به خوشایندسازی ظاهری فراهم خواهد آورد.

کد مطلب : 55418